<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:itunes="http://www.itunes.com/dtds/podcast-1.0.dtd" xmlns:googleplay="http://www.google.com/schemas/play-podcasts/1.0"><channel><title><![CDATA[PARELS]]></title><description><![CDATA[PARELS is een online magazine over vrouwen, cultuur en macht; van seks, werk en klasse tot klimaat, technologie, geneeskunde en schoonheid. 

Over de systemen die zo normaal zijn geworden dat we ze bijna niet meer zien.]]></description><link>https://www.parelsmag.nl</link><image><url>https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!O-u-!,w_256,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc6785b88-e5e6-492a-8a62-556aecd25c4b_1280x1280.png</url><title>PARELS</title><link>https://www.parelsmag.nl</link></image><generator>Substack</generator><lastBuildDate>Sun, 22 Nov 2026 13:01:55 GMT</lastBuildDate><atom:link href="https://www.parelsmag.nl/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/><copyright><![CDATA[Parels]]></copyright><language><![CDATA[en]]></language><webMaster><![CDATA[parels@substack.com]]></webMaster><itunes:owner><itunes:email><![CDATA[parels@substack.com]]></itunes:email><itunes:name><![CDATA[Raquel Castanon]]></itunes:name></itunes:owner><itunes:author><![CDATA[Raquel Castanon]]></itunes:author><googleplay:owner><![CDATA[parels@substack.com]]></googleplay:owner><googleplay:email><![CDATA[parels@substack.com]]></googleplay:email><googleplay:author><![CDATA[Raquel Castanon]]></googleplay:author><itunes:block><![CDATA[Yes]]></itunes:block><item><title><![CDATA[Het varken kreeg een ster. En een schop. ]]></title><description><![CDATA[BOOS onthult dierenmishandeling achter het Beter Leven-keurmerk. Zelfs het verbod op slaan en schoppen moet nu expliciet in de keurmerkregels.]]></description><link>https://www.parelsmag.nl/p/het-varken-kreeg-een-ster-en-een</link><guid isPermaLink="false">https://www.parelsmag.nl/p/het-varken-kreeg-een-ster-en-een</guid><dc:creator><![CDATA[Raquel Castanon]]></dc:creator><pubDate>Wed, 11 Nov 2026 15:43:46 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9QQz!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab0f2169-55a3-4f4a-acd8-8eaeaad85e24_1024x768.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9QQz!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab0f2169-55a3-4f4a-acd8-8eaeaad85e24_1024x768.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9QQz!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab0f2169-55a3-4f4a-acd8-8eaeaad85e24_1024x768.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9QQz!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab0f2169-55a3-4f4a-acd8-8eaeaad85e24_1024x768.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9QQz!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab0f2169-55a3-4f4a-acd8-8eaeaad85e24_1024x768.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9QQz!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab0f2169-55a3-4f4a-acd8-8eaeaad85e24_1024x768.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9QQz!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab0f2169-55a3-4f4a-acd8-8eaeaad85e24_1024x768.png" width="1024" height="768" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ab0f2169-55a3-4f4a-acd8-8eaeaad85e24_1024x768.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:768,&quot;width&quot;:1024,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:639307,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/224462732?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab0f2169-55a3-4f4a-acd8-8eaeaad85e24_1024x768.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9QQz!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab0f2169-55a3-4f4a-acd8-8eaeaad85e24_1024x768.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9QQz!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab0f2169-55a3-4f4a-acd8-8eaeaad85e24_1024x768.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9QQz!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab0f2169-55a3-4f4a-acd8-8eaeaad85e24_1024x768.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9QQz!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab0f2169-55a3-4f4a-acd8-8eaeaad85e24_1024x768.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Een ster. Twee sterren. Drie sterren.</p><p>We hebben een systeem bedacht waarmee we in de supermarkt kunnen zien hoeveel beter een dier het heeft gehad voordat we dat dier doodmaken <em>en opeten</em>. Een helpend handje voor onze collectieve cognitieve dissonantie.</p><p>Alleen heeft het varken daar zelf natuurlijk een andere ervaring mee.</p><p>Dinsdag <a href="https://youtu.be/e5_awUU9So8">10 november publiceerde BOOS</a> beelden van onderzoeksgroep Ongehoord, gemaakt bij vier varkenshouderijen met &#233;&#233;n ster van het Beter Leven-keurmerk.</p><p>Varkens worden geslagen en geschopt, aan hun staarten getrokken en tijdens transport bekneld. Er worden verboden veeprikkers gebruikt en dieren worden op onjuiste wijze gedood.</p><p>Helaas is dierenleed in de vee-industrie geen nieuws.</p><p>Wat wel nieuws is, is dat dit gebeurt achter een keurmerk dat consumenten moet helpen kiezen voor een <em>beter leven</em>.</p><p>Een beter leven. Wat wordt hier eigenlijk verkocht?</p><h2 style="text-align: center;">Blijkbaar moeten we het n&#243;g eens opschrijven</h2><p>De Dierenbescherming noemt de beelden onacceptabel en kondigt extra controles en aangescherpte keurmerkeisen aan.</p><p>Een van die nieuwe eisen?</p><p>Dat je varkens niet mag slaan of schoppen.</p><p><strong>Dat is wettelijk al verboden.</strong></p><p>Lees dat nog eens.</p><p>We zijn dus op het punt beland dat we binnen een dierenwelzijnskeurmerk expliciet moeten vastleggen dat je dieren niet mag mishandelen, zodat controleurs daar ook op letten.</p><p>En waar de Dierenbescherming eerder schreef dat het keurmerk betere leefomstandigheden <em>garandeert</em>, spreekt de organisatie inmiddels over het <em>controleren</em> van dierenwelzijn.</p><p>Dat is een nogal onthullend verschil. En opnieuw hartverscheurend.</p><p>Maar <a href="https://www.wakkerdier.nl/nieuws/verdriet-onbegrip-en-woede-geen-dier-verdient-dit/">Wakker Dier wijst op iets minstens zo verschrikkelijks</a>.</p><p>Niet alleen de mishandelingen zijn te zien. Ook de gewone stallen. Beton. Staal. Dieren die hun leven doorbrengen in omstandigheden die we wettelijk gewoon toestaan.</p><p>D&#225;t is dus &#243;&#243;k het leven dat we acceptabel hebben gemaakt.</p><p>Zelfs wanneer niemand een regel overtreedt.</p><h2 style="text-align: center;">Een beter geweten is geen beter leven</h2><p>De consument moet ondertussen bewust kiezen. Etiketten lezen. Sterren vergelijken. Meer betalen voor dierenwelzijn.</p><p>We worden er individueel op aangesproken &#233;n mogen er meer voor betalen.</p><p>Maar de consument staat natuurlijk niet in die stal.</p><p>En belangrijker: waarom hebben we een compleet systeem gebouwd waarin we dieren fokken, opsluiten en doden, om vervolgens met sterren op de verpakking te bepalen hoeveel beter hun leven was?</p><p>Wat zegt dit toch?</p><p>Het probleem begint niet pas wanneer een controle mislukt.</p><p>Het begint ook bij de vanzelfsprekendheid waarmee we het leven van een dier als een product behandelen, en de morele vragen daarover terugbrengen tot een keuze aan het supermarktschap.</p><p><strong>De ster is er voor ons. Zodat we lekker kunnen slapen.</strong></p><p>Het varken heeft er niets aan.</p><div><hr></div><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em><strong>Meer PARELS?</strong> Over dieren, klimaat, werk, geld, macht en alles wat we normaal zijn gaan vinden.</em></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p></p><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tY5k!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa439759b-1751-4f62-8639-7543e1cb5cbf_1100x220.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tY5k!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa439759b-1751-4f62-8639-7543e1cb5cbf_1100x220.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tY5k!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa439759b-1751-4f62-8639-7543e1cb5cbf_1100x220.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tY5k!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa439759b-1751-4f62-8639-7543e1cb5cbf_1100x220.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tY5k!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa439759b-1751-4f62-8639-7543e1cb5cbf_1100x220.png" width="1100" height="220" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/a439759b-1751-4f62-8639-7543e1cb5cbf_1100x220.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:220,&quot;width&quot;:1100,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:61135,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/224462732?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa439759b-1751-4f62-8639-7543e1cb5cbf_1100x220.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tY5k!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa439759b-1751-4f62-8639-7543e1cb5cbf_1100x220.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tY5k!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa439759b-1751-4f62-8639-7543e1cb5cbf_1100x220.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tY5k!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa439759b-1751-4f62-8639-7543e1cb5cbf_1100x220.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!tY5k!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa439759b-1751-4f62-8639-7543e1cb5cbf_1100x220.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p></p><h3><strong>Verder lezen bij PARELS</strong></h3><p><a href="https://www.parelsmag.nl/p/vlees-mannelijkheid-vegaburger">Echte mannen eten vlees. Wie heeft dit bedacht?</a> &#8212; over de bizarre culturele betekenis die we aan vlees hebben gegeven.</p><p><a href="https://www.parelsmag.nl/p/energiearmoede-huurwoning-verwarming-bespaartips">Een warme trui is geen woonbeleid.</a> &#8212; over maatschappelijke verantwoordelijkheid die steeds opnieuw bij de individuele consument terechtkomt.</p><div><hr></div><h3><strong>Bronnen:</strong> </h3><p><a href="https://pers.bnnvara.nl/boos-toont-ernstige-misstanden-bij-varkenshouderijen-met-beter-leven-keurmerk/">BOOS / BNNVARA, 10 november 2026</a> </p><p><a href="https://www.dierenbescherming.nl/actueel/statement-boos">Dierenbescherming, reactie 10 november 2026</a>.</p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Een warme trui is geen woonbeleid.]]></title><description><![CDATA[Gisteren kregen we opnieuw advies over de thermostaat. Vandaag gaat een nieuw subsidievoorstel voor verhuurders in consultatie. Ondertussen leven naar schatting 503.000 huishoudens in energiearmoede.]]></description><link>https://www.parelsmag.nl/p/energiearmoede-huurwoning-verwarming-bespaartips</link><guid isPermaLink="false">https://www.parelsmag.nl/p/energiearmoede-huurwoning-verwarming-bespaartips</guid><dc:creator><![CDATA[Raquel Castanon]]></dc:creator><pubDate>Tue, 10 Nov 2026 14:41:24 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4upX!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9f9bb0b2-6ecf-4683-992c-22ad7ca3b11f_1200x650.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<blockquote><p><em><strong>Waarom richten we zoveel advies op de mensen die zo weinig over hun woning kunnen beslissen?</strong></em></p></blockquote><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4upX!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9f9bb0b2-6ecf-4683-992c-22ad7ca3b11f_1200x650.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4upX!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9f9bb0b2-6ecf-4683-992c-22ad7ca3b11f_1200x650.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4upX!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9f9bb0b2-6ecf-4683-992c-22ad7ca3b11f_1200x650.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4upX!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9f9bb0b2-6ecf-4683-992c-22ad7ca3b11f_1200x650.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4upX!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9f9bb0b2-6ecf-4683-992c-22ad7ca3b11f_1200x650.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4upX!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9f9bb0b2-6ecf-4683-992c-22ad7ca3b11f_1200x650.png" width="1200" height="650" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/9f9bb0b2-6ecf-4683-992c-22ad7ca3b11f_1200x650.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:650,&quot;width&quot;:1200,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1208361,&quot;alt&quot;:&quot;Twee handen met mouwen van een blauwe gebreide trui tegen een witte radiator.&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/224304516?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9f9bb0b2-6ecf-4683-992c-22ad7ca3b11f_1200x650.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Twee handen met mouwen van een blauwe gebreide trui tegen een witte radiator." title="Twee handen met mouwen van een blauwe gebreide trui tegen een witte radiator." srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4upX!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9f9bb0b2-6ecf-4683-992c-22ad7ca3b11f_1200x650.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4upX!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9f9bb0b2-6ecf-4683-992c-22ad7ca3b11f_1200x650.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4upX!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9f9bb0b2-6ecf-4683-992c-22ad7ca3b11f_1200x650.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4upX!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9f9bb0b2-6ecf-4683-992c-22ad7ca3b11f_1200x650.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Een trui kan helpen tegen de kou. Maar geen slecht ge&#239;soleerd huis veranderen.</figcaption></figure></div><p>De zomer is voorbij. De adviezen hebben een winterjas aangetrokken.</p><p>In augustus moesten we voldoende water drinken, de gordijnen dichthouden, inspanning vermijden en vooral een koele plek zoeken. Inmiddels mogen we weer aan de slag met de thermostaat, deuren die dicht moeten, warme truien en kortere douches.</p><p>Allemaal, wederom, prima tips. Ik heb niets tegen warme truien. Alleen kun je een slecht ge&#239;soleerde huurwoning niet wegkleden.</p><p>En daar zit een hardnekkig probleem. We spreken mensen graag aan op hun energieverbruik, terwijl ze soms nauwelijks of geen invloed hebben op de woning waarin die energie wordt verbruikt.</p><h2 style="text-align: center;">De bewoner krijgt adviezen. De eigenaar krijgt subsidie.</h2><p>Op 10 november is een internetconsultatie begonnen over aanpassingen aan de Subsidieregeling Verduurzaming en Onderhoud Huurwoningen, de SVOH. De regeling is bedoeld voor particuliere verhuurders die hun woningen willen verbeteren, bijvoorbeeld met isolatie en andere energiebesparende maatregelen. Woningcorporaties vallen niet onder deze specifieke regeling.</p><p>Goed nieuws, op zichzelf. Het is belangrijk dat woningen worden verbeterd. Natuurlijk.</p><p>Maar ik vind het interessant hoe onmiddellijk zichtbaar wordt wie welke mogelijkheden heeft.</p><p>De huurder kan een tochtstrip aanbrengen, de deuren dichthouden of de verwarming lager zetten. De verhuurder beslist over de gevel, het dak, de beglazing en de installatie.</p><p>De &#233;&#233;n krijgt bespaartips. De ander kan subsidie aanvragen voor het gebouw.</p><p>En zelfs wanneer je eigenaar bent, moet je het geld voor die investering natuurlijk eerst hebben. De mogelijkheid om op lange termijn te besparen is daarmee &#243;&#243;k ongelijk verdeeld.</p><p>We hebben er iets merkwaardigs van gemaakt: een maatschappelijk probleem waarbij de oplossing steeds opnieuw als individuele keuze wordt gepresenteerd.</p><p>Je moet gewoon bewuster consumeren. Verstandiger stoken. Slimmer investeren.</p><p>Alleen is de ruimte om te kiezen helemaal niet gelijk verdeeld.</p><p>Het is alleen een <em>nogal</em> belangrijk en serieus verschil wanneer we met droge ogen zeggen dat mensen allemaal hun verantwoordelijkheid moeten nemen.</p><p>Want verantwoordelijkheid hebben en beslissingsmacht hebben zijn absoluut niet hetzelfde.</p><h2 style="text-align: center;">Een half miljoen huishoudens</h2><p>Volgens de voorlopige cijfers van CBS en TNO hadden in 2025 naar schatting <strong>503.000 Nederlandse huishoudens</strong> te maken met energiearmoede. Dat is zes procent van alle huishoudens.</p><p>Dat aandeel veranderde niet ten opzichte van 2024. Binnen die groep werd het probleem voor sommige huishoudens w&#233;l groter. Het aantal huishoudens met een laag inkomen en hoge energiekosten steeg van 385.000 naar 410.000. De gemiddelde betaalbaarheidskloof voor deze groep liep op van 577 naar 624 euro per jaar.</p><p>En vandaag publiceerde het CBS een nieuwe podcast over de gevolgen van energiearmoede.</p><p>Dat is niet uitsluitend een verhaal over mensen die een te hoge energierekening ontvangen. De kwaliteit van hun woning, hun inkomen en de mogelijkheden om structurele verbeteringen te betalen spelen eveneens mee.</p><p>Ik zou heel graag willen weten wat er precies gebeurt wanneer je iemand die al niet voldoende geld heeft om het huis behoorlijk warm te krijgen, opnieuw uitlegt dat een graadje lager zetten geld kan besparen.</p><p>Natuurlijk kan dat. Maar het huis wordt er niet beter van. En als iemand de verwarming al nauwelijks durft aan te zetten, wordt die situatie er ook niet gezonder op.</p><h2 style="text-align: center;">Duurzaamheid heeft een entreeprijs</h2><p>Vorige week publiceerde de Europese Investeringsbank ook nieuwe enqu&#234;tecijfers. Nederland loopt in Europa voorop met woningisolatie: 68 procent van de Nederlandse respondenten gaf aan de woning te hebben ge&#239;soleerd. Tegelijk zei 36 procent de verwarming lager te zetten vanwege prijsstijgingen en 28 procent te hebben bespaard op uitgaven aan eten of gezondheid.</p><p>Dat betekent niet dat het dezelfde huishoudens zijn. Het betekent wel dat &#8216;de Nederlander&#8217; geen uniforme consument is met een uniforme hoeveelheid geld en zeggenschap.</p><p>Wie een huis bezit en geld heeft om te investeren, kan besparen op toekomstige kosten. Wie huurt, moet vaak wachten tot een ander die investering doet. En wie nauwelijks geld overheeft, kan niet zomaar even de zuinigste koelkast kopen of een groot bedrag voorschieten om op de lange termijn goedkoper uit te zijn.</p><p>De verstandigste keuze is dus zeker niet noodzakelijk een keuze die voor iedereen beschikbaar is.</p><p>We presenteren bewust kiezen nogal graag als een kwestie van motivatie en kennis. Alleen moet je die betere keuze vervolgens wel kunnen betalen.</p><p>En dan wordt het pas werkelijk interessant wie er de verantwoordelijkheid krijgt.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;2f9288f0-c5e3-47c4-b253-0788d566e39d&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Ik heb dus een zwembad. Ik werk thuis en kan mijn dag verschuiven als dat nodig is. En als het echt niet gaat, kan ik een airco kopen.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Jij krijgt hittetips. Zij krijgen voornemens.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-08-05T12:45:57.577Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c2c4e4bb-f21c-41db-a6d1-c3f1d7ea09b9_1024x768.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/hitte-airco-ongelijkheid&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:209785498,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:12,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><h2 style="text-align: center;">Het probleem verandert niet met het seizoen</h2><p>In augustus schreef ik bovenstaande stuk: <em>Jij krijgt hittetips. Zij krijgen voornemens.</em></p><p>Dat geldt omgekeerd ook voor de winter.</p><p>Wie een warm huis heeft, denkt misschien dat kou vooral een kwestie is van verstandig stoken. Wie een slecht ge&#239;soleerde huurwoning heeft, weet dat je een gebouw niet met een extra paar sokken kunt veranderen.</p><p>Een woning moet bovendien niet alleen in de winter warm kunnen blijven. Ze moet in de zomer ook beschermen tegen oververhitting. Dat vraagt om maatregelen die verder gaan dan bewoners opleiden tot experts in het strategisch openen en sluiten van ramen en gordijnen.</p><p>Voor huurwoningen met de slechtste energielabels is een verplichting in voorbereiding om ze vanaf 2029 minimaal naar energielabel D te verbeteren. Dat beleid is nog niet hetzelfde als een vandaag verbeterde woning. En de huidige consultatie is ook geen definitief vastgestelde nieuwe regeling.</p><p>Het probleem is niet dat niemand plannen maakt. Het probleem is dat een plan op papier nog geen koude slaapkamer warm maakt.</p><h2 style="text-align: center;">Wie krijgt de opdracht?</h2><p>De bewoner krijgt advies over de thermostaat. De werknemer moet zich aanpassen aan de omstandigheden op het werk. Wie de investering, de werktijden, de woning of de voorzieningen kan veranderen, krijgt een heel ander soort verantwoordelijkheid.</p><p>Natuurlijk moeten we niet ophouden met goede adviezen. Die kunnen mensen werkelijk helpen.</p><p>Maar we moeten ophouden ze te verwarren met bescherming.</p><p>Een warme trui is nuttig. Een warme trui is geen woonbeleid.</p><p></p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em><strong>Het probleem zit niet altijd bij degene die het moet oplossen. </strong>PARELS: gratis en onafhankelijk. Lees mee.</em></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><div><hr></div><p><em>Verder lezen: <a href="https://www.parelsmag.nl/p/hitte-airco-ongelijkheid">Jij krijgt hittetips. Zij krijgen voornemens.</a>, over de ongelijkheid achter klimaatadvies. </em></p><h2>VERDER LEZEN BIJ PARELS:</h2><p>Over werk, tijd en wie eigenlijk de vrijheid heeft om zijn leven in te delen.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;5a44c908-d259-4534-be97-f34e2436009d&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Ik dacht heel even dat ik iets had bedacht. Vijf dagen werken. Vijf uur per dag. Voor &#233;chte gelijkheid.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Vijf dagen werken? Prima. Vijf uur dan.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-09-18T14:33:29.981Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!j-uG!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2829c971-4c9e-4b4b-99bb-091e18b436f4_1024x768.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/5x5-werkweek-gelijkheid&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:215190142,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:13,&quot;comment_count&quot;:6,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p><br>Waarom gelijke regels op een ongelijke wereld niet automatisch eerlijk uitpakken.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;40aaa038-6ce1-4b0c-949d-b15014acc378&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Het aantrekkelijke aan een neutrale regel is dat het er vaak op het eerste gezicht zo eerlijk uitziet.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Beleid kan vrouwen benadelen zonder het woord &#8216;vrouw&#8217; &#233;&#233;n keer te noemen&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-27T12:18:51.188Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eslz!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8341e8a7-c86b-45a1-a6e1-db1d0e9a7224_870x580.avif&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/gender-negligent-beleid-linda-senden&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:222321278,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:3,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><h4><a href="https://www.parelsmag.nl/p/raquels-edit">Raquel&#8217;s Edit</a></h4><p>De leesroute door de rest van <a href="http://parelsmag.nl">PARELS</a>.</p><div><hr></div><div class="captioned-button-wrap" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/energiearmoede-huurwoning-verwarming-bespaartips?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="CaptionedButtonToDOM"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em>Ken je iemand die vooral bespaartips krijgt terwijl het echte probleem ergens anders ligt? Stuur dit verhaal eens door.</em></p></div><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/energiearmoede-huurwoning-verwarming-bespaartips?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/p/energiearmoede-huurwoning-verwarming-bespaartips?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Share</span></a></p></div><div><hr></div><h3><strong>Bronnen:</strong> </h3><p><a href="https://www.cbs.nl/item?sc_itemid=05ff9661-49dd-453a-9d6b-dca44a758101&amp;sc_lang=nl-nl">CBS en TNO, Monitor Energiearmoede (23 juli 2026)</a>; </p><p><a href="https://www.cbs.nl/nl-nl/podcast/2026/46/afl-5-koken-douchen-of-de-verwarming-aanzetten-leven-met-energiearmoede">CBS-podcast over energiearmoede (10 november 2026)</a>; </p><p><a href="https://www.eib.org/en/press/all/2026-390-dutch-lead-europe-in-insulating-their-homes-but-young-people-perceive-cost-of-living-as-bigger-challenge-than-risks-of-climate-change-eib-survey-finds?lang=nl">Europese Investeringsbank, klimaatenqu&#234;te Nederland (5 november 2026)</a>; </p><p><a href="https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2026/07/10/einde-in-zicht-voor-huurwoningen-met-energielabels-e-f-en-g-regeling-naar-beide-kamers">Rijksoverheid, ontwerp minimumeisen huurwoningen (10 juli 2026)</a>; </p><p><a href="https://www.internetconsultatie.nl/svoh2027/b1">Internetconsultatie SVOH2027 (10 november 2026)</a>.</p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Excuustruus: Meritocratie bestaat niet.]]></title><description><![CDATA[Patriarchy #4 &#8212; Over wie de beste kandidaat mag zijn, wie de kansen verdeelt en waarom we een correctie 'voortrekken' noemen terwijl de bestaande voorsprong gewoon 'kwaliteit' heet.]]></description><link>https://www.parelsmag.nl/p/excuustruus-meritocratie-beste-kandidaat</link><guid isPermaLink="false">https://www.parelsmag.nl/p/excuustruus-meritocratie-beste-kandidaat</guid><dc:creator><![CDATA[Raquel Castanon]]></dc:creator><pubDate>Sun, 08 Nov 2026 14:06:29 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eEJ1!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F05219f30-08cd-4959-ae15-25bc0e84180e_1080x1350.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eEJ1!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F05219f30-08cd-4959-ae15-25bc0e84180e_1080x1350.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset image2-full-screen"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eEJ1!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F05219f30-08cd-4959-ae15-25bc0e84180e_1080x1350.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eEJ1!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F05219f30-08cd-4959-ae15-25bc0e84180e_1080x1350.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eEJ1!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F05219f30-08cd-4959-ae15-25bc0e84180e_1080x1350.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eEJ1!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F05219f30-08cd-4959-ae15-25bc0e84180e_1080x1350.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eEJ1!,w_5760,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F05219f30-08cd-4959-ae15-25bc0e84180e_1080x1350.png" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/05219f30-08cd-4959-ae15-25bc0e84180e_1080x1350.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:false,&quot;imageSize&quot;:&quot;full&quot;,&quot;height&quot;:1350,&quot;width&quot;:1080,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1579535,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/222318976?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F05219f30-08cd-4959-ae15-25bc0e84180e_1080x1350.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:&quot;center&quot;,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-fullscreen" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eEJ1!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F05219f30-08cd-4959-ae15-25bc0e84180e_1080x1350.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eEJ1!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F05219f30-08cd-4959-ae15-25bc0e84180e_1080x1350.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eEJ1!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F05219f30-08cd-4959-ae15-25bc0e84180e_1080x1350.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eEJ1!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F05219f30-08cd-4959-ae15-25bc0e84180e_1080x1350.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><blockquote><p><strong>Er bestaat een bijzonder nare manier om de carri&#232;re van een vrouw verdacht te maken. Je hoeft haar cv niet te lezen, haar werk nooit te hebben gezien en ook werkelijk geen idee te hebben hoe ze op haar plek terechtkwam.</strong></p><p><strong>Zeg dat ze zich omhoog heeft geneukt. Voil&#224;.</strong></p><p><strong>Dan gaat het onmiddellijk wederom over h&#225;&#225;r. Over met wie ze naar bed is geweest, wat ze aanhad, wat ze wilde, wat ze ervoor overhad. Alsof een promotie een ding is dat je uit een willekeurige bureaula kunt trekken zodra iemand haar jurk uittrekt.</strong></p><p><strong>Maar wie had die promotie of die mooie baan eigenlijk in de aanbieding?</strong></p></blockquote><p><em>Wie</em> kon beslissen welke naam op de lijst kwam,<em> wie</em> een volgende opdracht kreeg, <em>wie</em> een aanbeveling verdiende en <em>wie</em> &#252;berhaupt welkom was bij de mensen die zulke besluiten nemen? In het hele verhaal over die zogenaamd berekenende vrouw verdwijnt de persoon die de kansen kon uitdelen als de wiede weerga lekker snel uit beeld. Zijn beoordelingsvermogen, zijn integriteit en de vraag of hij misschien zijn professionele macht misbruikte, krijgen lang niet dezelfde aandacht. Over haar karakter zijn we intussen al uitgebreid uitgesproken.</p><p>Dat vind ik nogal wat. Zeker omdat de suggestie dat een vrouw via seks carri&#232;re maakt haar niet alleen verdacht maakt als werknemer, maar ook meteen als mens. Terwijl de man die kennelijk over die carri&#232;rekans kon beschikken rustig professional mag blijven.</p><p>En dan noemen we dit graag een meritocratie. Een wereld waarin de beste kandidaat uiteindelijk vanzelf boven komt drijven. OK.</p><p></p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em>PARELS is gratis en onafhankelijk. Ik schrijf over werk, seks, macht, cultuur en de merkwaardige dingen die we allemaal normaal zijn gaan vinden. Met je inschrijving krijg je nieuwe stukken rechtstreeks in je mailbox &#233;n help je PARELS groeien.</em></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p></p><h2 style="text-align: center;">Daar is Truus</h2><p>Welkom bij deel vier van de serie <em><strong>Patriarchy</strong></em>. Na &#8216;<a href="https://www.parelsmag.nl/p/deeltijdprinsesjes-bestaan-niet">Deeltijdprinsesjes bestaan niet</a>&#8217;, &#8216;<a href="https://www.parelsmag.nl/p/gold-diggers-vrouwen-gratis-arbeid">Gold diggers bestaan wel. Alleen zijn het niet de vrouwen</a>&#8217; en &#8216;<a href="https://www.parelsmag.nl/p/gatekeeping-seksisme-norm">De gatekeepers van de norm</a>&#8217; ben ik steeds meer wantrouwig geworden van een bijzonder geruststellend verhaal dat we elkaar over werk en succes vertellen. Geheel terecht, blijkt ook maar deze keer weer.</p><p>Wie er bovenaan staat, heeft daar blijkbaar het meest voor gedaan. Wat een heerlijk idee. Je kunt tevreden zijn over je eigen prestaties zonder je al te lang af te vragen wat ze mogelijk maakte, wie er allemaal onderweg hielp en of iedereen wel dezelfde route kon nemen. Je hoeft ook geen seconde te twijfelen of je het &#233;cht hebt verdiend.</p><p>Uiteraard kennen we ook de gevallen waarin iemand een oom op de juiste plek heeft, een studievriend in de directie of een aanbeveling van een man met een groot netwerk. Dat noemen we connecties. Een goed netwerk zelfs. Je moet het tenslotte ook een beetje weten te spelen. </p><p>Voor de vrouw van wie we vermoeden dat haar plek misschien niet helemaal op eigen kracht tot stand kwam, bestaat een veel leuker woord: <em><strong>excuustruus</strong></em><strong>. </strong>Ik houd ervan, het aanmatigende druipt er weer lekker vanaf.</p><p>Volgens het <a href="https://anw.ivdnt.org/article/excuustruus">Algemeen Nederlands Woordenboek</a> is dat een vrouw die vooral vanwege haar vrouw-zijn wordt aangesteld, zodat een organisatie <em>de schijn</em> van gelijkheid of diversiteit kan wekken. Aan alle kanten worden vrouwen weer lekker gebruikt. Voor het grotere plaatje of voor het imago van een ander. Het woord is al sinds de jaren tachtig in omloop en heeft zelfs een antoniem: <em>excuusguus</em>. Heel bijzonder. We hebben dus ook een woord voor een man die als vertegenwoordiger van zijn geslacht een plek krijgt. Kennelijk hebben we aanzienlijk minder behoefte om mannen op die manier te benoemen. Vreemd eigenlijk, want aan mannen die hun positie grotendeels dankzij andere mannen kregen, heeft het ons historisch bepaald niet ontbroken.</p><p>Organisaties kunnen een vrouw werkelijk als alibi gebruiken. Dat is denk ik niemand vreemd. Hoop ik in ieder geval. Zet haar op het podium, in het jaarverslag en op de diversiteitsfoto, en ga vervolgens doodleuk met dezelfde kleine groep verder met de besluiten. Het is echter een uitstekende reden om die organisatie veel steviger te bevragen. <em>Wie </em>heeft er macht, <em>wie</em> bepaalt de koers, <em>wie </em>krijgt budget en wie mag er tegenspreken? Een gezicht op de foto vertelt daar bar weinig over.</p><p>Het Algemeen Nederlands Woordenboek haalt een interview uit 2001 aan waarin een vrouw vertelt dat ze mocht aanschuiven bij directeuren van onder andere Philips en IBM, terwijl haar feitelijke invloed maar heel beperkt was. Daar zit de excuustruus in het wild: keurig aan tafel, uitstekend voor het plaatje, en de vraag is nog steeds wie er daadwerkelijk iets te beslissen heeft.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Vq5e!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec6aa906-fa4e-400b-bbc5-809f27653eee_1024x768.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset image2-full-screen"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Vq5e!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec6aa906-fa4e-400b-bbc5-809f27653eee_1024x768.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Vq5e!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec6aa906-fa4e-400b-bbc5-809f27653eee_1024x768.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Vq5e!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec6aa906-fa4e-400b-bbc5-809f27653eee_1024x768.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Vq5e!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec6aa906-fa4e-400b-bbc5-809f27653eee_1024x768.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Vq5e!,w_5760,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec6aa906-fa4e-400b-bbc5-809f27653eee_1024x768.png" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ec6aa906-fa4e-400b-bbc5-809f27653eee_1024x768.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:false,&quot;imageSize&quot;:&quot;full&quot;,&quot;height&quot;:768,&quot;width&quot;:1024,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1605727,&quot;alt&quot;:&quot;Close-up van drie modepoppen met turquoise, donker en roze haar, opvallende make-up en verschillende outfits.&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/222318976?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec6aa906-fa4e-400b-bbc5-809f27653eee_1024x768.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:&quot;center&quot;,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-fullscreen" alt="Close-up van drie modepoppen met turquoise, donker en roze haar, opvallende make-up en verschillende outfits." title="Close-up van drie modepoppen met turquoise, donker en roze haar, opvallende make-up en verschillende outfits." srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Vq5e!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec6aa906-fa4e-400b-bbc5-809f27653eee_1024x768.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Vq5e!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec6aa906-fa4e-400b-bbc5-809f27653eee_1024x768.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Vq5e!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec6aa906-fa4e-400b-bbc5-809f27653eee_1024x768.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Vq5e!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec6aa906-fa4e-400b-bbc5-809f27653eee_1024x768.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Een diversiteitsfoto is nog geen machtsverschuiving.</figcaption></figure></div><p>Het bizarre is wat er daarna met dat woord gebeurt. Wanneer een organisatie iemand als bewijsstuk gebruikt, verdwijnt die organisatie uit het verhaal en wordt zijzelf het excuus. Haar geschiktheid moet worden uitgelegd. Haar aanwezigheid maakt de kwaliteit van de rest kennelijk ineens onzeker.</p><p>Waar kwam die vanzelfsprekende kwaliteit van de mensen die er al zaten eigenlijk vandaan? Die was er namelijk gewoon, daar staan we niet bij stil verder. Dat is nu eenmaal het water waar we in zwemmen.</p><h2 style="text-align: center;">Een kans heeft altijd een poortwachter</h2><p>Laten we teruggaan naar dat verhaal over een vrouw die zich zogenaamd omhoog heeft gewerkt via het bed. Soms begint zoiets met een leidinggevende, een producent, een hoogleraar of een opdrachtgever die iemand veelbelovend vindt. Er komt een uitnodiging, een diner, een bericht buiten werktijd. De belangstelling blijkt gaandeweg persoonlijker dan gedacht.</p><p>En dezelfde persoon beslist ook over een contract, een volgende opdracht of de toegang tot de mensen die een promotie mogelijk kunnen maken. De druk hoeft echt niet eens expliciet te worden uitgesproken om aanwezig te zijn. Als je afhankelijk bent van &#233;&#233;n iemand die toegang heeft tot je professionele toekomst, krijgt zijn belangstelling een heel ander gewicht. Wie je contract bepaalt, hoeft zijn dreigement niet eens af te maken. Die afhankelijkheid kan de rest van het gesprek allang voor hem hebben gedaan.</p><p>Dat machtsrisico is geen verzinsel. De <a href="https://handreikingcultuurverandering.nl/preventie-aanpak/organisatiestructuur/">regeringscommissaris tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag</a> adviseert organisaties onder meer om te voorkomen dat werknemers afhankelijk zijn van &#233;&#233;n leidinggevende. Het College voor de Rechten van de Mens meldt dat 16 procent van de werknemers in een onderzoek aangaf in de voorgaande tien jaar seksuele intimidatie op het werk te hebben meegemaakt. Van de mensen die dit meemaakten, deed 37 procent melding. Angst voor gevolgen op het werk kan daarbij een rol spelen. <a href="https://www.mensenrechten.nl/themas/gendergelijkheid/seksuele-intimidatie">De cijfers staan bij het College</a>.</p><p>Volwassen vrouwen kunnen hun eigen seksuele keuzes maken, ook keuzes waar de buitenwereld een ontzettend grote mening over heeft. Daar hoeft niemand een keuringscommissie voor op te richten. Maar een persoonlijke of seksuele relatie laat de bestaande machtsverdeling niet zomaar verdwijnen. Wie beslist over je contract, je volgende opdracht of je promotie, houdt die invloed ook tijdens het romantische gedeelte van het verhaal. En wanneer iemand die macht gebruikt om seksuele toegang af te dwingen, mogen we daar wat mij betreft aanzienlijk meer belangstelling voor ontwikkelen dan voor haar kleding, seksuele keuzes of vermeende karaktergebreken.</p><p>Maar zodra professionele kansen afhankelijk worden gemaakt van seksuele belangstelling, ligt er een vraag die we veel te gemakkelijk overslaan: <em>waarom kon degene met de macht dat &#252;berhaupt tot een voorwaarde maken?</em></p><p>Misschien heeft een vrouw geprobeerd de ruimte te nemen die er voor haar was. Misschien speelde een seksuele relatie inderdaad mee bij haar benoeming. En? Daarmee weten we nog altijd niets over haar competentie, hoeveel werk ze heeft verzet of hoe geschikt ze voor die functie is. Waarom maken we van haar seksuele keuzes onmiddellijk een oordeel over haar hele karakter? Veel interessanter vind ik de vraag waarom iemand die loopbaankansen kon verdelen, zijn persoonlijke of seksuele belangstelling daarbij kon laten meewegen. Wie had de macht om van die belangstelling een voorwaarde te maken? En waarom is zij uiteindelijk degene die zich moet verdedigen?</p><p>Dat is de omkering die me eindeloos blijft achtervolgen. In het stuk &#8216;<em><a href="https://www.parelsmag.nl/p/sam-van-z-verkrachtingen-utrecht-himpathy">Hij krijgt een toekomst. Zij niet. Zij krijgt de gevolgen.</a>&#8217;</em> onderzocht ik hoe snel alle aandacht kan verschuiven naar de omstandigheden van een man, terwijl het gedrag en de geloofwaardigheid van vrouwen tot op de millimeter worden onderzocht. Die zaak en een arbeidsrelatie zijn juridisch en inhoudelijk verschillend. De richting van onze nieuwsgierigheid herken ik wel.</p><p>We willen weten wat z&#237;j heeft gedaan. Waarom ze meeging. Of ze signalen gaf. Of ze haar uiterlijk soms bewust inzette. Of ze dronken was. Maar waarom richten we die onderzoekslust niet minstens zo nadrukkelijk op de persoon die de baan kon geven, tegenhouden of be&#239;nvloeden?</p><p>Dat een vrouw aantrekkelijk voor iemand is, seks heeft of een relatie aangaat, vertelt ons werkelijk niets over de kwaliteit van haar werk of over haar karakter of morele kompas. Wanneer h&#237;j zijn macht gebruikt om professionele kansen aan seksuele belangstelling te verbinden, zegt dat nogal wat over zijn integriteit.</p><p>Ik merk het ook aan de manier waarop we met hetzelfde gemak vrouwen onderling laten oordelen. Je hoeft geen man te zijn om een andere vrouw als berekenend, te ambitieus, te zichtbaar of te aantrekkelijk weg te zetten. In <em><a href="https://www.parelsmag.nl/p/gatekeeping-seksisme-norm">Gatekeepers</a></em> ging het juist over mensen die regels bewaken die ze zelf nooit hebben bedacht. Wie lang heeft geleerd zich naar zo&#8217;n norm te voegen, kan haar uiteindelijk ook bij anderen gaan handhaven.</p><p>Ik zou die keuringsdrift trouwens weleens op een paar mannen willen loslaten. Chris Stoffer en Joost Eerdmans bijvoorbeeld. Stel je voor dat we na ieder televisieoptreden uitgebreid bespreken of ze wel genoeg glimlachten, of hun kleding niet te veel aandacht trok, of ze soms iets te graag in beeld willen en of hun persoonlijke relaties misschien meer over hun politieke geschiktheid zeggen dan hun werk. Gewoon eens proberen. Kijken hoelang dat nog doorgaat voor serieuze politieke analyse.</p><h2 style="text-align: center;">Vijfenvijftig volledig mannelijke besturen. Allemaal de beste?</h2><p>Op 22 oktober verscheen de <a href="https://www.tias.edu/artikelen/vrouwen-stevig-vertegenwoordigd-in-toezicht-versnelling-in-bestuur-blijft-uit">Female Board Index 2026</a> van hoogleraar Mijntje L&#252;ckerath-Rovers. Voor 81 Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen bracht zij de verdeling aan de top in kaart. Van de commissarissen is inmiddels 44 procent vrouw. Bij de bestuurders blijft het aandeel steken op 18 procent. 18 procent.</p><p>En bij 55 (!!) van die 81 bedrijven bestaat de volledige raad van bestuur uit mannen.</p><p><em>Vijfenvijftig.</em></p><p>Stel dat het andersom was. Vijfenvijftig beursbedrijven met uitsluitend vrouwen in hun dagelijkse hoogste leiding. Zouden we dan zonder verdere vragen aannemen dat in al die benoemingsprocedures toevallig de beste kandidaten waren gevonden? Of zouden we al vrij snel benieuwd worden naar de mensen die sollicitatiegesprekken voerden, de netwerken waaruit kandidaten kwamen en de criteria waaraan leiderschap moest voldoen?</p><p>Bij een vrouwelijke benoeming willen we graag weten of er niet stiekem toch een betere kandidaat beschikbaar was, of diversiteit niet zwaarder woog dan kwaliteit, of de eisen misschien iets zijn verlaagd. De volledig mannelijke raad van bestuur krijgt helemaal niets van die collectieve nieuwsgierigheid te verduren.</p><p>Vijfenvijftig keer dezelfde uitkomst, en we behandelen dat kennelijk als de natuurlijke orde der dingen. Ik zou dolgraag eens weten hoeveel van die selectiecommissies werkelijk hebben onderzocht waarom de geschikte kandidaten z&#243; vaak op de mensen leken die er al zaten.</p><p>Er zit bovendien een veelzeggend verschil tussen bestuur en toezicht. Sinds 2022 geldt voor de raden van commissarissen van beursbedrijven een wettelijk ingroeiquotum; voor bestuurders gelden andere verplichtingen. Het zijn verschillende functies, dus je kunt er geen eenvoudig oorzakelijk experiment van maken, maar de ontwikkeling is moeilijk te negeren. Waar een harde ondergrens geldt, zit het aandeel vrouwen inmiddels op 44 procent. In het bestuur blijft het 18 procent. 44 is al te weinig natuurlijk, maar achttien procent?!?</p><p>Van de 33 nieuwe bestuurders in het onderzochte jaar waren er zes vrouw. Er vertrokken ook vijf vrouwelijke bestuurders. Per saldo kwam er dus &#233;&#233;n bij. Volgens L&#252;ckerath-Rovers duurt het bij het huidige tempo tot 2044 voordat vrouwen een derde van de bestuurders vormen.</p><p>Een derde. In 2044. Als ik dan nog leef, kom ik er graag op terug. En dan hebben we het dus over een derde. Nog altijd niet eens in de buurt van de helft. Generaties lang vonden we vrijwel volledig mannelijke besturen doodnormaal. Nu is iedere correctie reden om heel ernstig over kwaliteit en eerlijke kansen te beginnen. Je zou bijna vergeten hoe lang die zorgen blijkbaar niet bestonden.</p><p>Maar vertel me vooral nog eens hoe we helemaal zijn doorgeslagen met dat voortrekken.</p><p>Ik hoor in discussies over diversiteit geregeld dat we vooral niet naar identiteit moeten kijken. Alleen: bij een bestuur dat al jaren volledig uit mannen bestaat, is er natuurlijk &#243;&#243;k een verdeling naar geslacht ontstaan. We hebben die verdeling zo lang als normaal beschouwd dat zij niet meer als selectie op identiteit voelt en we de uitkomst dus niet meer hoeven te verdedigen. Pas wanneer iemand probeert haar te veranderen, verschijnt er een woord als voorkeursbehandeling. Jarenlang de norm zijn kreeg nooit een hippe afkorting. Het heette gewoon de top. <em>Must be nice.</em></p><h2 style="text-align: center;">De beste kandidaat begint niet bij de sollicitatie</h2><p>Ik heb een enorm probleem met het zinnetje <em>we moeten gewoon de beste kandidaat kiezen</em>. Het klinkt alsof je op dinsdagochtend een paar mensen tegenover elkaar zet, hun talent afleest en degene met de hoogste score de baan geeft. Keurig en lekker overzichtelijk.</p><p>Alleen begint geen van die kandidaten op dinsdagochtend aan zijn of haar carri&#232;re.</p><p>De ene kandidaat kon jarenlang opleidingen volgen, reizen, extra opdrachten doen, risico&#8217;s nemen en zijn netwerk uitbreiden. Een ander werkte mogelijk even hard en had minstens zoveel ambitie, maar moest ook zorgen, plannen of financi&#235;le verantwoordelijkheden dragen waarvoor die eerste kandidaat ruimte had gekregen van iemand anders. Dit is nu eenmaal de wereld waar we in leven. En aan het einde van die jaren liggen er twee cv&#8217;s op tafel. Het ene is dikker en &#8216;relevanter&#8217;. Dat zien we dan als een zuivere meting van kwaliteit.</p><p>In <em><a href="https://www.parelsmag.nl/p/deeltijdprinsesjes-bestaan-niet">Deeltijdprinsesjes bestaan niet</a></em> schreef ik over werk dat verdwijnt zodra er geen loonstrook tegenover staat. In <em><a href="https://www.parelsmag.nl/p/gold-diggers-vrouwen-gratis-arbeid">Gold diggers</a></em> over de waarde die daardoor naar anderen kan verschuiven. En in <em><a href="https://www.parelsmag.nl/p/5x5-werkweek-gelijkheid">Vijf dagen werken? Prima. Vijf uur dan.</a></em> onderzocht ik waarom onze werkdag nog steeds zo nadrukkelijk is ingericht rond de werknemer die thuis iemand anders heeft.</p><p>Hier komt dat allemaal samen. Wanneer iemand jarenlang laat kon vergaderen, internationale reizen kon maken, iedere netwerkborrel bijwoonde en vrijwel altijd beschikbaar was voor zijn carri&#232;re, heeft die persoon tien jaar later ervaring opgebouwd die meetelt bij promotie. Alleen wordt bij die ervaring zelden vermeld wie al die tijd beschikbaar heeft gemaakt.</p><p>Wie haalde de kinderen op, bezocht de ouders, deed de boodschappen en onthield dat er morgen iets moest worden geregeld waar geen bestuurskamer ook maar &#233;&#233;n seconde over hoefde na te denken?</p><p>De arbeid van die persoon komt meestal niet op het cv van degene die haar verrichtte. De loopbaankansen die ze mogelijk maakte, komen w&#233;l op het cv van een ander.</p><p>En dan kijken we na tien jaar naar twee kandidaten en zeggen we dat de &#233;&#233;n nu eenmaal meer ervaring heeft. Dat kan waar zijn. Alleen is daarmee nog niet vastgesteld wie van de twee het meeste talent heeft, wie het beste zou functioneren of hoe eerlijk het was dat precies deze ervaring een hogere prijs kreeg.</p><p>En we moeten hier ook niet doen alsof alleen de vrouwen iets verliezen. De man die w&#233;l elke dag om drie uur zijn kind wil ophalen, vroeg naar huis wil voor een zieke ouder of simpelweg niet zijn complete leven aan een werkgever wil afstaan, kan op exact dezelfde norm vastlopen. Beschikbaarheid is in onze loopbaancultuur zo diep met serieus genomen worden verweven dat een andere levensindeling al snel minder ambitieus lijkt. Dat was ook de kern van <em>Vijf uur werken</em>: een werkdag die uitgaat van mensen met een leven, verandert wat iedereen in dat leven kan doen. De vraag wie geschikt is voor promotie begint dus al veel eerder dan het beoordelingsgesprek. Hij begint bij wat we al die jaren als normaal carri&#232;reverloop hebben ingericht.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;ebe193f9-12d8-43c4-839e-17672de6fb75&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Ik dacht heel even dat ik iets had bedacht. Vijf dagen werken. Vijf uur per dag. Voor &#233;chte gelijkheid.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Vijf dagen werken? Prima. Vijf uur dan.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-09-18T14:33:29.981Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!j-uG!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2829c971-4c9e-4b4b-99bb-091e18b436f4_1024x768.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/5x5-werkweek-gelijkheid&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:215190142,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:13,&quot;comment_count&quot;:6,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>We hebben jarenlang bepaalde mogelijkheden zwaarder laten wegen en gebruiken de uitkomst vervolgens als bewijs dat die weging terecht was.</p><p>Dat gaat lekker. Lekker eerlijk en fair ook.</p><h2 style="text-align: center;">Potentie. Mijn lievelingswoord inmiddels.</h2><p>Ik krijg steeds meer de kriebels van de zelfverzekerdheid waarmee we over iemands toekomst praten.</p><p>In februari 2026 verscheen in de <em>American Economic Review</em> een <a href="https://swlb1.aeaweb.org/articles?id=10.1257%2Faer.20220831">onderzoek van Alan Benson, Danielle Li en Kelly Shue</a> naar 29.809 werknemers in managementtrajecten bij een grote winkelketen. De onderzoekers bekeken beoordelingen van prestaties en toekomstige potentie, en onderzochten wat er vervolgens met promoties en latere werkprestaties gebeurde.</p><p>Vrouwen kregen gemiddeld betere beoordelingen voor het werk dat ze daadwerkelijk deden, maar lagere beoordelingen voor wat ze later zouden kunnen. Die lagere potentie-inschatting verklaarde binnen het onderzochte bedrijf ongeveer de helft van de promotiekloof. En de voorspellingen waren ook nog eens onjuist: <strong>de vrouwen presteerden later beter dan mannelijke collega&#8217;s, zowel gemiddeld als rond de promotiegrens.</strong></p><p>Lees die zin gerust nog een keer.</p><p>Je werk beter doen, minder toekomst toegeschreven krijgen &#233;n vervolgens zelfs die lagere verwachting overtreffen. Ik ben benieuwd hoeveel beoordelaars dachten dat ze objectief bezig waren.</p><p>Potentie klinkt ook zo keurig. Alsof iemand diep in je karakter heeft gekeken en een toekomstige leider heeft ontdekt. In werkelijkheid moeten beoordelaars voorspellen, en die voorspellingen worden gedaan door mensen met idee&#235;n over hoe ambitie, leiderschap en geschiktheid eruit horen te zien.</p><p>De ene kandidaat mag een belofte zijn. De andere kan blijven presteren en hoort toch dat er nog iets ontbreekt aan haar uitstraling, geloofwaardigheid of <em>executive presence</em>. Dat zijn soms heus wel relevante eigenschappen voor een functie, maar juist daarom moet je uitleggen hoe je ze meet en waarom ze werkelijk iets voorspellen. En wie bepaalt hoe we dit zien? Onze cultuur en gendernormen toch zeker? Dit is niet objectief en ook dat besef missen we zo ongeveer altijd.</p><p>Dat was ook de kernvraag uit <em><a href="https://www.parelsmag.nl/p/gatekeeping-seksisme-norm">De gatekeepers van de norm</a></em>, waarin Sarina Wiegman met een cv vol titels alsnog te horen kreeg dat het hoogste niveau van mannenvoetbal een ander soort geschiktheid vroeg. Je kunt iemands prestaties erkennen en de definitie van de volgende stap toch zo verschuiven dat de bestaande norm overeind blijft.</p><p>Bijna 30.000 werknemers in &#233;&#233;n grote organisatie. En de mensen die dachten toekomstig talent te kunnen herkennen, bleken juist de potentie van vrouwen systematisch te onderschatten. Ik zou weleens willen weten hoe vaak organisaties controleren of hun geweldige neus voor talent het werkelijk bij het rechte eind had.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!LAAn!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F54225ef1-3009-47e9-891c-33af0b0701e7_1024x768.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!LAAn!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F54225ef1-3009-47e9-891c-33af0b0701e7_1024x768.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!LAAn!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F54225ef1-3009-47e9-891c-33af0b0701e7_1024x768.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!LAAn!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F54225ef1-3009-47e9-891c-33af0b0701e7_1024x768.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!LAAn!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F54225ef1-3009-47e9-891c-33af0b0701e7_1024x768.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!LAAn!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F54225ef1-3009-47e9-891c-33af0b0701e7_1024x768.png" width="1024" height="768" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/54225ef1-3009-47e9-891c-33af0b0701e7_1024x768.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:768,&quot;width&quot;:1024,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1302034,&quot;alt&quot;:&quot;Man op kantoor met een blauwe krullenpruik en rode clownsneus, een telefoon in zijn hand en een laptop voor zich.&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/222318976?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F54225ef1-3009-47e9-891c-33af0b0701e7_1024x768.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Man op kantoor met een blauwe krullenpruik en rode clownsneus, een telefoon in zijn hand en een laptop voor zich." title="Man op kantoor met een blauwe krullenpruik en rode clownsneus, een telefoon in zijn hand en een laptop voor zich." srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!LAAn!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F54225ef1-3009-47e9-891c-33af0b0701e7_1024x768.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!LAAn!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F54225ef1-3009-47e9-891c-33af0b0701e7_1024x768.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!LAAn!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F54225ef1-3009-47e9-891c-33af0b0701e7_1024x768.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!LAAn!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F54225ef1-3009-47e9-891c-33af0b0701e7_1024x768.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">De jury was objectief. Dat vond de jury zelf ook.</figcaption></figure></div><div class="captioned-button-wrap" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/excuustruus-meritocratie-beste-kandidaat?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="CaptionedButtonToDOM"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em>Ken je iemand die graag over &#8216;potentie&#8217; praat? Stuur dit eens door. Kijken hoe de beoordeling uitvalt.</em></p></div><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/excuustruus-meritocratie-beste-kandidaat?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/p/excuustruus-meritocratie-beste-kandidaat?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Share</span></a></p></div><h2 style="text-align: center;">Hoe meer macht, hoe eerlijker de wereld eruitziet</h2><p>In augustus verscheen nog een <a href="https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/job.70122">onderzoek van Sonya Mishra en collega&#8217;s</a>, gebaseerd op vier studies met in totaal 99.293 deelnemers. Het liet zien dat mannen met meer structurele macht hun organisaties vaker als meritocratisch ervoeren dan vrouwen. Een belangrijke factor was of iemand het gevoel had over voldoende middelen te beschikken om zijn werk goed te kunnen doen: steun, informatie, mensen, budget en toegang.</p><p>Dat vind ik interessant, juist omdat het zo veel verklaart. Wanneer jij krijgt wat je nodig hebt, serieus wordt genomen, je plannen kunt uitvoeren en je carri&#232;re zich binnen de bestaande regels ontwikkelt, kan de organisatie voor jou uitstekend eerlijk aanvoelen. Je werkt hard, je krijgt kansen, je boekt succes. En misschien b&#233;n je ook echt hartstikke goed. Kan allemaal.</p><p>Alleen is jouw ervaring van die organisatie geen bewijs dat de voorwaarden voor iedereen gelijk zijn. Dezelfde functietitel geeft niet noodzakelijk dezelfde toegang tot mensen en middelen. Een systeem kan je belonen en tegelijk iemand anders laten vastlopen op omstandigheden waarover diegene nauwelijks iets te zeggen heeft.</p><p>Het verklaart ook waarom verandering zo&#8217;n vreemde bedreiging kan lijken voor mensen die binnen de bestaande regels zijn geslaagd. Hun eigen prestaties worden niet minder indrukwekkend wanneer de regels worden onderzocht. Maar het comfortabele verhaal dat die prestaties uitsluitend uit persoonlijke verdienste zijn ontstaan, krijgt wel wat vervelende vragen te verwerken.</p><p>Dat sprookje is trouwens ook gewoon oud. Michael Young publiceerde in 1958 <em>The Rise of the Meritocracy</em>, een satire waarin mensen bovenaan hun positie steeds nadrukkelijker gingen zien als bewijs van hun eigen verdienste. Toen politici later enthousiast met het woord aan de haal gingen, schreef Young in <em><a href="https://www.theguardian.com/politics/2001/jun/29/comment">The Guardian</a></em> dat zijn boek als waarschuwing bedoeld was.</p><p>We hebben dus een waarschuwing over een zelfgenoegzame elite in een ambitie veranderd. Doodzonde.</p><p>En er bestaat ook nog een onderzoek dat daar erg onaangenaam bij past. <a href="https://doi.org/10.2189/asqu.2010.55.4.543">Emilio Castilla en Stephen Benard</a> lieten in drie experimenten zien dat beoordelaars in een organisatie die nadrukkelijk als meritocratisch werd gepresenteerd een man een hogere financi&#235;le beloning gaven dan een gelijk presterende vrouw. Alleen al <em>de overtuiging dat een systeem eerlijk werkt</em>, kan ons dus minder kritisch maken op de eigen beslissingen.</p><p>Dat is precies waarom ik weinig heb aan iemand die zegt dat er bij hem op kantoor <em>gewoon op kwaliteit</em> wordt geselecteerd. Dat is een bewering die je moet toetsen. Het is niet het bewijs.</p><h2 style="text-align: center;">En toen werd de correctie het probleem</h2><p>En nu komen we bij het moment waarop iedereen plotseling bijzonder ge&#239;nteresseerd raakt in een eerlijke selectieprocedure: wanneer een vrouw wordt benoemd met behulp van voorkeursbeleid of een quotum.</p><p>Stel dat een organisatie na jaren met nauwelijks vrouwen op een bepaalde plek besluit actief op zoek te gaan naar geschikte kandidaten die voorheen weinig kansen kregen. Er worden kwalificaties vergeleken. Een man en een vrouw blijken gelijk geschikt. De organisatie kiest de vrouw, mede omdat vrouwen in die functie sterk ondervertegenwoordigd zijn.</p><p>Voor zulk <a href="https://www.mensenrechten.nl/mensenrechten-voor-jou/discriminatie-en-gelijke-behandeling/krijg-antwoord-op-de-volgende-vragen">voorkeursbeleid gelden in Nederland voorwaarden</a>: de achterstand moet worden aangetoond, het beleid vooraf kenbaar zijn, kandidaten moeten objectief worden beoordeeld en de maatregel moet evenredig zijn. De voorrang is bij dit soort beleid dus niet zomaar een vrijbrief om een ongeschikte kandidaat aan te nemen. Dat onderscheid is belangrijk; het wettelijk ingroeiquotum voor commissarissen is bovendien een andere regeling dan deze individuele voorkeursbeslissing. </p><p>En dan toch nog de vraag. Zou <em>zij</em> zonder die maatregel ook zijn gekozen?</p><p>Graag. Prima vraag. Maar laten we hem dan eindelijk ook eens stellen aan de mensen die de banen al die jaren zonder zichtbare correctie kregen. Zou haar voorganger ook zijn benoemd als zijn vader niet de juiste mensen kende? Als hij niet iedere avond beschikbaar was voor een netwerkborrel? Als de selectiecommissie uit andere mensen bestond? Als het zorgwerk thuis niet door een ander was gedaan en zijn cv daardoor minder lang was geweest?</p><p>We kunnen er niet zomaar van uitgaan dat de antwoorden voor iedere man hetzelfde zijn. Dat is nu juist de reden om selectieprocedures werkelijk te onderzoeken, in plaats van de bestaande uitslag bij voorbaat voor neutraal te houden.</p><p><strong>Waarom noemen we correctie &#8216;voortrekken&#8217;, maar de bestaande voorsprong &#8216;kwaliteit&#8217;?</strong></p><p>En de vrouw die via zo&#8217;n correctie binnenkomt, hoeft werkelijk niet in haar eentje de volledige geschiedenis van haar benoeming te verdedigen.</p><h2 style="text-align: center;">De vrouw die mag bewijzen dat alles eerlijk is</h2><p>Want na haar benoeming krijgt die vrouw vaak n&#243;g een functie die nergens in haar arbeidsovereenkomst staat. Ze wordt bewijs.</p><p>Bewijs dat het bedrijf vooruitstrevend is. Bewijs dat vrouwen tegenwoordig echt alle kansen hebben. En wanneer zij vervolgens zegt dat het nog steeds niet goed gaat, wordt haar eigen carri&#232;re tegen haar gebruikt. Zij is er toch gekomen? Dan kunnen anderen dat kennelijk ook. Wat is nou eigenlijk nog het probleem?</p><p>Het is een nogal voordelige redenering voor de mensen die de voorwaarden niet hoeven te veranderen. E&#233;n vrouw die het heeft gered, bewijst niets over de kansen van de mensen die de top nooit bereiken. Haar prestaties verdienen erkenning en een serieuze beoordeling. Maar zodra haar carri&#232;re wordt gebruikt om het hele systeem vrij te pleiten, hoeft niemand de regels nog te onderzoeken die al die andere carri&#232;res hebben bepaald. </p><p>Hier raakt <em>Excuustruus</em> aan een moeilijker punt uit de vorige delen. Mensen die binnen een systeem succesvol zijn geworden, kunnen er ook belang bij krijgen de regels te verdedigen. Dat geldt net zo goed voor vrouwen. Als je jarenlang extra voorzichtig moest zijn, harder moest bewijzen dat je geschikt was en bepaalde dingen hebt geaccepteerd om vooruit te komen, kan het behoorlijk confronterend zijn wanneer iemand anders zegt dat die voorwaarden niet deugen.</p><p>En toch maakt het je prestatie niet kleiner wanneer je erkent dat de omstandigheden ongelijk waren. Het is juist interessant hoeveel er mogelijk zou zijn als niet iedere volgende kandidaat dezelfde omweg hoefde te nemen.</p><h2 style="text-align: center;">Vraag het eens aan degene die de baan kon uitdelen</h2><p>Ik ben inmiddels wel klaar met het idee dat we de vrouw die minder betaald werkt, meer moeten vragen waarom ze haar uren niet uitbreidt; de vrouw die iets terug wil voor haar tijd en zorg moeten vragen of ze niet te veeleisend is; en de vrouw die hogerop komt moeten vragen of ze daar eigenlijk wel helemaal op eigen kracht terechtkwam.</p><p>Alle vier de delen van <em>Patriarchy</em> komen hier voor mij bij elkaar. Het woord deeltijdprinsesje verdwijnt zodra je het onbetaalde werk meetelt. Het woord gold digger begint te wankelen wanneer je onderzoekt wie eigenlijk van wie profiteert. De gatekeeper verdwijnt achter de schijnbaar neutrale norm waarmee anderen worden beoordeeld. En de excuustruus krijgt de verdenking op haar naam die bij de organisatie en haar selectieprocedure thuishoort.</p><p>Daarom wil ik de vragen verplaatsen. Vraag degene die promoties uitdeelt hoe persoonlijke of seksuele belangstelling ooit iets mocht bepalen over iemands werk. Vraag aan de selectiecommissie wat ze werkelijk heeft gemeten, hoe ze potentie beoordeelde en of ze achteraf ooit heeft gecontroleerd of haar voorspellingen klopten. Vraag aan een volledig mannelijk bestuur wie er &#252;berhaupt mocht meedoen voordat de beste kandidaat werd uitgeroepen.</p><p>En wanneer iemand vervolgens zegt dat hij gewoon de beste heeft gekozen, wil ik weten hoe hij dat heeft vastgesteld. Een benoeming vertelt ons wie de baan kreeg. Over de regels, de selectie en de mensen die al v&#243;&#243;r het sollicitatiegesprek buiten beeld waren gebleven, zegt die uitkomst zo goed als niets.</p><p>De volgende keer dat iemand vraagt hoe z&#237;j aan die baan kwam, lijkt het me redelijk om eens te beginnen bij degene die de baan beschikbaar had om uit te delen.</p><p>Die zat er tenslotte zelf bij.</p><div class="captioned-button-wrap" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/excuustruus-meritocratie-beste-kandidaat?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="CaptionedButtonToDOM"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em>Ken je iemand die heel zeker weet dat bij hen &#8216;gewoon de beste kandidaat&#8217; wordt gekozen? Stuur dit stuk eens door. Ik ben benieuwd hoe ze dat hebben vastgesteld.</em></p></div><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/excuustruus-meritocratie-beste-kandidaat?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/p/excuustruus-meritocratie-beste-kandidaat?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Share</span></a></p></div><p></p><p><strong>Nog niet bij PARELS?</strong></p><p>Je hebt net deel vier van Patriarchy gelezen. De eerste drie staan ook klaar, naast een inmiddels behoorlijk archief over werk, seks, cultuur, geld, macht en alles wat we zo normaal zijn gaan vinden dat we er bijna niet meer naar kijken.</p><p>PARELS is gratis. Als je je inschrijft, help je dit onafhankelijke magazine groeien en ontvang je nieuwe stukken rechtstreeks in je mailbox.</p><p>En hier verschijnen na je inschrijving meteen nog wat extra PARELS om verder te lezen.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe now&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/subscribe?"><span>Subscribe now</span></a></p><p></p><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZtVp!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F90ea7b08-4a67-4703-8e9e-2e34c59c2706_1100x220.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZtVp!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F90ea7b08-4a67-4703-8e9e-2e34c59c2706_1100x220.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZtVp!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F90ea7b08-4a67-4703-8e9e-2e34c59c2706_1100x220.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZtVp!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F90ea7b08-4a67-4703-8e9e-2e34c59c2706_1100x220.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZtVp!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F90ea7b08-4a67-4703-8e9e-2e34c59c2706_1100x220.png" width="1100" height="220" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/90ea7b08-4a67-4703-8e9e-2e34c59c2706_1100x220.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:220,&quot;width&quot;:1100,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:61135,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/222318976?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F90ea7b08-4a67-4703-8e9e-2e34c59c2706_1100x220.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZtVp!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F90ea7b08-4a67-4703-8e9e-2e34c59c2706_1100x220.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZtVp!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F90ea7b08-4a67-4703-8e9e-2e34c59c2706_1100x220.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZtVp!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F90ea7b08-4a67-4703-8e9e-2e34c59c2706_1100x220.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZtVp!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F90ea7b08-4a67-4703-8e9e-2e34c59c2706_1100x220.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><div><hr></div><h3>Lees verder op <a href="http://parelsmag.nl">PARELS</a></h3><p>Excuustruus is deel vier. In de eerdere afleveringen onderzocht ik waarom we mensen deeltijdprinsesjes noemen, wie er eigenlijk goud delft en waarom de poortwachters van de norm opvallend vaak op de mensen lijken die al binnen zijn.</p><p>Je kunt prima hier beginnen. Of gewoon terug naar het eerste woord dat me dwarszat.</p><p><a href="https://www.parelsmag.nl/p/deeltijdprinsesjes-bestaan-niet?utm_source=chatgpt.com">Patriarchy #1 &#8212; Deeltijdprinsesjes bestaan niet</a></p><p>Over wat er gebeurt wanneer gratis arbeid buiten de definitie van werk valt.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;57a209f5-0898-444f-9913-73f1c0798676&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Er zijn weinig woorden die z&#243; snel iets blootleggen over hoe we naar vrouwen kijken als het woord deeltijdprinsesjes.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Deeltijdprinsesjes bestaan niet &quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-05-12T10:36:17.796Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZWxV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0828a41f-89f4-4cda-822b-4d6879188f49_2000x2000.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/deeltijdprinsesjes-bestaan-niet&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:197315871,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:27,&quot;comment_count&quot;:3,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p><a href="https://www.parelsmag.nl/p/gold-diggers-vrouwen-gratis-arbeid?utm_source=chatgpt.com">Patriarchy #2 &#8212; Gold diggers bestaan wel. Alleen zijn het niet de vrouwen.</a></p><p>Wie profiteert er eigenlijk van wiens tijd, zorg en geld?</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;f8f46877-75b8-48f2-a48b-3a9967cbcd32&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Deeltijdprinsesjes bestaan niet.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Gold diggers bestaan wel. Alleen zijn het niet de vrouwen.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-07-06T15:18:30.891Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fN6_!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4f8b4129-9f16-489e-8705-ca666b238d2b_2000x2000.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/gold-diggers-vrouwen-gratis-arbeid&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:205489370,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:18,&quot;comment_count&quot;:4,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p><a href="https://www.parelsmag.nl/p/gatekeeping-seksisme-norm?utm_source=chatgpt.com">Patriarchy #3 &#8212; De gatekeepers van de norm</a></p><p>Wie heeft de macht om de norm voor kwaliteit vast te stellen?</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;2babe982-a4c9-4966-bb98-2a6a7768bf79&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Er is iets wonderlijks aan een toelatingsexamen dat gewoon doorgaat nadat de kandidaat de halve examencommissie inmiddels heeft overtroffen.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;De gatekeepers van de norm&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-08-21T09:54:15.929Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!J-EP!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faf742be7-6c71-4b49-8e80-fbdae55ff68b_1024x768.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/gatekeeping-seksisme-norm&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:212106799,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:13,&quot;comment_count&quot;:4,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div><hr></div><h2>Bronnen </h2><ul><li><p><a href="https://anw.ivdnt.org/article/excuustruus">Algemeen Nederlands Woordenboek &#8212; excuustruus</a></p></li><li><p><a href="https://www.tias.edu/artikelen/vrouwen-stevig-vertegenwoordigd-in-toezicht-versnelling-in-bestuur-blijft-uit">TIAS &#8212; Female Board Index 2026</a></p></li><li><p><a href="https://www.mensenrechten.nl/themas/gendergelijkheid/seksuele-intimidatie">College voor de Rechten van de Mens &#8212; Seksuele intimidatie</a></p></li><li><p><a href="https://handreikingcultuurverandering.nl/preventie-aanpak/organisatiestructuur/">Regeringscommissaris &#8212; Organisatiestructuur en ongelijke machtsverhoudingen</a></p></li><li><p><a href="https://digitalepublicaties.movisie.nl/nl/movisies-september-2023/niet-seks-maar-macht">Movisie &#8212; Het gaat niet om seks, maar om macht</a></p></li><li><p><a href="https://swlb1.aeaweb.org/articles?id=10.1257%2Faer.20220831">Benson, Li &amp; Shue &#8212; &#8220;Potential&#8221; and the Gender Promotion Gap (2026)</a></p></li><li><p><a href="https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/job.70122">Mishra e.a. &#8212; The Gendered Returns to Power (2026)</a></p></li><li><p><a href="https://doi.org/10.2189/asqu.2010.55.4.543">Castilla &amp; Benard &#8212; The Paradox of Meritocracy in Organizations (2010)</a></p></li><li><p><a href="https://www.theguardian.com/politics/2001/jun/29/comment">Michael Young &#8212; Down with Meritocracy (2001)</a></p></li><li><p><a href="https://www.mensenrechten.nl/mensenrechten-voor-jou/discriminatie-en-gelijke-behandeling/krijg-antwoord-op-de-volgende-vragen">College voor de Rechten van de Mens &#8212; Voorwaarden voor voorkeursbeleid</a></p></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[FUCK PLATO : Hoe de man ‘de mens’ werd]]></title><description><![CDATA[Waarom is een menstruatiecyclus &#8216;variatie&#8217;, maar het ontbreken ervan neutraal? Over Plato, mannen met tepels en de medische norm die zichzelf &#8216;mens&#8217; ging noemen.]]></description><link>https://www.parelsmag.nl/p/mannenlichaam-medische-norm-vrouwengezondheid</link><guid isPermaLink="false">https://www.parelsmag.nl/p/mannenlichaam-medische-norm-vrouwengezondheid</guid><dc:creator><![CDATA[Raquel Castanon]]></dc:creator><pubDate>Sat, 31 Oct 2026 16:39:26 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wR9U!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3493d52b-aedc-4e63-9dd4-59290c933c5f_1200x680.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<blockquote><p><strong>De geneeskunde begon niet in Griekenland. Het idee dat een vrouwenlichaam lastig, afwijkend of speciaal is trouwens ook niet. Maar Plato, Aristoteles en vooral de eeuwen die hen tot fundament van onze kennis maakten, hielpen wel bepalen welk lichaam uiteindelijk gewoon &#8216;de mens&#8217; mocht heten.</strong></p></blockquote><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wR9U!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3493d52b-aedc-4e63-9dd4-59290c933c5f_1200x680.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset image2-full-screen"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wR9U!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3493d52b-aedc-4e63-9dd4-59290c933c5f_1200x680.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wR9U!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3493d52b-aedc-4e63-9dd4-59290c933c5f_1200x680.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wR9U!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3493d52b-aedc-4e63-9dd4-59290c933c5f_1200x680.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wR9U!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3493d52b-aedc-4e63-9dd4-59290c933c5f_1200x680.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wR9U!,w_5760,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3493d52b-aedc-4e63-9dd4-59290c933c5f_1200x680.png" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/3493d52b-aedc-4e63-9dd4-59290c933c5f_1200x680.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:false,&quot;imageSize&quot;:&quot;full&quot;,&quot;height&quot;:680,&quot;width&quot;:1200,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1319705,&quot;alt&quot;:&quot;Hand met wit verband om een opgestoken middelvinger tegen een felroze achtergrond.&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/222900737?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3493d52b-aedc-4e63-9dd4-59290c933c5f_1200x680.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:&quot;center&quot;,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-fullscreen" alt="Hand met wit verband om een opgestoken middelvinger tegen een felroze achtergrond." title="Hand met wit verband om een opgestoken middelvinger tegen een felroze achtergrond." srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wR9U!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3493d52b-aedc-4e63-9dd4-59290c933c5f_1200x680.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wR9U!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3493d52b-aedc-4e63-9dd4-59290c933c5f_1200x680.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wR9U!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3493d52b-aedc-4e63-9dd4-59290c933c5f_1200x680.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wR9U!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3493d52b-aedc-4e63-9dd4-59290c933c5f_1200x680.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Vinger doet pijn.</figcaption></figure></div><p>Een man heeft een lichaam. Een vrouw heeft een vrouwenlichaam.</p><p>Een man heeft symptomen; een vrouw heeft vrouwelijke symptomen. Een lichaam zonder menstruatiecyclus gold lange tijd als de handige, stabiele onderzoeksversie, terwijl een lichaam m&#233;t cyclus extra ingewikkeld heette. Een man is de mens, een vrouw is een categorie binnen de mens.</p><p>Dat klinkt inmiddels zo normaal dat je bijna mist hoe krankzinnig het uitgangspunt eigenlijk is.</p><p>Want biologisch is er helemaal geen oorspronkelijke man waar de vrouw later van is afgeleid. Er was evolutionair zelfs eerst helemaal geen man &#243;f vrouw: de tweedeling ontstond pas toen voortplantingscellen zich langs verschillende lijnen gingen ontwikkelen. En een menselijk embryo begint evenmin als een piepklein mannetje waarvan later een vrouw eventueel als afwijking k&#225;n worden gemaakt. De vroege gonade is bipotent. Borstweefsel begint zich bovendien te ontwikkelen voordat het mannelijke hormonale ontwikkelingspad goed en wel op gang komt.</p><p>Daarom hebben mannen tepels.</p><p>En waarom is een menstruatiecyclus eigenlijk &#8216;variatie&#8217;, terwijl een lichaam zonder die cyclus kennelijk neutraal is? Hoe werd een volkomen normale fysiologische cyclus voor enorme aantallen menselijke lichamen een methodologisch probleem, en het ontbreken ervan de schone basislijn?</p><p>En als voortplanting werkelijk zo bepalend is voor hoe deze mannen het vrouwenlichaam begrijpen, waarom werd dan juist het lichaam dat zelf niet menstrueert, zwanger wordt of baart de complete versie?</p><p>Wie heeft hier precies besloten wat normaal is?</p><p></p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em><strong>Kijk &#233;&#233;n vraag verder. PARELS is gratis.</strong></em></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p></p><h2 style="text-align: center;">Mensen hadden v&#243;&#243;r Plato ook hersenen</h2><p>Als je gaat zoeken naar de oorsprong van onze medische norm, kom je vrijwel onmiddellijk bij een bekend rijtje uit.</p><p>Hippocrates. Plato. Aristoteles. De Grieken.</p><p>De geboorte van de filosofie, wetenschap, geneeskunde en ongeveer de rest van ons hele verstand. Hetgeen we graag zo noemen in ieder geval, of dat het echt is, is een tweede.</p><p>Maar dit hele verhaal kreeg in de negentiende eeuw zelfs een naam: het <strong>Greek miracle</strong>. De oude Grieken zouden iets hebben gedaan wat eerdere beschavingen niet konden: de stap zetten van magie en mythe naar rede. De lamp ging aan, ongeveer in Athene, en wij leven sindsdien in dit licht en deze wijsheid. </p><p>Alleen blijkt die lamp al op allerlei andere plekken te branden.</p><p>Ruim v&#243;&#243;r Plato bestonden in Mesopotami&#235; uitgebreide medische tradities met gespecialiseerde behandelaars, geneesmiddelen, diagnostiek en systematisch geordende medische teksten over onder meer neurologie, kindergeneeskunde, obstetrie en gynaecologie. In Egypte werd rond 1800 voor Christus al een gynaecologisch papyrus gebruikt waarin zwangerschap, conceptie en lichamelijke klachten bij vrouwen werden beschreven. Dit weten we. Er is nog veel meer wat we niet weten, en wat dat is gaan we nooit precies weten. </p><p>Er staat in dat gynaecologisch papyrus zelfs een passage in die in een moderne vertaling wordt weergegeven als een vrouw die ziek is doordat haar baarmoeder &#8216;wandert&#8217;.</p><p>Ruim veertien eeuwen v&#243;&#243;r Plato.</p><p>Oude teksten zijn fragmentarisch, vertalingen zijn vaak gewoon onjuist, we interpreteren alles vanuit de lens van nu. Dit is natuurlijk ook altijd al zo geweest. Enorme hoeveelheden materiaal zijn verloren gegaan; van de samensteller van dat Egyptische papyrus weten we bijvoorbeeld niet eens of het een man of vrouw was.</p><p>Maar het betekent w&#233;l dat het verhaal waarin Griekenland als intellectuele oerknal verschijnt zelf een verhaal is.</p><p>Sterker: historici hebben dat <em>Greek miracle</em> inmiddels behoorlijk uit elkaar gehaald. De Griekse kennistradities ontstonden niet in een vacu&#252;m, maar in een wereld waarin Egyptische, Babylonische, Perzische en andere idee&#235;n, technieken en praktijken allang bestonden en circuleerden.</p><p>Mensen dachten na v&#243;&#243;r Plato. Mensen observeerden ook zeker v&#243;&#243;r Plato. Mensen begrepen ziektes v&#243;&#243;r Plato.</p><p>Mensen hadden ongetwijfeld ook allerlei spectaculaire onzin bedacht v&#243;&#243;r Plato.</p><p>Zoals wij dat vandaag trouwens nog steeds doen. Dus waarom dan FUCK PLATO?</p><p>Niet omdat hij begon. Juist omdat wij zo graag bij hem beginnen.</p><h2 style="text-align: center;">Een welgestelde Atheense man bedenkt de vrouw</h2><p>Plato werd rond 428 voor Christus geboren in een vooraanstaande Atheense familie, bewoog zich rond Socrates en richtte later zijn Academy op. Hij schreef als vrije mannelijke burger in een samenleving waarin vrouwen geen actieve burgers waren en dus niet op dezelfde manier deelnamen aan de politieke en intellectuele openbare ruimte.</p><p>Dat is geen klein contextdetail.</p><p>Wie er mag spreken, schrijven, studeren, discussi&#235;ren, onderwijzen en worden gekopieerd bepaalt uiteindelijk mede welke idee&#235;n duizenden jaren later nog beschikbaar zijn. Het probleem is dus niet dat een rijke Atheense man 2.400 jaar geleden met alle tijd en middelen een wilde theorie over vrouwen had.</p><p>Mensen hebben voortdurend wilde theorie&#235;n.</p><p>Het probleem is dat sommige wilde theorie&#235;n een veel betere carri&#232;re krijgen dan andere kennis. En Plato had er dus een paar.</p><p>Neem <em>Timaeus</em>. Dat is niet eens een medische handleiding. Het is een kosmologisch verhaal over het ontstaan van het universum, met een goddelijke ambachtsman, zielen, re&#239;ncarnatie en allerlei verklaringen voor mens, dier en materie. Plato laat Timaeus zijn eigen vertelling bovendien een <em>likely story</em> noemen: een waarschijnlijk, aannemelijk verhaal, geen definitieve empirische beschrijving van de werkelijkheid.</p><p>Heel belangrijk wanneer we het dan ook lezen. En tegelijkertijd is het ongelofelijk onthullend. Want in dat verhaal verschijnen mensen eerst als mannen. Iets wat ons tot op vandaag de dag totaal niet vreemd is. Mannen die vervolgens hun eerste leven laf of onrechtvaardig doorbrengen, kunnen vervolgens als vrouw terugkomen. En dat is uiteraard het laatste wat een &#8216;mannelijke&#8217; man moet willen. Dit mechanisme is alive and kicking.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;ac044007-2b9b-44a3-a2e7-c041f575ed8f&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Begin augustus kwam ik een kop van NRC tegen:&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Echte mannen eten vlees. Wie heeft dit bedacht?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-09-10T06:07:40.407Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wk9g!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faae2862f-a67b-421b-9e0b-82f0afdefe54_1024x768.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/vlees-mannelijkheid-vegaburger&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:214706702,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:17,&quot;comment_count&quot;:3,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>Laat dat even landen. De man is niet &#233;&#233;n sekse naast de andere. De man komt <strong>eerst</strong>, is de norm. De norm van waar we uit handelen, de basis. Als je hieraan vasthoudt gaat daar vanzelf heel veel op volgen wat waarschijnlijk helemaal niet juist is. Dit stellen we hier aan de kaak want interessant is het zeker.</p><p>De vrouw verschijnt dan dus als tweede mogelijkheid nadat de eerste versie het moreel heeft verprutst.</p><p>Daarna komt ook het lichaam.</p><p>Plato beschrijft het mannelijke voortplantingsorgaan al als een eigenzinnig dier dat zich tegen de rede kan verzetten, maar bij vrouwen krijgt die gedachte een veel grotere baan: de baarmoeder wordt bijna een levend wezen, verlangend naar kinderen. Ja. Wanneer zij te lang zonder zwangerschap blijft, raakt ze volgens het verhaal ontevreden, gaat ze door het lichaam zwerven, hindert ze de ademhaling en veroorzaakt ze allerlei ziekten.</p><p>Een baarmoeder met reisplannen dus en direct wordt ook de vrouw als mens gereduceerd want zij is hieraan onderhevig. In plaats van het te zien als gewoon een onderdeel van je lichaam is het omgekeerde gebeurd.</p><p>De absurditeit is ongekend.</p><p>Want wat heeft Plato nodig om het vrouwenlichaam begrijpelijk te maken?</p><p><strong>Voortplanting.</strong></p><p>De baarmoeder is niet simpelweg een orgaan. Ze krijgt een bestemming. Een doel, levensdoel zelfs. Wanneer dat doel niet wordt vervuld, constant, kan ze de rest van de persoon ontregelen. De vrouw wordt daarmee veel moeilijker gewoon een mens die toevallig bepaalde voortplantingsorganen heeft. En wat gebeurt er binnen zo'n model met een vrouw die niet zwanger k&#225;n worden, niet zwanger w&#237;l worden of met iemand leeft met wie zwangerschap &#252;berhaupt niet aan de orde is? Of hiermee al klaar is? Zodra voortplanting niet meer &#233;&#233;n mogelijkheid van haar lichaam is maar de bestemming ervan, wordt alles wat daarvan afwijkt vanzelf iets dat uitleg nodig heeft.</p><p>Haar reproductieve lichaam kan ineens verklaren wie ze is, waarom ze ziek is (en dit gaat verder dan enkel lichamelijk) en hoe ze functioneert binnen de door anderen gestelde kaders.</p><p>Het verschil tussen lichamen wordt geen verschil meer. Het wordt allesomvattende betekenis. En waarde. <em>Rangorde.</em></p><h2 style="text-align: center;">Zelfs Plato ondergraaft Plato</h2><p>Het wordt nog leuker wanneer je <em><a href="https://boekenbalie.nl/de-ideale-staat/9789025341923?eyk_source=google&amp;eyk_campaign=23135652903&amp;eyk_id=&amp;eyk_gcl_id=CjwKCAjwo5bXBhAEEiwAkgpgXKfaQljmvNjuXlSWhFV5YJQmeYYBPa4ReDhMbCBk_ccBdtOjJ_NdGBoCjsgQAvD_BwE&amp;gad_source=1&amp;gad_campaignid=23141082155&amp;gbraid=0AAAAADNKGF611Kn7885okpXzlzlaY_PB1&amp;gclid=CjwKCAjwo5bXBhAEEiwAkgpgXKfaQljmvNjuXlSWhFV5YJQmeYYBPa4ReDhMbCBk_ccBdtOjJ_NdGBoCjsgQAvD_BwE">De Staat</a></em> ernaast legt.</p><p>Daar laat Plato vrouwen in zijn ideale wachtersklasse <em>in principe</em> dezelfde opleiding volgen en dezelfde taken uitvoeren als mannen wanneer hij ze daarvoor geschikt acht. Dat wordt nog altijd aangehaald als een gelijkwaardig element in zijn denken.</p><p>Alleen doet hij dat niet vanuit ons idee dat echte vrouwen als zelfstandige en autonome mensen dan dus ook gelijke rechten hebben.</p><p>Zijn ideale staat is &#252;berhaupt niet gebouwd rond individuele rechten. Hij bepaalt wie waarvoor geschikt is, hoe mensen moeten leven en welke ordening volgens hem de beste staat oplevert. Must be nice. En simpel.</p><p>Ondertussen kan dezelfde schrijver in een ander werk probleemloos vertellen dat een vrouwelijk bestaan de tweede incarnatie is van een man die het eerste rondje slecht heeft gedaan.</p><p>Hij kan zo op &#233;&#233;n gebied lijken alsof hij een norm kan openbreken zonder te zien dat hij elders gewoon dezelfde hi&#235;rarchie opnieuw binnenhaalt.</p><p>Heel herkenbaar trouwens. Gelijkheid zolang ik bepaal wat gelijkheid betekent. Ruimte zolang ik bepaal wie geschikt is voor die ruimte. Je kunt vooruitstrevend klinken en toch jezelf als maatstaf houden.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hgId!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc5194abb-8449-4414-9659-ac1b21e85472_1200x680.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hgId!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc5194abb-8449-4414-9659-ac1b21e85472_1200x680.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hgId!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc5194abb-8449-4414-9659-ac1b21e85472_1200x680.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hgId!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc5194abb-8449-4414-9659-ac1b21e85472_1200x680.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hgId!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc5194abb-8449-4414-9659-ac1b21e85472_1200x680.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hgId!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc5194abb-8449-4414-9659-ac1b21e85472_1200x680.png" width="1200" height="680" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c5194abb-8449-4414-9659-ac1b21e85472_1200x680.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:680,&quot;width&quot;:1200,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1237077,&quot;alt&quot;:&quot;Marmeren beeld van Plato, zittend met zijn hoofd steunend op zijn hand, tegen een donkerblauwe lucht.&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/222900737?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc5194abb-8449-4414-9659-ac1b21e85472_1200x680.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Marmeren beeld van Plato, zittend met zijn hoofd steunend op zijn hand, tegen een donkerblauwe lucht." title="Marmeren beeld van Plato, zittend met zijn hoofd steunend op zijn hand, tegen een donkerblauwe lucht." srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hgId!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc5194abb-8449-4414-9659-ac1b21e85472_1200x680.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hgId!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc5194abb-8449-4414-9659-ac1b21e85472_1200x680.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hgId!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc5194abb-8449-4414-9659-ac1b21e85472_1200x680.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hgId!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc5194abb-8449-4414-9659-ac1b21e85472_1200x680.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Plato weet het beter</figcaption></figure></div><h2 style="text-align: center;">Plato heeft de zwervende baarmoeder trouwens niet eens aan Europa doorgegeven</h2><p>En hier moest ik mijn eigen lekkere rechte verhaal weer kapotmaken.</p><p>Want het zou natuurlijk fantastisch schrijven:</p><p>Egyptenaren bedenken zwervende baarmoeder &#8594; Plato neemt hem over &#8594; Europa leest Plato &#8594; vrouwen worden tweeduizend jaar verkeerd behandeld.</p><p>Klaar. Alleen klopt het niet zo lineair natuurlijk en dat is maar goed ook. De belangrijkste Latijnse vertaling van <em>Timaeus</em> die in het middeleeuwse West-Europa circuleerde liep maar tot ongeveer passage 53c. De baarmoeder verschijnt pas rond 91.</p><p>Die specifieke passage zat er dus helemaal niet in. Terwijl, dit maakt toch de hele vrouw? Volgens zijn eigen logica.</p><p>Voor het argument is dit fantastisch. Dit betekent dat ik Plato niet eens nodig heb als &#233;&#233;n rechte historische besmettingsbron om te laten zien hoe hardnekkig een norm kan zijn.</p><p>Het gaat niet om &#233;&#233;n foute zin die 2.400 jaar intact van boek naar boek werd doorgegeven.</p><p>Het gaat om veel grotere vragen.</p><p>Wie wordt DE mens? Wie wordt verschil? Wie moet zichzelf uitleggen? En welke uitgangspunten worden zo vanzelfsprekend dat niemand meer merkt dat het uitgangspunten zijn?</p><h2 style="text-align: center;">En toen kwam Aristoteles</h2><p>Als we de factuur eerlijk verdelen, mag Aristoteles trouwens een nog groter bedrag betalen.</p><p>Hij was Plato&#8217;s leerling, bracht ongeveer twintig jaar door aan diens Academy en ging daarna zelf de natuur &#8216;systematisch&#8217; bestuderen. Dieren, voortplanting, ontwikkeling, anatomie: hij keek, categoriseerde en probeerde verklaringen te bouwen.</p><p>Met de absolute nadruk op proberen. We praten namelijk graag over historische wetenschap alsof kijken en iets vinden automatisch hetzelfde is als onbevooroordeeld waarnemen.</p><p>Maar niemand kijkt vanuit nergens. En Aristoteles zeker niet. In zijn theorie over voortplanting is het mannelijke principe actief en vormgevend. Het vrouwelijke levert vooral de materie. Het mannelijke beschikt over meer &#8216;warmte&#8217; en het vermogen de vorm tot stand te brengen; wanneer dat proces onvoldoende slaagt, ontstaat een vrouwelijk embryo.</p><p>De vrouw wordt in zijn werk vervolgens omschreven met een formulering die vaak als &#8216;mutilated male&#8217; wordt vertaald: een verminkte of misvormde man.</p><p>Daar hoef ik eerlijk gezegd weinig hedendaagse duiding meer tegenaan te gooien. Dat is geen neutrale observatie van sekseverschil.</p><div class="callout-block" data-callout="true"><p style="text-align: center;">Dat is een hi&#235;rarchie.</p><p style="text-align: center;">Man = voltooid.</p><p style="text-align: center;">Vrouw = minder goed gelukt.</p></div><p>En dan gebeurt epistemisch iets heel handigs. Onze vriend Aristoteles begint met het uitgangspunt dat de mannelijke uitkomst vollediger is. Vervolgens definieert hij vrouwelijkheid als het resultaat van onvoldoende mannelijke warmte of vormgevende <em>kracht</em>.</p><p>En daarna kijkt hij naar een geboren meisje en kan zeggen: zie je wel, onvoldoende warmte.</p><p>Hij kan niet meer verliezen want een jongen bewijst dat het proces slaagde. Een meisje bewijst dat het proces tekortschoot.</p><p>De observatie die zijn theorie zou kunnen falsifi&#235;ren is alleen al door zijn definities uitgeschakeld.</p><p><strong>Als je de norm vooraf als correct definieert, wordt ieder verschil vanzelf bewijs van afwijking.</strong></p><p>Dat is een fantastisch systeem als je graag altijd gelijk hebt. Want welke andere uitkomst had hier uit kunnen ontstaan? Het &#233;&#233;n levert direct bewijs voor het ander. En als het niet zo is, is het &#243;&#243;k zo.</p><p>En ik denk dat we dat mechanisme nog veel serieuzer moeten nemen, want dit zien we nog altijd non-stop, dan de precieze hoeveelheid warmte die Aristoteles ooit in een baarmoeder dacht aan te treffen.</p><div class="captioned-button-wrap" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/mannenlichaam-medische-norm-vrouwengezondheid?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="CaptionedButtonToDOM"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em>Ken je iemand die dit ook graag zou willen lezen? Stuur het door.</em></p></div><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/mannenlichaam-medische-norm-vrouwengezondheid?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/p/mannenlichaam-medische-norm-vrouwengezondheid?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Share</span></a></p></div><h2 style="text-align: center;">De man was nooit de oorsprong</h2><p>En nu wordt het nog bizarder. Want de moderne biologie ondergraaft het hele uitgangspunt dat er &#252;berhaupt zoiets bestaat als een oorspronkelijke man waar een vrouw van afgeleid kan worden.</p><p>Ver genoeg terug in de evolutie bestaan onze categorie&#235;n &#8216;mannelijk&#8217; en &#8216;vrouwelijk&#8217; niet eens. De twee seksen zoals biologen ze op basis van grote en kleine gameten onderscheiden, zijn ontstaan uit evolutionaire voorlopers met gelijksoortiger gameten.</p><p>Er was dus niet eerst een man. Er was eerst &#252;berhaupt geen man.</p><p>Ook tijdens menselijke embryonale ontwikkeling ligt er niet eerst een minuscuul jongetje klaar waarvan het proces eventueel de verkeerde afslag kan nemen. De vroege gonade is bipotent en kan zich langs verschillende ontwikkelingsroutes differenti&#235;ren.</p><p>En mannen hebben tepels omdat borstontwikkeling al heel vroeg begint, v&#243;&#243;rdat het foetale mannelijke hormoonpad op gang is gekomen.</p><p>Hier moest ik tijdens het lezen uiteraard onmiddellijk terugdenken aan mijn stuk over beha&#8217;s, borsten en tepels.</p><p>Want we stellen de vraag vaak als: waarom hebben mannen eigenlijk tepels?</p><p>Teken van een lichaam dat niet helemaal is afgemaakt misschien? Zou zomaar kunnen. Klinkt in ieder geval plausibeler dan de hoeveelheid warmte die Aristoteles nodig had om een meisje te verklaren.</p><p>Alleen kun je de vraag natuurlijk ook gewoon omdraaien. Waarom zouden mannen g&#233;&#233;n tepels hebben?</p><p>Borstontwikkeling begint bij menselijke embryo&#8217;s al voordat het foetale mannelijke hormoonpad op gang komt. De tepels zijn er dus niet omdat een vrouwenlichaam later iets extra&#8217;s kreeg; ze zitten in een gedeeld ontwikkelingsplan dat al loopt voordat lichamen zich verder seksueel differenti&#235;ren.</p><p>De man is niet de kale basispop waar later bij een vrouw borsten, een baarmoeder, hormonen en een hinderlijke cyclus aan zijn toegevoegd.</p><p>En als je per se iemand tot oorsprong zou willen promoveren, helpt de biologie Aristoteles in ieder geval totaal niet. Er was evolutionair niet eerst een man waaruit later een vrouw voortkwam. Ver genoeg terug bestaan onze categorie&#235;n mannelijk en vrouwelijk &#252;berhaupt nog niet, en ook een menselijk embryo begint niet als een klein jongetje dat eventueel de vrouwelijke afslag neemt.</p><p>Zelfs het omgekeerde verhaal &#8212; vrouwelijk is dan zeker gewoon de biologische default &#8212; blijkt ook te makkelijk. Een groot deel van de twintigste-eeuwse ontwikkelingsbiologie beschreef mannelijkheid als een actief proces en vrouwelijkheid als wat er gebeurde wanneer dat actieve mannelijke proces uitbleef. Onderzoekers hebben juist dit jaar nog opnieuw laten zien hoe ook d&#225;&#225;r de aandacht scheef zat: ovarium- en vrouwelijke ontwikkeling zijn zelf actief gereguleerde biologische processen.</p><p>Eerst was de vrouw een onvoldoende gelukte man. Later werd zij de toestand die vanzelf ontstond wanneer de actieve man niet gebeurde. Dus zelfs toen de theorie veranderde, bleef mannelijkheid het proces dat uitleg kreeg.</p><p>Menselijke lichamen ontwikkelen langs verschillende actieve routes vanuit gedeelde voorlopers. Eigenlijk heel saai.</p><p>Tot iemand zich geroepen voelt er een ranglijst van te maken. </p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;a6e9ff29-600c-4784-ab82-39377338abd8&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Er zijn weinig kledingstukken waarvan het uittrekken zo&#8217;n collectief moment van opluchting is als een beha.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Waarom is het z&#243; lekker om je beha uit te doen?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-09-25T06:03:37.780Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FSDq!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9fbdf677-96aa-4838-8dd2-769c0cdb867f_1568x1003.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/beha-hangende-borsten-tepels&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:217202767,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:13,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><h2 style="text-align: center;">De theorie verandert. De positie blijft.</h2><p>En hier wordt dit veel meer dan een geschiedenis. Want wij geloven Aristoteles natuurlijk niet meer wanneer hij vertelt dat onvoldoende hitte een meisje veroorzaakt.</p><p>Daar zijn we vanaf. De meeste mensen in ieder geval. Maar die norm is wel degelijk gebleven en heeft dus een veel langer leven dan de theorie waarmee hij ooit werd uitgelegd.</p><p>In 1977 adviseerde de Amerikaanse FDA om vrouwen die zwanger konden worden uit vroege fasen van geneesmiddelenonderzoek te weren. De aanleiding was niet Aristoteles maar een terechte angst voor schade aan foetussen na onder meer de thalidomideramp.</p><p>Alleen werd &#8216;zou zwanger kunnen worden&#8217; uitzonderlijk en veel te breed toegepast.</p><p>Dit werden dan ook alleenstaande vrouwen, vrouwen die anticonceptie gebruikten, vrouwen wiens partner een vasectomie had gehad en die aangaven gewoon geen kinderen te willen. Wordt dat doorgaans serieus genomen? De <a href="https://www.parelsmag.nl/p/abortus-autonomie-stigma-controle">potenti&#235;le foetus had dus wel al een stoel aan tafel</a>. De volwassen vrouw moest nog toestemming krijgen om er zelf te zitten.</p><p><a href="https://www.parelsmag.nl/p/mannenmars-vrouwen-hebben-geen-beschermers">Bescherming van vrouwen</a> werd zo een beleid waarin het mogelijke toekomstige foetale risico zwaarder woog dan de mogelijkheid van volwassen vrouwen om zelf over deelname, anticonceptie en risico te beslissen. Een verhaal van alle tijden. Het resultaat is dan ook wederom voorspelbaar: minder kennis over vrouwen.</p><p>Het mooiste is dat meta-analyses van duizenden metingen bij onder meer muizen die algemene aanname van grotere vrouwelijke variabiliteit helemaal niet ondersteunen. Bij veel uitkomsten zijn vrouwtjes niet variabeler; bij sommige juist mannetjes.</p><p>En ook het woord <em>variabel</em> is hier interessant. Want, variabel ten opzichte waarvan?</p><p>Een menstruatiecyclus is geen storing in een vrouwenlichaam. Het &#237;s fysiologie. Pas wanneer je een lichaam zonder die cyclus vooraf als stabiele basis hebt aangewezen, kan het andere lichaam ineens &#8216;extra variatie&#8217; gaan heten. Het probleem zat dus niet in welke lichamen werden onderzocht. Het zat al in de keuze van wat als schoon, simpel en normaal mocht gelden. Raar. Maar goed, we gaan door. </p><p>Mannen waren dus methodologisch schoner. Dus onderzocht je mannen. De norm, de normaal.</p><p>En omdat je vooral mannen onderzocht, wist je steeds meer over mannen. En omdat je meer over mannen wist, sloot het mannenlichaam steeds beter aan op wat in de literatuur &#233;n wetenschap als normaal gold en nog steeds geldt.</p><p>En wanneer vrouwen daar vervolgens minder netjes in pasten, waren vrouwen ingewikkeld.</p><p>De cirkel is weer rond.</p><div class="callout-block" data-callout="true"><p style="text-align: center;"><strong>Vrouwen zijn te variabel &#8594; onderzoek mannen &#8594; bouw kennis rond mannen &#8594; vrouwen passen slechter op die kennis &#8594; vrouwen zijn kennelijk te variabel.</strong></p></div><p>Je produceert je uitzondering en gebruikt haar daarna als bewijs.</p><p>Hoe vaak hebben we onderzoek ingewikkelder gemaakt omdat een normale vrouwelijke fysiologie als verstorende factor werd behandeld, terwijl het mannenlichaam (en geest trouwens, maar daar gaan we in deel 2 van dit drieluik dieper op in) gewoon &#8216;data&#8217; mocht heten?</p><p>Dat is voor mij inmiddels veel interessanter dan de vraag of vrouwen voldoende meegenomen worden.</p><p>Draai hem om.</p><p><strong>Waarom denken we dat onderzoek dat een enorm normaal deel van de mensheid weglaat &#252;berhaupt schoon onderzoek is?</strong></p><p></p><div class="comment" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://open.substack.com/&quot;,&quot;commentId&quot;:286372167,&quot;comment&quot;:{&quot;id&quot;:286372167,&quot;date&quot;:&quot;2026-07-01T20:46:16.323Z&quot;,&quot;edited_at&quot;:null,&quot;body&quot;:&quot;De standaardmens bestaat niet.\n\nHij is vooral degene voor wie de wereld het minst vaak om uitleg vraagt.\n\nDit speelt de laatste tijd echt hard in mijn hoofd.\n\nHoe meer verbanden je eenmaal ziet, hoe meer je er ziet. Tussen feminisme, racisme, geloof, klasse, klimaat, Gaza, eten, zorg, lichamen, gezondheid, seksuele voorkeur, fluiditeit, kleding, geld, werk, aanzien en veiligheid.\n\nDe lijst is eindeloos, en dat is precies het punt.\n\nNiemand beweegt in een vacu&#252;m door de wereld. We dragen allemaal meerdere werkelijkheden tegelijk met ons mee. Alleen worden sommige mensen veel sneller teruggebracht tot &#233;&#233;n label, &#233;&#233;n probleem, &#233;&#233;n risico, &#233;&#233;n categorie, &#233;&#233;n discussiepunt.\n\nZelfs geen vlees eten is zelden alleen &#8220;een persoonlijke keuze&#8221;. Het raakt aan dieren, land, water, landbouw, klasse, cultuur, schuld, toegang, macht en aan de ongemakkelijke vraag wie mag consumeren met het comfortabele idee dat de rekening nergens anders belandt.\n\nIntersectionaliteit is een herijking.\n\nNiet alles op &#233;&#233;n hoop gooien, maar eindelijk beter zien wat we veel te lang los van elkaar hebben bekeken.\n\nHet is nooit maar &#233;&#233;n ding.&quot;,&quot;body_json&quot;:{&quot;type&quot;:&quot;doc&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;schemaVersion&quot;:&quot;v1&quot;},&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;De standaardmens bestaat niet.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Hij is vooral degene voor wie de wereld het minst vaak om uitleg vraagt.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Dit speelt de laatste tijd echt hard in mijn hoofd.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Hoe meer verbanden je eenmaal ziet, hoe meer je er ziet. Tussen feminisme, racisme, geloof, klasse, klimaat, Gaza, eten, zorg, lichamen, gezondheid, seksuele voorkeur, fluiditeit, kleding, geld, werk, aanzien en veiligheid.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;De lijst is eindeloos, en dat is precies het punt.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Niemand beweegt in een vacu&#252;m door de wereld. We dragen allemaal meerdere werkelijkheden tegelijk met ons mee. Alleen worden sommige mensen veel sneller teruggebracht tot &#233;&#233;n label, &#233;&#233;n probleem, &#233;&#233;n risico, &#233;&#233;n categorie, &#233;&#233;n discussiepunt.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Zelfs geen vlees eten is zelden alleen &#8220;een persoonlijke keuze&#8221;. Het raakt aan dieren, land, water, landbouw, klasse, cultuur, schuld, toegang, macht en aan de ongemakkelijke vraag wie mag consumeren met het comfortabele idee dat de rekening nergens anders belandt.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Intersectionaliteit is een herijking.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Niet alles op &#233;&#233;n hoop gooien, maar eindelijk beter zien wat we veel te lang los van elkaar hebben bekeken.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Het is nooit maar &#233;&#233;n ding.&quot;}]}]},&quot;restacks&quot;:0,&quot;reaction_count&quot;:11,&quot;children_count&quot;:4,&quot;attachments&quot;:[],&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;user_id&quot;:421648599,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;user_bestseller_tier&quot;:null,&quot;userStatus&quot;:{&quot;bestsellerTier&quot;:null,&quot;subscriberTier&quot;:null,&quot;leaderboard&quot;:null,&quot;vip&quot;:false,&quot;badge&quot;:null,&quot;subscriber&quot;:null}},&quot;source&quot;:null,&quot;forumChannel&quot;:null}" data-component-name="CommentPlaceholder"></div><h2 style="text-align: center;">De standaardmens heeft een geweldige truc</h2><p>Je gaat denk ik nooit klaar zijn met deze gedachte. Die zin bleef heel erg bij me omdat hij op nog meer plekken begon te passen. Niet alleen sekse. Maar ook zeker klasse. Ras. Lichaam. Seksualiteit. Werk. Geld. Klimaat. Identiteit. Veiligheid.</p><p>De standaardmens is zelden degene over wie expliciet besloten is: vanaf vandaag ben jij normaal. Want dat hoeft dan dus helemaal niet.</p><p>Het is degene wiens maten al in de stoel zitten. Wiens leven al in het formulier past. Wiens symptomen al in het leerboek staan. Wiens aanwezigheid geen aparte businesscase of quotum nodig heeft.</p><p>En daarom is &#8216;neutraal&#8217; zo&#8217;n ontzettend gevaarlijk woord. Neutraliteit kan echt bestaan als streven, maar kan het echt bestaan? Voor ons als mensen niet.</p><p>Een bestaande norm <strong>neutraal noemen</strong> maakt het namelijk niet neutraal. Juist niet.</p><p>Het maakt het wel moeilijker en veel gladder om te zien.</p><p>In een eerder stuk &#8216;<strong>De gatekeepers van de norm</strong>&#8217; schreef ik eerder dat ongelijkheid het moeilijkst te herkennen is wanneer niemand meer hoeft te zeggen dat een vrouw minder geschikt is, omdat professionaliteit, kwaliteit of &#8216;gewoon de beste kandidaat&#8217; hetzelfde werk al doen.</p><p>Geneeskunde heeft zijn eigen versie. De standaardpati&#235;nt.</p><p></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;f0f74f69-2b36-4bb2-bd45-9119149d75e5&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Er is iets wonderlijks aan een toelatingsexamen dat gewoon doorgaat nadat de kandidaat de halve examencommissie inmiddels heeft overtroffen.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;De gatekeepers van de norm&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-08-21T09:54:15.929Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!J-EP!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faf742be7-6c71-4b49-8e80-fbdae55ff68b_1024x768.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/gatekeeping-seksisme-norm&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:212106799,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:13,&quot;comment_count&quot;:4,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><h2 style="text-align: center;">En als haar lichaam niet bij de theorie past?</h2><p>Dan komt de volgende beweging.</p><p>Recent deelden ongeveer 14.000 Nederlandse vrouwen en meiden hun ervaringen met gezondheid en zorg in onderzoek in opdracht van ZonMw. In een aparte analyse van vrouwen met langdurige of onverklaarde gezondheidsklachten voelde 75 procent zich niet gehoord door huisarts of specialist. 65 procent gaf aan dat lichamelijke klachten regelmatig ten onrechte psychologisch waren geduid. Meer dan zeer kwalijk.</p><p>Je kent ze waarschijnlijk wel: burn-out, stress, angst, depressie enzovoorts.</p><p>Later kwamen dan endometriose, schildklierproblemen, auto-immuunziekten of andere lichamelijke aandoeningen naar voren.</p><p>We zijn inmiddels natuurlijk qua tijd veel verder verwijderd van Plato. Dat vind ik toch even belangrijk om te zeggen, juist omdat het andere verhaal anders weer te makkelijk wordt. Ik houd niet van disclaimers maar soms voel ik me dan toch geroepen, bij deze.</p><p>We kunnen echt wel dingen zien waar Plato geen concept voor had als we willen. We kunnen nu ook bacteri&#235;n identificeren bijvoorbeeld.</p><p>Maar technische vooruitgang wist een oude kennishi&#235;rarchie niet automatisch uit. Als jouw ervaring botst met mijn model, zijn er grofweg twee mogelijkheden:</p><p>mijn model mist iets,</p><p>of jij begrijpt/interpreteert je eigen ervaring niet juist.</p><p>En historisch is die tweede mogelijkheid bij vrouwen lekker aantrekkelijk gebleken.</p><p>Dat is waar het begrip <strong>epistemische onrechtvaardigheid</strong> nuttig wordt. Niet als chic woord voor &#8216;een arts luisterde niet&#8217;, maar voor iets structurelers: sommige mensen krijgen minder geloofwaardigheid als bron van kennis over hun eigen ervaring, terwijl er tegelijkertijd juist minder kennis over hun ervaringen beschikbaar is.</p><p>Dat versterkt zichzelf dus iedere keer opnieuw. Heel kwalijk.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;0b5c7fee-5265-496e-84b8-e2bc06616f1b&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Nederland heeft vrouwen gevraagd hoe het met hun gezondheid en hun zorg gaat.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;md&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;14.000 vrouwen vertelden wat er misgaat in de zorg. Luisteren zou een begin zijn.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-12T14:44:05.957Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/f72d8d91-8542-45d2-aded-a60271f8caa0_1024x768.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/vrouwengezondheid-vrouwen-zorg-klachten&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:220037723,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:11,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>En hier begint langzaam het volgende deel van dit verhaal onder mijn huid te kruipen.</p><p>Want wanneer het vrouwenlichaam eenmaal geldt als afwijkend en we lichamelijk geen bevredigende verklaring kunnen vinden, is er nog een andere plek waar de afwijking naartoe kan verhuizen.</p><p>Haar hoofd. Enter de psychologie.</p><p>Goede psychologische taal en verklaringen kunnen mensen eindelijk woorden geven voor iets wat eerder onzichtbaar bleef.</p><p>Maar een verklaring kan ook een deur dichtdoen.</p><p>Zodra &#8216;psychisch&#8217; niet meer een hypothese is die naast andere verklaringen wordt onderzocht, maar het punt waarop we ophouden met zoeken, verandert er iets.</p><p>Dan heeft de theorie alweer gewonnen.</p><h2 style="text-align: center;">Mijn vinger doet pijn</h2><p>Dat weet ik omdat ik mijn vinger voel.</p><p>Een arts kan vervolgens veel meer weten dan ik over pezen, zenuwen, bot, ontsteking en herstel. Een scan kan iets zichtbaar maken waar ik zelf nooit bij kan. Onderzoek kan mijn ervaring verklaren, corrigeren of in een veel groter patroon plaatsen.</p><p>Dat is het hele punt van geneeskunde. Maar kennis hoort mijn ervaring te onderzoeken. Zeker niet haar bij voorbaat te diskwalificeren omdat ze slecht bij de bestaande en gedocumenteerde kennis van enkel nu past.</p><p>Ik houd dus absoluut niet van rangordes, mocht dat nog niet duidelijk zijn. </p><p>Plato vind ik daarom zo&#8217;n mooi symbool voor iets waar we veel vaker tegenaan mogen schoppen: een beroemde man bedenkt vanuit zijn eigen positie een model van de wereld, dat model krijgt eeuwen aan institutioneel gewicht en ergens onderweg vergeten we te vragen waarom juist h&#237;j &#252;berhaupt het uitgangspunt mocht bepalen.</p><p>We hoeven de oude canon echt niet eerst om toestemming te vragen om opnieuw te kijken. Als een theorie niet tegen de werkelijkheid kan, moet niet de werkelijkheid zich aanpassen.</p><p><strong>Dan moet de theorie kapot.</strong></p><p>En misschien is dat wel de nuttigste plek om te beginnen: bij normen die zo succesvol zijn geworden dat ze zichzelf niet eens meer hoeven te noemen. Het &#237;s gewoon zo.</p><p>Iedereen die ervan afwijkt moet zichzelf uitleggen. De norm zelf heet gewoon <em>mens.</em></p><p><strong>Fuck Plato.</strong></p><p></p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em>Nog niet uitgekeken? <a href="http://parelsmag.nl">PARELS</a> is gratis. Schrijf je in.</em></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p></p><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!R2IN!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb50bad01-2ba2-48b7-95e5-47edefc1685f_1100x220.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!R2IN!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb50bad01-2ba2-48b7-95e5-47edefc1685f_1100x220.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!R2IN!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb50bad01-2ba2-48b7-95e5-47edefc1685f_1100x220.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!R2IN!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb50bad01-2ba2-48b7-95e5-47edefc1685f_1100x220.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!R2IN!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb50bad01-2ba2-48b7-95e5-47edefc1685f_1100x220.png" width="1100" height="220" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/b50bad01-2ba2-48b7-95e5-47edefc1685f_1100x220.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:220,&quot;width&quot;:1100,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:61135,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/222900737?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb50bad01-2ba2-48b7-95e5-47edefc1685f_1100x220.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!R2IN!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb50bad01-2ba2-48b7-95e5-47edefc1685f_1100x220.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!R2IN!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb50bad01-2ba2-48b7-95e5-47edefc1685f_1100x220.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!R2IN!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb50bad01-2ba2-48b7-95e5-47edefc1685f_1100x220.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!R2IN!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb50bad01-2ba2-48b7-95e5-47edefc1685f_1100x220.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><h3>Meer PARELS:</h3><p></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;bc438a1a-cfa9-42ca-9688-3f0de4fe90ca&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Mijn vader zegt al zolang ik me kan herinneren ongeveer hetzelfde wanneer het over ouder worden gaat.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;md&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Ik ben 42. Waarom is &#8216;jong&#8217; eigenlijk een compliment?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-11T06:27:55.199Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IvWw!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcf9ce527-2b89-4b02-a92f-436eceeb4785_1369x1536.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/ouder-worden-vrouw-jong-compliment-midlife&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:217778295,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:25,&quot;comment_count&quot;:14,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;56ed8922-fabe-4305-9de9-5c90253c318a&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Ik weet niet precies wanneer iedereen om mij heen bevoegd psycholoog is geworden, maar er lijken de afgelopen jaren wel buitengewoon veel narcisten bij te zijn gekomen. Niet mensen die soms ego&#239;stisch zijn, exen die zich schofterig gedragen of bazen met een indrukwekkend talent voor zichzelf.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;md&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Therapietaal is overal. Echte therapie niet. &quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-25T07:30:43.297Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UOx-!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F91880c0e-ed4b-4d45-8522-a970058b6022_1200x680.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/therapietaal-darvo-dwingende-controle&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:215187794,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:11,&quot;comment_count&quot;:6,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;1b9dfe0a-0bf4-448e-ab37-a31b97b5d3ac&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Er zijn weinig woorden die z&#243; snel iets blootleggen over hoe we naar vrouwen kijken als het woord deeltijdprinsesjes.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;md&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Deeltijdprinsesjes bestaan niet &quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-05-12T10:36:17.796Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZWxV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0828a41f-89f4-4cda-822b-4d6879188f49_2000x2000.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/deeltijdprinsesjes-bestaan-niet&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:197315871,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:27,&quot;comment_count&quot;:3,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>Nieuw bij PARELS? &#8594; <a href="https://www.parelsmag.nl/p/raquels-edit">Raquel's Edit</a></p><h3>Bronnen &amp; verder lezen:</h3><p>UCL &#8212; <em><a href="https://www.ucl.ac.uk/museums-static/digitalegypt/med/healthexample.html">The Kahun Medical Papyrus and ancient Egyptian gynaecology</a></em></p><p>Plato &#8212; <em><a href="https://adfonteslibrary.org/work-plato-timaeus">Timaeus</a></em></p><p>Aristotle &#8212; <em><a href="https://aristotle.johnhboyer.com/GA/book/4">Generation of Animals</a></em><a href="https://aristotle.johnhboyer.com/GA/book/4">, Book IV</a></p><p>Lehtonen &amp; Parker &#8212; <em><a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25323972">Gamete competition, gamete limitation, and the evolution of the two sexes</a></em></p><p>Prendergast, Onishi &amp; Zucker &#8212; <em><a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24456941">Female mice liberated for inclusion in neuroscience and biomedical research</a></em></p><p>Stammberger, Steinbach &amp; Hornig (2026) &#8212; <em><a href="https://link.springer.com/article/10.1186/s13293-026-00848-2">Biology of Sex Differences, 2026</a></em></p><p>NIH Office of Research on Women&#8217;s Health &#8212; <em><a href="https://orwh.od.nih.gov/toolkit/recruitment/history">History of Women&#8217;s Participation in Clinical Research</a></em></p><p>Moore et al. (2026) &#8212; <em><a href="https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13091612">Medical misogyny: understanding epistemic injustice to achieve safer healthcare for women</a></em></p><p>ZonMw &#8212; <em><a href="https://www.zonmw.nl/nl/artikel/vrouwen-met-onverklaarde-gezondheidsklachten-moeten-beter-gehoord-worden">Vrouwen met onverklaarde gezondheidsklachten moeten beter gehoord worden</a></em></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Waarom heeft een reanimatiepop eigenlijk geen borsten?]]></title><description><![CDATA[95 procent van de reanimatiepoppen is platborstig. Dat klinkt als een tamelijk specifiek detail. Tot blijkt dat mensen ook daadwerkelijk anders reanimeren wanneer er ineens w&#233;l borsten liggen.]]></description><link>https://www.parelsmag.nl/p/reanimatiepop-vrouw-borsten-reanimatie</link><guid isPermaLink="false">https://www.parelsmag.nl/p/reanimatiepop-vrouw-borsten-reanimatie</guid><dc:creator><![CDATA[Raquel Castanon]]></dc:creator><pubDate>Thu, 29 Oct 2026 19:07:06 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!DK6w!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c2337b8-5f82-4253-a1a9-e5323bc310ca_767x432.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Stel: je krijgt een hartstilstand.</p><p>Gelukkig staat er iemand naast je die ooit een reanimatiecursus heeft gevolgd.</p><p>Minder gelukkig wanneer je borsten hebt: die persoon heeft waarschijnlijk vooral geoefend op een slanke, witte, platborstige plastic man.</p><p>Welkom bij opnieuw een aflevering van: <strong>de standaardmens blijkt bijna altijd gewoon een man.</strong></p><p>Onderzoekers bekeken het aanbod van volwassen reanimatiepoppen op de wereldmarkt. Van de twintig modellen die ze vonden had <em>95 procent geen borsten</em>. Negentig procent was bovendien wit en slank en het lichaam was meestal mannelijk of niet expliciet gegenderd. Maar qua borstkas dus vooral representatief voor een mannenlichaam. De oude vertrouwde norm.</p><p>Je zou kunnen denken: het is plastic. Doe normaal.</p><p>Alleen trainen we met zo&#8217;n pop juist omdat we willen dat iemand in een echte noodsituatie niet eerst vijf seconden naar een lichaam staat te kijken alsof er onverwacht een nieuwe feature op zit.</p><p>En daar wordt het veel interessanter.</p><p>In onderzoek onder <strong>tachtig verpleegkundestudenten</strong> presteerden deelnemers slechter toen ze moesten reanimeren op een torso m&#233;t borsten. Ze begonnen later met borstcompressies, plaatsten hun handen minder vaak goed en gebruikten de AED minder correct.</p><p>Bij correct AED-gebruik was het verschil absurd: <strong>31,3 procent op de vrouwelijke torso tegenover 98,8 procent op de mannelijke.</strong></p><p>Borsten veranderen de reanimatietechniek helemaal niet. Onze omgang met borsten blijkbaar wel.</p><p>Onderzoek naar waarom vrouwen minder vaak door omstanders worden gereanimeerd, komt namelijk steeds terug bij dezelfde ongemakkelijke categorie: <strong>seksualisering</strong>.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!DK6w!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c2337b8-5f82-4253-a1a9-e5323bc310ca_767x432.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!DK6w!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c2337b8-5f82-4253-a1a9-e5323bc310ca_767x432.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!DK6w!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c2337b8-5f82-4253-a1a9-e5323bc310ca_767x432.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!DK6w!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c2337b8-5f82-4253-a1a9-e5323bc310ca_767x432.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!DK6w!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c2337b8-5f82-4253-a1a9-e5323bc310ca_767x432.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!DK6w!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c2337b8-5f82-4253-a1a9-e5323bc310ca_767x432.jpeg" width="767" height="432" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/9c2337b8-5f82-4253-a1a9-e5323bc310ca_767x432.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:432,&quot;width&quot;:767,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:32091,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/222679077?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c2337b8-5f82-4253-a1a9-e5323bc310ca_767x432.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!DK6w!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c2337b8-5f82-4253-a1a9-e5323bc310ca_767x432.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!DK6w!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c2337b8-5f82-4253-a1a9-e5323bc310ca_767x432.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!DK6w!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c2337b8-5f82-4253-a1a9-e5323bc310ca_767x432.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!DK6w!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c2337b8-5f82-4253-a1a9-e5323bc310ca_767x432.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Mensen noemen angst om een vrouw ongepast aan te raken, haar borsten te ontbloten of beschuldigd te worden van seksuele intimidatie. Ja. In een groot onderzoek werd seksualisering van het vrouwenlichaam zelfs expliciet een van de drie hoofdthema&#8217;s.</p><p>Een vrouw kan dus een hartstilstand hebben en ergens in de kamer draait nog steeds een klein maatschappelijk programmaatje mee dat zegt:</p><p><em>borsten. Intiem. Niet aankomen. Seks. Boobs.</em></p><p>We hebben vrouwelijke borsten zo grondig tot seksueel lichaamsdeel gemaakt dat ze op allerlei plekken liefst uit beeld verdwijnen, terwijl de pornografie totaal geen moeite heeft ze voortdurend midden in beeld te zetten. Dat dan weer wel.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;3d952933-1c91-4a17-a0d8-0b15078c8094&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Er zijn weinig kledingstukken waarvan het uittrekken zo&#8217;n collectief moment van opluchting is als een beha.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;md&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Waarom is het z&#243; lekker om je beha uit te doen?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-09-25T06:03:37.780Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FSDq!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9fbdf677-96aa-4838-8dd2-769c0cdb867f_1568x1003.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/beha-hangende-borsten-tepels&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:217202767,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:13,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>Dat lijkt misschien een rare zijweg in een stuk over reanimatie. Dat is het niet.</p><p>Ook bij een beha gaat het uiteindelijk over een lichaam dat niet gewoon mag bestaan zonder instructie: bedekken, ondersteunen, corrigeren, seksualiseren, fatsoenlijk maken.</p><p>En ineens blijkt diezelfde culturele lading zelfs mee te reizen naar een situatie waarin iemand misschien nog minuten te leven heeft.</p><p>Nederland is hier trouwens geen uitzondering.</p><p>Een Nederlandse studie naar duizenden hartstilstanden buiten het ziekenhuis vond dat vrouwen minder vaak door omstanders werden gereanimeerd dan mannen: <strong>67,9 tegenover 72,7 procent</strong>. Zelfs wanneer iemand de hartstilstand daadwerkelijk had zien gebeuren bleef het verschil bestaan.</p><p>Vrouwen hebben nog steeds een aanzienlijk lagere overlevingskans na een hartstilstand.</p><p>Dus nee: &#233;&#233;n plastic paar borsten verklaart niet ineens het hele verschil. Dit laat uitstekend zien hoe een standaard zichzelf kan blijven trainen.</p><p>Recent onderzoek onder artsen vond opnieuw vertraging wanneer zij voor het eerst een vrouwelijke reanimatiepop kregen: later beginnen met compressies, later AED-pads plaatsen, later defibrilleren.</p><p>En het mooiste gedeelte: training helpt.</p><p>In een onderzoek uit 2026 verbeterde gerichte training met vrouwelijke anatomie niet alleen kennis en techniek, maar ook het vertrouwen om iemand met borsten te reanimeren. Bij correcte plaatsing van AED-pads ging de score van <strong>31,6 naar 84,2 procent</strong>.</p><p>Een ander groot trainingsproject met 573 zorgprofessionals vond dat bijna driekwart zich na oefenen met vrouwelijke reanimatiepoppen zekerder voelde bij het reanimeren van iemand met borsten.</p><p>Borsten blijken dus geen ingewikkelde medische complicatie.</p><p><strong>Er nooit op oefenen wel.</strong></p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em>PARELS kijkt graag naar dingen die z&#243; normaal zijn geworden dat we vergeten dat iemand ze ooit zo heeft ontworpen.</em></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p>We leren mensen hoe ze een leven moeten redden op lichamen die maar een vrij klein deel van echte lichamen representeren.</p><p>Dit is in de geneeskunde helaas geen op zichzelf staand curiosum.</p><p>Een internationale inventarisatie onder reanimatietrainers liet bijvoorbeeld zien dat maar ongeveer &#233;&#233;n op de vijf respondenten een vrouwelijke oefenpop gebruikte.</p><p>En dan maken we in het echte leven kennis met een vrouwelijk lichaam en blijkt ineens:</p><p><strong>Borsten.</strong></p><p>Dit soort kleine absurditeiten zijn vaak een heerlijke plek om een <a href="https://www.parelsmag.nl/p/gatekeeping-seksisme-norm">norm te betrappen</a>.</p><p>Veel medische kennis, apparatuur en training zijn historisch opgebouwd rond een lichaam dat als neutraal werd behandeld &#8212; een man.</p><p>In Nederland vertelden dit jaar ongeveer <a href="https://www.parelsmag.nl/p/vrouwengezondheid-vrouwen-zorg-klachten">14.000 vrouwen en meiden</a> opnieuw hoe dat er aan de andere kant van het systeem uitziet: klachten worden gemist, heel vaak niet serieus genomen en regelmatig direct naar de psyche verwezen wanneer ze slecht in bestaande kennis passen.</p><p>De standaard blijft dus staan. De pati&#235;nt wordt ingewikkeld.</p><p>En precies daarom is zo&#8217;n plastic torso helemaal geen klein verhaal.</p><p>Want wanneer zelfs de mens waarop we oefenen om een mensenleven te redden vrijwel standaard geen borsten heeft, ligt het probleem niet bij het lichaam dat zogenaamd &#8216;afwijkt&#8217;.</p><p>Het probleem zit in de standaard die we zo lang hebben geoefend dat we vergaten dat het een standaard w&#225;s.</p><p><strong>Tijd om de pop te vervangen.</strong></p><div><hr></div><p style="text-align: center;"><strong>Stuur deze Mini PARELS vooral door.</strong></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/reanimatiepop-vrouw-borsten-reanimatie?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/p/reanimatiepop-vrouw-borsten-reanimatie?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Share</span></a></p><p style="text-align: center;"></p><p style="text-align: center;"><strong>Deze Mini begon een tijdje geleden hier &#8595;</strong></p><div class="comment" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://open.substack.com/&quot;,&quot;commentId&quot;:344638531,&quot;comment&quot;:{&quot;id&quot;:344638531,&quot;date&quot;:&quot;2026-09-24T10:28:47.436Z&quot;,&quot;edited_at&quot;:null,&quot;body&quot;:&quot;Goed nieuws: we hoeven de genderkloof in de geneeskunde helemaal niet meer op te lossen. &#127881;&#128111;&#8205;&#9792;&#65039;\n\nDe markt heeft namelijk iets veel handigers bedacht.\n\nJe kunt er gewoon omheen consumeren.\n\nHeb je chronische pijn waar nauwelijks fatsoenlijk onderzoek naar is gedaan? Hier is een Girl Power&#8482; menstruatiepleister.\n\nWorden je klachten voor de vierde keer richting &#8216;stress&#8217; geschoven? Geen probleem: vaag poedersupplement, roze dop, iets met je hormonen balanceren.\n\nNog steeds niet beter? Download vooral ook even een pastelkleurige tracker-app waarin je iedere cyclus, pijnscheut, hartslag, stemming, vaginale toestand en vermoedelijke eisprong zelf kunt invoeren totdat je dossier ongeveer de omvang van het Rijksarchief heeft. En de mensen die hierachter zitten je goed in de gaten kunnen &#233;n aan je verdienen. Hoezee! \n\nJe hoeft het patriarchaat in de witte jassen niet af te breken als je vrouwen ook producten kunt verkopen waarmee ze er zelf omheen leren leven.\n\nHet is weer eens een handig mechanisme.\n\nEerst bouw je eeuwenlang medische kennis op rond een lichaam dat &#8216;gewoon&#8217; vaak mannelijk is, vervolgens blijken vrouwen bij honderden aandoeningen gemiddeld jaren later - gemiddeld 4 hele jaren dus - een diagnose te krijgen, en daarna veranderen we het kennistekort niet fundamenteel maar maken we van de gevolgen een lifestylecategorie.\n\nHet mannenlichaam heet ondertussen gewoon het lichaam.\n\nHet vrouwenlichaam komt daarna binnen als een soort ingewikkelde uitbreiding waarvoor kennelijk aparte handleidingen, speciale apps, hormooncoaches en nog een abonnementsmodel nodig zijn.\n\nEn dit beperkt zich dus niet eens tot de spreekkamer.\n\nOok de klassieke crashtestdummy was &#8216;gewoon&#8217; een man. De zogenaamde vrouwelijke variant werd vervolgens in essentie: dezelfde man, maar kleiner. Heel praktisch natuurlijk, want borsten, bekken, spiermassa, lichaamsverhoudingen en de manier waarop een veiligheidsgordel over je lijf loopt veranderen vanzelf mee wanneer je het model een beetje krimpt. Sure.\n\nScheelt weer onderzoek.\n\nMijn favoriet is en blijft reanimatie.\n\nOnderzoekers keken naar de CPR-poppen waarop mensen leren een leven te redden en 95 procent had geen borsten.\n\nVijfennegentig procent.\n\nWe leren dus generaties mensen waar hun handen moeten tijdens een hartstilstand op een lichaam waar het deel dat bij ongeveer de helft van de volwassen bevolking nogal nadrukkelijk op die plek zit simpelweg was weggehaald.\n\nEn raad eens wat er gebeurt zodra je daarna een echt vrouwenlichaam neerlegt.\n\nMensen gaan twijfelen. Op het heetst van de snede.\n\nWaar moeten mijn handen? Kan dit wel? Zit ik aan haar borsten? Moet de beha uit? Wat als ik iets ongepasts doe?\n\nWe zijn z&#243; succesvol geweest in het seksualiseren van borsten dat zelfs in een medische noodsituatie de aanwezigheid van twee borsten ineens sociale ruis kan veroorzaken rond iets wat letterlijk over leven en dood gaat.\n\nEen borst kan een baby voeden, pijn doen, kanker krijgen, gereanimeerd moeten worden en gewoon aan een mens vastzitten, maar toch hebben we cultureel vooral heel veel geoefend op: HAHA BOOBS. Blijkbaar nog nooit eerder een setje gezien?\n\nMisschien was het handig geweest als de medische oefenpop daar iets eerder van wist.\n\nEn precies daarom krijg ik jeuk van het verhaal dat al die nieuwe vrouwelijke gezondheidsproducten vanzelf bewijs zijn van vooruitgang.\n\nEn natuurlijk kan zo&#8217;n tracker, test of product gewoon nuttig zijn. Dat maakt de constructie eromheen niet minder bizar.\n\nIk vind het alleen nogal comfortabel dat vrouwen ondertussen z&#233;lf mogen meten, scannen, slikken, loggen, testen, vergelijken, optimaliseren en betalen voor problemen die mede ontstaan doordat hun lichaam zo lang als afwijking van de medische standaard is behandeld.\n\nDan hoeft die standaard zelf namelijk een stuk minder snel te bewegen.\n\nHet extra werk komt gewoon weer bij haar terecht, alleen noemen we het deze keer self-care.\n\nWe hebben de genderkloof dus niet opgelost. We hebben er een consumentenmarkt omheen gebouwd. &#129297;\n\nEn dat noemen we dan heel tevreden vooruitgang.\n\nSoms zelfs &#8216;vrouwenemancipatie&#8217;.\n\n(Ook zo&#8217;n woord waar ik inmiddels nogal veel van vind.)&quot;,&quot;body_json&quot;:{&quot;type&quot;:&quot;doc&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;schemaVersion&quot;:&quot;v1&quot;},&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Goed nieuws: we hoeven de genderkloof in de geneeskunde helemaal niet meer op te lossen. &#127881;&#128111;&#8205;&#9792;&#65039;&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;De markt heeft namelijk iets veel handigers bedacht.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Je kunt er gewoon omheen consumeren.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Heb je chronische pijn waar nauwelijks fatsoenlijk onderzoek naar is gedaan? Hier is een Girl Power&#8482; menstruatiepleister.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Worden je klachten voor de vierde keer richting &#8216;stress&#8217; geschoven? Geen probleem: vaag poedersupplement, roze dop, iets met je hormonen balanceren.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Nog steeds niet beter? Download vooral ook even een pastelkleurige tracker-app waarin je iedere cyclus, pijnscheut, hartslag, stemming, vaginale toestand en vermoedelijke eisprong zelf kunt invoeren totdat je dossier ongeveer de omvang van het Rijksarchief heeft. En de mensen die hierachter zitten je goed in de gaten kunnen &#233;n aan je verdienen. Hoezee! &quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Je hoeft het patriarchaat in de witte jassen niet af te breken als je vrouwen ook producten kunt verkopen waarmee ze er zelf omheen leren leven.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Het is weer eens een handig mechanisme.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Eerst bouw je eeuwenlang medische kennis op rond een lichaam dat &#8216;gewoon&#8217; vaak mannelijk is, vervolgens blijken vrouwen bij honderden aandoeningen gemiddeld jaren later - gemiddeld 4 hele jaren dus - een diagnose te krijgen, en daarna veranderen we het kennistekort niet fundamenteel maar maken we van de gevolgen een &quot;},{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;marks&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;italic&quot;}],&quot;text&quot;:&quot;lifestylecategorie&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Het mannenlichaam heet ondertussen gewoon het lichaam.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Het vrouwenlichaam komt daarna binnen als een soort ingewikkelde uitbreiding waarvoor kennelijk aparte handleidingen, speciale apps, hormooncoaches en nog een abonnementsmodel nodig zijn.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;En dit beperkt zich dus niet eens tot de spreekkamer.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ook de klassieke crashtestdummy was &#8216;gewoon&#8217; een man. De zogenaamde vrouwelijke variant werd vervolgens in essentie: dezelfde man, maar kleiner. Heel praktisch natuurlijk, want borsten, bekken, spiermassa, lichaamsverhoudingen en de manier waarop een veiligheidsgordel over je lijf loopt veranderen vanzelf mee wanneer je het model een beetje krimpt. Sure.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Scheelt weer onderzoek.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Mijn favoriet is en blijft reanimatie.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Onderzoekers keken naar de CPR-poppen waarop mensen leren een leven te redden en 95 procent had geen borsten.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Vijfennegentig procent.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;We leren dus generaties mensen waar hun handen moeten tijdens een hartstilstand op een lichaam waar het deel dat bij ongeveer de helft van de volwassen bevolking nogal nadrukkelijk op die plek zit simpelweg was weggehaald.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;En raad eens wat er gebeurt zodra je daarna een echt vrouwenlichaam neerlegt.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Mensen gaan twijfelen. Op het heetst van de snede.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Waar moeten mijn handen? Kan dit wel? Zit ik aan haar borsten? Moet de beha uit? Wat als ik iets ongepasts doe?&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;We zijn z&#243; succesvol geweest in het seksualiseren van borsten dat zelfs in een medische noodsituatie de aanwezigheid van twee borsten ineens sociale ruis kan veroorzaken rond iets wat letterlijk over leven en dood gaat.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Een borst kan een baby voeden, pijn doen, kanker krijgen, gereanimeerd moeten worden en gewoon aan een mens vastzitten, maar toch hebben we cultureel vooral heel veel geoefend op: &quot;},{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;marks&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;bold&quot;}],&quot;text&quot;:&quot;HAHA BOOBS&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;. Blijkbaar nog nooit eerder een setje gezien?&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Misschien was het handig geweest als de medische oefenpop daar iets eerder van wist.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;En precies daarom krijg ik jeuk van het verhaal dat al die nieuwe vrouwelijke gezondheidsproducten vanzelf bewijs zijn van vooruitgang.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;En natuurlijk kan zo&#8217;n tracker, test of product gewoon nuttig zijn. Dat maakt de constructie eromheen niet minder bizar.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ik vind het alleen nogal comfortabel dat vrouwen ondertussen z&#233;lf mogen meten, scannen, slikken, loggen, testen, vergelijken, optimaliseren en betalen voor problemen die mede ontstaan doordat hun lichaam zo lang als afwijking van de medische standaard is behandeld.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Dan hoeft die standaard zelf namelijk een stuk minder snel te bewegen.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Het extra werk komt gewoon weer bij haar terecht, alleen noemen we het deze keer &quot;},{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;marks&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;italic&quot;}],&quot;text&quot;:&quot;self-care&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;We hebben de genderkloof dus niet opgelost. We hebben er een consumentenmarkt omheen gebouwd. &#129297;&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;En dat noemen we dan heel tevreden vooruitgang.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Soms zelfs &#8216;vrouwenemancipatie&#8217;.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;(Ook zo&#8217;n woord waar ik inmiddels nogal veel van vind.)&quot;}]}]},&quot;restacks&quot;:1,&quot;reaction_count&quot;:10,&quot;children_count&quot;:1,&quot;attachments&quot;:[],&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;user_id&quot;:421648599,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;user_bestseller_tier&quot;:null,&quot;userStatus&quot;:{&quot;bestsellerTier&quot;:null,&quot;subscriberTier&quot;:null,&quot;leaderboard&quot;:null,&quot;vip&quot;:false,&quot;badge&quot;:null,&quot;subscriber&quot;:null}},&quot;source&quot;:null,&quot;forumChannel&quot;:null}" data-component-name="CommentPlaceholder"></div><div><hr></div><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em>Meer van dit soort kleine absurditeiten die bij nader inzien helemaal niet zo klein zijn?</em></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p></p><h3>Verder lezen bij PARELS</h3><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;a6cd80e8-a2c4-4daf-b0da-f3e1365a6f6b&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Dit stuk gaat over pornografie, seksueel geweld en wurging.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;md&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;SEKS deel 3 &#8212; PORNO; hoe geweld tegen vrouwen gewone seks werd&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-16T06:26:33.166Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!avpc!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d803aee-d037-434c-8e3f-784df52115de_1200x650.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/seks-deel-3-porno-hoe-geweld-tegen&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:220503477,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:13,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;ed0e8a21-c7d4-41a2-8734-51bf1a86e80d&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Dit stuk gaat over seksueel geweld. En ik ben boos.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;md&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Hij krijgt een toekomst. Zij niet. Zij krijgt de gevolgen.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-07T05:12:42.729Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/4115a17c-2676-4540-9183-329619c4ddc8_360x240.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/sam-van-z-verkrachtingen-utrecht-himpathy&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:218900886,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:25,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;4ea04f2c-0f43-4314-b922-3ea73b855dd8&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Nederland heeft vrouwen gevraagd hoe het met hun gezondheid en hun zorg gaat.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;md&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;14.000 vrouwen vertelden wat er misgaat in de zorg. Luisteren zou een begin zijn.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-12T14:44:05.957Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/f72d8d91-8542-45d2-aded-a60271f8caa0_1024x768.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/vrouwengezondheid-vrouwen-zorg-klachten&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:220037723,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:11,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;265e8753-d27d-4689-8dca-d26335e7a242&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Er is iets wonderlijks aan een toelatingsexamen dat gewoon doorgaat nadat de kandidaat de halve examencommissie inmiddels heeft overtroffen.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;lg&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;De gatekeepers van de norm&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-08-21T09:54:15.929Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!J-EP!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faf742be7-6c71-4b49-8e80-fbdae55ff68b_1024x768.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/gatekeeping-seksisme-norm&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:212106799,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:13,&quot;comment_count&quot;:4,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><h3>Bronnen:</h3><ul><li><p><a href="https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11579596/">Reanimatiepoppen: 95% heeft geen borsten</a></p></li><li><p><a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40912024/">Vrouwelijke reanimatiepoppen be&#239;nvloeden CPR- en AED-prestaties</a></p></li><li><p><a href="https://pure.amsterdamumc.nl/en/publications/women-have-lower-chances-than-men-to-be-resuscitated-and-survive--2/">Nederland: vrouwen worden minder vaak gereanimeerd door omstanders</a></p></li><li><p><a href="https://pure.amsterdamumc.nl/en/publications/sex-differences-in-out-of-hospital-cardiac-arrest-4/">Nederland: vrouwen hebben ook in recentere data een lagere overleving na hartstilstand</a></p></li><li><p><a href="https://www.medischcontact.nl/actueel/laatste-nieuws/nieuwsartikel/reanimatiepop-nu-ook-met-borsten">Medisch Contact: reanimatiepop, nu ook met borsten</a></p></li><li><p><a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42711213/">Training met vrouwelijke anatomie verbetert AED-plaatsing</a></p></li></ul><p></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Beleid kan vrouwen benadelen zonder het woord ‘vrouw’ één keer te noemen]]></title><description><![CDATA[Linda Senden waarschuwt bij de VN voor &#8216;gender-negligent policy&#8217;: beleid dat keurig neutraal oogt, terwijl het bestaande ongelijkheid gewoon doorrekent.]]></description><link>https://www.parelsmag.nl/p/gender-negligent-beleid-linda-senden</link><guid isPermaLink="false">https://www.parelsmag.nl/p/gender-negligent-beleid-linda-senden</guid><dc:creator><![CDATA[Raquel Castanon]]></dc:creator><pubDate>Tue, 27 Oct 2026 12:18:51 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eslz!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8341e8a7-c86b-45a1-a6e1-db1d0e9a7224_870x580.avif" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Het aantrekkelijke aan een neutrale regel is dat het er vaak op het eerste gezicht zo eerlijk uitziet.</p><p>Iedereen dezelfde voorwaarden. Dezelfde procedure. Dezelfde formule. Geen onderscheid naar man of vrouw en dus, zo lijkt de redenering, ook geen seksisme. Mooi.</p><p>Alleen komt geen enkele regel terecht in een neutrale wereld. Hij landt in een wereld waarin vrouwen nog steeds veel meer onbetaalde zorg doen, systematisch minder pensioen opbouwen, vaker deeltijd werken en bij partnergeweld niet zomaar de ene helft van een keurig symmetrisch conflict zijn.</p><p>En exact daar zit het probleem waar <a href="https://www.uu.nl/en/news/professor-linda-senden-at-un-stop-negligent-policy-and-uphold-womens-rights-in-practice">Linda Senden</a> deze maand bij de Verenigde Naties voor waarschuwde.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eslz!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8341e8a7-c86b-45a1-a6e1-db1d0e9a7224_870x580.avif" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset image2-full-screen"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eslz!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8341e8a7-c86b-45a1-a6e1-db1d0e9a7224_870x580.avif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eslz!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8341e8a7-c86b-45a1-a6e1-db1d0e9a7224_870x580.avif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eslz!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8341e8a7-c86b-45a1-a6e1-db1d0e9a7224_870x580.avif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eslz!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8341e8a7-c86b-45a1-a6e1-db1d0e9a7224_870x580.avif 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eslz!,w_5760,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8341e8a7-c86b-45a1-a6e1-db1d0e9a7224_870x580.avif" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/8341e8a7-c86b-45a1-a6e1-db1d0e9a7224_870x580.avif&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:false,&quot;imageSize&quot;:&quot;full&quot;,&quot;height&quot;:580,&quot;width&quot;:870,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:77709,&quot;alt&quot;:&quot;Hoofdkwartier van de Verenigde Naties in New York met de vlaggen van de lidstaten.&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/avif&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/222321278?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8341e8a7-c86b-45a1-a6e1-db1d0e9a7224_870x580.avif&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:&quot;center&quot;,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-fullscreen" alt="Hoofdkwartier van de Verenigde Naties in New York met de vlaggen van de lidstaten." title="Hoofdkwartier van de Verenigde Naties in New York met de vlaggen van de lidstaten." srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eslz!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8341e8a7-c86b-45a1-a6e1-db1d0e9a7224_870x580.avif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eslz!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8341e8a7-c86b-45a1-a6e1-db1d0e9a7224_870x580.avif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eslz!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8341e8a7-c86b-45a1-a6e1-db1d0e9a7224_870x580.avif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eslz!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8341e8a7-c86b-45a1-a6e1-db1d0e9a7224_870x580.avif 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Linda Senden sprak deze maand bij de Verenigde Naties over &#8216;gender-negligent policy&#8217;.</figcaption></figure></div><p>Senden is hoogleraar Europees recht aan de Universiteit Utrecht en dit jaar VN-Vrouwenvertegenwoordiger voor Nederland. Zij gebruikt hiervoor de term <em><strong>gender-negligent policy</strong>:</em> beleid dat gender niet noodzakelijk actief tegen vrouwen inzet, maar relevante verschillen simpelweg n&#237;&#233;t meeneemt.</p><p>Dit fenomeen is natuurlijk wel bekend en helaas ook de norm. De norm is mannelijk.</p><h2 style="text-align: center;">Je kunt ongelijkheid uitstekend genderneutraal doorrekenen</h2><p>Neem pensioen.</p><p>Vrouwen ontvangen in Nederland gemiddeld ongeveer veertig procent <em>minder</em> pensioen dan mannen, een verschil dat volgens Senden nauw samenhangt met de ongelijke verdeling van betaald en onbetaald werk. Veertig procent. </p><p>Daar hoeft nergens een pensioenregel tussen te staan waarin vrouwen minder krijgen.</p><p>Sterker nog: de formule kan voor iedereen exact hetzelfde zijn.</p><p>Alleen is wat erin wordt gestopt al ongelijk. En dus, logischerwijs, ook wat er uit komt rollen.</p><p>Wie werkte de meeste betaalde uren? Wie ging minder werken toen er kinderen kwamen? Wie onderbrak een loopbaan? Wie deed de zorg die geen pensioen opbouwde, terwijl dat werk er wel voor zorgde dat iemand anders zijn loopbaan kon blijven voortzetten?</p><p>Als je vervolgens alleen naar de uiteindelijke pensioenpot kijkt, kun je die uitkomst presenteren als de optelsom van <em>individuele keuzes</em>.</p><p>Daar schreef ik eerder over in <strong><a href="https://www.parelsmag.nl/p/deeltijdprinsesjes-bestaan-niet">Deeltijdprinsesjes bestaan niet</a></strong>: het wonderlijke moment waarop een complete infrastructuur van werk, zorg, kinderopvang, verwachtingen en inkomen ineens verdwijnt en alleen nog een vrouw met een zogenaamd persoonlijke keuze overblijft.</p><p>Een &#8216;genderneutrale pensioenregel&#8217; kan dus heel netjes een genderongelijke arbeidsmarkt conserveren. We doen alsof het er niet is, dus bestaat het niet.</p><p>Er staat nergens discriminatie, en zo hoeft het ook helemaal niet. </p><h2 style="text-align: center;">Bij huiselijk geweld kan &#8216;neutraal&#8217; zelfs bescherming kosten</h2><p>Senden noemt ook de Nederlandse aanpak van huiselijk geweld, en daar wordt het probleem nog duidelijker.</p><p>Nederland heeft zich met de <a href="https://www.coe.int/en/web/istanbul-convention/netherlands">Istanbul Conventie</a> verplicht om geweld tegen vrouwen niet alleen als los incident te behandelen, maar ook de machtsverhoudingen eronder te herkennen. Toch waarschuwt GREVIO, het onafhankelijke orgaan dat toeziet op die conventie, Nederland al jaren voor precies het tegenovergestelde. Dit doet Nederland namelijk niet &#233;n het wordt zelfs actief genegeerd.</p><p>In 2020 constateerde <a href="https://hudoc.grevio.coe.int/eng#{%22greviosectionid%22:[%22GREVIO-Inf(2019)19_Netherlands_Baseline_Evaluation_Report_eng-0%22],%22sort%22:[%22greviodocumentid%20ascending,greviosectionnumber%20ascending,greviopublicationdate%20descending%22]}">GREVIO dat Nederland</a> expliciet een genderneutrale aanpak van huiselijk geweld voerde. In de <a href="https://hudoc.grevio.coe.int/eng#{%22greviosectionid%22:[%22GREVIO(2025)1_Netherlands_First-thematic-evaluation-report-eng-16%22],%22sort%22:[%22greviodocumentid%20ascending,greviosectionnumber%20ascending,greviopublicationdate%20descending%22]}">thematische evaluatie van 2025</a> staat opnieuw dat geweld binnen relaties bijna altijd nog wordt gezien als wederzijds of als een conflict tussen twee gelijke partijen, ook bij scheiding en omgang met kinderen. Je zoekt het maar uit achter de voordeur-vibes.</p><p>Dat is nogal wat. Deze mentaliteit zit er dan ook diep ingeslepen.</p><p>Want zodra je de machtsverhouding weglaat, ziet een situatie waarin de ene partner jarenlang controleert, intimideert of geweld gebruikt er ineens uit als twee mensen die ruzie met elkaar hebben. </p><p>Voor je het weet zit degene die bang is naast degene voor wie diegene bang is aan tafel om samen het relatieprobleem op te lossen.</p><p>In <strong><a href="https://www.parelsmag.nl/p/therapietaal-darvo-dwingende-controle">Therapietaal</a></strong> gaat het onder andere over dat mechanisme bij <em>dwingende controle</em>: hoe een asymmetrische situatie kan verdwijnen zodra we alleen nog kijken naar twee individuele reacties. Degene die controle uitoefent kan kalm, redelijk en therapeutisch klinken. Degene die jarenlang op die controle reageert kan er juist boos, instabiel of &#8216;moeilijk&#8217; uitzien.</p><p>Neutraliteit helpt dan nooit degene die het minst macht heeft.</p><p>Soms helpt neutraliteit vooral om niet te hoeven vaststellen wie de meeste macht h&#233;&#233;ft.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;2e3342a8-3ade-441f-ad19-744ab9f26a6f&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Ik weet niet precies wanneer iedereen om mij heen bevoegd psycholoog is geworden, maar er lijken de afgelopen jaren wel buitengewoon veel narcisten bij te zijn gekomen. Niet mensen die soms ego&#239;stisch zijn, exen die zich schofterig gedragen of bazen met een indrukwekkend talent voor zichzelf.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;lg&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Therapietaal is overal. Echte therapie niet. &quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-25T07:30:43.297Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UOx-!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F91880c0e-ed4b-4d45-8522-a970058b6022_1200x680.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/therapietaal-darvo-dwingende-controle&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:215187794,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:9,&quot;comment_count&quot;:6,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><h2 style="text-align: center;">Het punt is dus niet dat vrouwen &#8216;speciale regels&#8217; nodig hebben</h2><p>Het punt is dat gelijkheid iets heel anders is dan doen alsof iedereen op dezelfde plek begint.</p><p>Senden pleit daarom voor structurele <strong>gender impact assessments</strong> bij nieuwe &#233;n bestaande wetgeving: niet pas jaren later constateren dat een maatregel voor verschillende groepen totaal anders uitpakt, maar vooraf onderzoeken welke werkelijkheid de regel binnenkomt.</p><ul><li><p>Wie heeft geld?</p></li><li><p>Wie heeft tijd?</p></li><li><p>Wie bezit?</p></li><li><p>Wie zorgt?</p></li><li><p>Wie bouwt pensioen op?</p></li><li><p>Wie kan een procedure volhouden?</p></li><li><p>Wie loopt risico?</p></li><li><p>Wie wordt als geloofwaardig gelezen?</p></li><li><p>Waarom?</p></li></ul><p>En wat gebeurt er wanneer we al die verschillen uit de analyse verwijderen omdat we zo graag neutraal willen zijn? Omdat we denken dat &#8216;we er al zijn&#8217;?</p><p>Dat is volgens mij de interessante draai aan het begrip <em>gender-negligent policy</em>.</p><p>Het gaat niet alleen over beleid dat vrouwen vergeet. Het gaat over het idee dat <strong>niet kijken naar gender vanzelf eerlijker zou zijn</strong>.</p><p>Maar als de wereld al ongelijk is, maakt je ogen dichtdoen haar niet gelijk.</p><p>Je ziet het alleen minder goed.</p><div><hr></div><p><strong>Verder lezen:</strong> <em>Deeltijdprinsesjes bestaan niet</em> &#8212; over wat er verdwijnt wanneer structurele verschillen uiteindelijk als individuele keuze worden gepresenteerd.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;1a6825ed-a1bb-463e-957a-80260ed249c7&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Er zijn weinig woorden die z&#243; snel iets blootleggen over hoe we naar vrouwen kijken als het woord deeltijdprinsesjes.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Deeltijdprinsesjes bestaan niet &quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-05-12T10:36:17.796Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZWxV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0828a41f-89f4-4cda-822b-4d6879188f49_2000x2000.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/deeltijdprinsesjes-bestaan-niet&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:197315871,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:27,&quot;comment_count&quot;:3,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;ac408e39-d3c6-4f97-a4fa-f6502359f082&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Er is iets wonderlijks aan een toelatingsexamen dat gewoon doorgaat nadat de kandidaat de halve examencommissie inmiddels heeft overtroffen.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;lg&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;De gatekeepers van de norm&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-08-21T09:54:15.929Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!J-EP!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faf742be7-6c71-4b49-8e80-fbdae55ff68b_1024x768.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/gatekeeping-seksisme-norm&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:212106799,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:13,&quot;comment_count&quot;:4,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p></p><p><strong>PARELS Desk</strong> volgt het nieuws niet alleen om te vertellen wat er gebeurde, maar ook om te kijken welk systeem eronder zichtbaar wordt.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe now&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/subscribe?"><span>Subscribe now</span></a></p><p></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Waarom heet gewoon aankleden ineens ‘analog dressing’?]]></title><description><![CDATA[Kleding aantrekken voor hoe ze in het echte leven zit, beweegt en kreukt, in plaats van voor de foto. Blijkbaar heeft dat nu een naam.]]></description><link>https://www.parelsmag.nl/p/analog-dressing</link><guid isPermaLink="false">https://www.parelsmag.nl/p/analog-dressing</guid><dc:creator><![CDATA[Raquel Castanon]]></dc:creator><pubDate>Tue, 27 Oct 2026 11:02:21 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dmgs!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc075e9f9-26cb-4420-ac60-05455b66ec29_600x900.avif" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dmgs!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc075e9f9-26cb-4420-ac60-05455b66ec29_600x900.avif" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dmgs!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc075e9f9-26cb-4420-ac60-05455b66ec29_600x900.avif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dmgs!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc075e9f9-26cb-4420-ac60-05455b66ec29_600x900.avif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dmgs!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc075e9f9-26cb-4420-ac60-05455b66ec29_600x900.avif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dmgs!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc075e9f9-26cb-4420-ac60-05455b66ec29_600x900.avif 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dmgs!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc075e9f9-26cb-4420-ac60-05455b66ec29_600x900.avif" width="600" height="900" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c075e9f9-26cb-4420-ac60-05455b66ec29_600x900.avif&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:900,&quot;width&quot;:600,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:42794,&quot;alt&quot;:&quot;model in analog kleding&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/avif&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/222319562?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc075e9f9-26cb-4420-ac60-05455b66ec29_600x900.avif&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="model in analog kleding" title="model in analog kleding" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dmgs!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc075e9f9-26cb-4420-ac60-05455b66ec29_600x900.avif 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dmgs!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc075e9f9-26cb-4420-ac60-05455b66ec29_600x900.avif 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dmgs!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc075e9f9-26cb-4420-ac60-05455b66ec29_600x900.avif 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dmgs!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc075e9f9-26cb-4420-ac60-05455b66ec29_600x900.avif 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Er is een nieuwe modeterm:</p><p><strong>Analog dressing.</strong></p><p>Blijkbaar omdat kleding weer iets meer mag ogen alsof er daadwerkelijk een mens &#237;n leeft.</p><p>Een overhemd zit een beetje scheef. Dingen kreuken en lekkere laagjes ontstaan omdat iemand het koud kreeg en verdwijnen weer omdat iemand het warm kreeg.</p><p>De term dook op in de modeverslaggeving rond de Spring 2027-shows in New York. Vooral in womenswear trouwens, maar het idee zelf heeft natuurlijk geen geslacht: ook mannen lopen natuurlijk met een uitstekende camera in hun broekzak.</p><h2 style="text-align: center;">Wat is analog dressing?</h2><p>Analog dressing is niet echt &#233;&#233;n specifieke stijl.</p><p>Er bestaat geen verplichte analog broek, geen voorgeschreven kleur en gelukkig nog geen capsule wardrobe waarvan iemand je uitlegt dat je hem voor &#8364;1.800 nodig hebt om eenvoudiger te leven.</p><p>Het gaat meer over de vraag waarvoor kleding eigenlijk moet werken.</p><p>Op een scherm kan een outfit volledig anders functioneren dan wanneer iemand erin loopt en leeft. Is ook allemaal vrij normaal geweest.</p><p>Alleen hebben we inmiddels permanent een camera bij ons. En daarmee kwam er bij veel mensen een extra criterium bij:</p><p><strong>hoe ziet dit eruit op beeld?</strong></p><p>Ik heb hier zelf vrij weinig mee en daar prijs ik me dan ook gelukkig mee. Ik moet er niet aan denken dat dit steeds door mijn hoofd zou spoken. Maar goed, het is echt een ding. Goed dat mensen minder bezig gaan zijn met &#8216;de camera&#8217; aka wat andere mensen er van gaan vinden. Toch? Maar uiteindelijk schiet dit natuurlijk weer helemaal het doel voorbij. </p><h2 style="text-align: center;">We hebben dus een naam nodig voor aankleden zonder publiek</h2><p>D&#225;t vind ik het absurde eraan. Niet de kreukels of die scheve knoop.</p><p>Maar het feit dat kleding die niet voortdurend rekening houdt met haar mogelijke digitale leven inmiddels afwijkend genoeg is om als trend te worden benoemd.</p><p>Ik schreef eerder in <strong><a href="https://www.parelsmag.nl/p/substack-social-media-performativiteit">Ik wilde minder social media. Nu zit ik hier</a></strong> over iets vergelijkbaars: hoe een ervaring soms al door de ogen van een mogelijk publiek kan worden bekeken v&#243;&#243;rdat je haar zelf goed en wel hebt gehad.</p><p>Een mooie plek wordt ook een mogelijke foto. Verandert alles aan de ervaring zelf.</p><p>Natuurlijk is analog dressing inmiddels alweer uitgebreid online gefotografeerd, beschreven en geanalyseerd. We hebben internet nodig om ons te vertellen hoe we eruit kunnen zien alsof we even niet aan internet hebben gedacht.</p><div><hr></div><p><strong>Verder dwalen:</strong> <em>Ik wilde minder social media. Nu zit ik hier</em> &#8212; over wat er gebeurt wanneer je leven alvast content wordt.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;fa5c7efd-a492-4b11-afc7-fa95999a191d&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Op de foto boven dit stuk sta ik in een enorm landschap met twee zwarte veren in mijn handen. Ik zie eruit alsof ik zojuist de bewoonde wereld heb afgezworen en voortaan uitsluitend op intu&#239;tie, frisse lucht en vulkanisch gesteente zal leven.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;md&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Ik wilde minder social media. Nu zit ik hier.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-08-30T06:32:03.579Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qQhZ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F919130b8-90eb-4cf2-95da-d6dc23a28cff_560x315.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/substack-social-media-performativiteit&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:212973094,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:21,&quot;comment_count&quot;:8,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p><strong>PARELS is gratis.</strong> Over grote systemen, kleine rare dingen en vragen die beginnen met: wacht even, waarom eigenlijk?</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe now&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/subscribe?"><span>Subscribe now</span></a></p><p></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Therapietaal is overal. Echte therapie niet. ]]></title><description><![CDATA[Wanneer werd alles een diagnose? Over gaslighting, grenzen, DARVO, dwingende controle &#233;n een industrie die je eerst vertelt wat er mis met je is en daarna ook de oplossing verkoopt.]]></description><link>https://www.parelsmag.nl/p/therapietaal-darvo-dwingende-controle</link><guid isPermaLink="false">https://www.parelsmag.nl/p/therapietaal-darvo-dwingende-controle</guid><dc:creator><![CDATA[Raquel Castanon]]></dc:creator><pubDate>Sun, 25 Oct 2026 07:30:43 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UOx-!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F91880c0e-ed4b-4d45-8522-a970058b6022_1200x680.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<blockquote><p><strong>Ik weet niet precies wanneer iedereen om mij heen bevoegd psycholoog is geworden, maar er lijken de afgelopen jaren wel buitengewoon veel narcisten bij te zijn gekomen. Niet mensen die soms ego&#239;stisch zijn, exen die zich schofterig gedragen of bazen met een indrukwekkend talent voor zichzelf. </strong><em><strong>Narcisten</strong></em><strong>. Daarnaast blijkt half internet vermijdend gehecht, zwaar getraumatiseerd of emotioneel onbeschikbaar en heeft ongeveer de rest van ons een zenuwstelsel dat dringend gereguleerd moet worden. Relaties zijn </strong><em><strong>toxic</strong></em><strong>, gesprekken triggerend, meningen invaliderend en een gewone rotdag is al snel bewijs dat er ergens diep vanbinnen nog iets op je ligt te wachten om geheeld te worden.</strong></p></blockquote><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UOx-!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F91880c0e-ed4b-4d45-8522-a970058b6022_1200x680.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset image2-full-screen"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UOx-!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F91880c0e-ed4b-4d45-8522-a970058b6022_1200x680.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UOx-!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F91880c0e-ed4b-4d45-8522-a970058b6022_1200x680.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UOx-!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F91880c0e-ed4b-4d45-8522-a970058b6022_1200x680.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UOx-!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F91880c0e-ed4b-4d45-8522-a970058b6022_1200x680.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UOx-!,w_5760,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F91880c0e-ed4b-4d45-8522-a970058b6022_1200x680.png" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/91880c0e-ed4b-4d45-8522-a970058b6022_1200x680.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:false,&quot;imageSize&quot;:&quot;full&quot;,&quot;height&quot;:680,&quot;width&quot;:1200,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1261343,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/215187794?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F91880c0e-ed4b-4d45-8522-a970058b6022_1200x680.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:&quot;center&quot;,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-fullscreen" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UOx-!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F91880c0e-ed4b-4d45-8522-a970058b6022_1200x680.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UOx-!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F91880c0e-ed4b-4d45-8522-a970058b6022_1200x680.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UOx-!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F91880c0e-ed4b-4d45-8522-a970058b6022_1200x680.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!UOx-!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F91880c0e-ed4b-4d45-8522-a970058b6022_1200x680.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Daar kan ik makkelijk grappen over maken, maar het is niet waarom ik dit stuk schrijf. Ik ben juist ontzettend blij dat we woorden hebben gekregen voor dingen waarvoor lang nauwelijks algemeen toegankelijke taal bestond. Dat een vrouw die thuis voortdurend hoort dat iets niet gebeurd is, dat zij overdrijft, gek is, te gevoelig is of alles verkeerd heeft begrepen ergens het woord <em>gaslighting</em> tegenkomt en denkt: wacht eens even, d&#225;t gebeurt hier &#8212; dat is winst. Dat we woorden hebben voor stalking, trauma, emotionele mishandeling en dwingende controle is winst. Een goed woord kan honderd losse, verwarrende momenten ineens tot een patroon maken.</p><p>Precies daarom maakt het me zo gefrustreerd en kwaad wanneer diezelfde woorden vervolgens worden uitgehold, verkocht of t&#233;gen degene gebruikt die ze juist zouden moeten beschermen.</p><p>De misbruiker kan het woord <em>gaslighting</em> namelijk ook leren. De controlerende partner kan <em>boundary</em> zeggen. De baas kan jouw uitputting terugsturen als een probleem met veerkracht en het individualiseren zodat &#8216;de baas&#8217; buiten schot blijft en niet hoeft te kijken naar de werkomstandigheden. De &#8216;coach&#8217; kan je terechte en menselijke verdriet een blokkade noemen. En degene die jou zojuist pijn heeft gedaan kan een gesprek eindigen met de mededeling dat jouw reactie voor h&#233;m onveilig voelt.</p><p>Dit gaat dus niet over therapietaal omdat ik het vervelend vind dat mensen online te vaak <em>trigger</em> zeggen. Het gaat over iets veel interessanters en donkerders: wat gebeurt er wanneer woorden die macht zichtbaar moesten maken z&#233;lf macht krijgen? En degene met het grootste belang bij een andere versie van het verhaal die woorden net zo goed kan gebruiken?</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em>Ik schrijf vaker over dingen die zo normaal klinken dat je bijna vergeet te vragen wie er eigenlijk voordeel van heeft. PARELS is gratis. Als je mee wilt lezen: &#8595;</em></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><h2 style="text-align: center;">Mijn mening krijgt een witte jas aan</h2><p>Ik schreef eerder over mijn lichte allergie voor bijvoorbeeld het woord <em>ritueel</em>. Niks mis met rituelen an sich natuurlijk. Maar soms is douchen gewoon douchen. Thee is thee. Als ik &#8217;s avonds een kaars aansteek, hoeft dat niet automatisch te betekenen dat ik die ritueel heb verbrand om mijn zenuwstelsel te reguleren; misschien vind ik kaarslicht gewoon gezellig.</p><p>Wild idee voor sommigen. Want heeft die kaars wel &#233;cht gebrand als het niet iets heeft toegevoegd aan mijn hele zijn en leven? </p><p>Met psychologische taal krijg ik inmiddels iets vergelijkbaars. Je kunt boos zijn zonder <em>getriggerd</em> te zijn, verdrietig zonder direct iets te moeten <em>healen</em> en je ontzettend rot voelen na een gesprek zonder dat dat gesprek daarom automatisch <em>onveilig</em> was. En soms had je ex geen persoonlijkheidsstoornis. Soms was het ook gewoon een lul. Ze zijn met veel.</p><p>Dat lijkt een flauw taalpunt totdat je kijkt naar wat er gebeurt wanneer we het ene woord vervangen door het andere. &#8220;Ik vond wat jij deed ego&#239;stisch&#8221; is een oordeel waarover je kunt discussi&#235;ren. &#8220;Jij bent een narcist&#8221; klinkt ineens alsof iemand een dossier heeft geopend. &#8220;Ik wil dit niet&#8221; zegt iets over mijn grens; &#8220;jij overschrijdt mijn grens wanneer jij dit doet&#8221; kan hetzelfde betekenen, maar kan &#243;&#243;k een manier worden om mijn voorkeur over jouw gedrag meer gezag te geven. Psychologische woorden hebben namelijk een aantrekkelijk extraatje: ze nemen een beetje autoriteit mee uit het vakgebied waaruit ze komen.</p><p><strong>Die mening krijgt dan een witte jas aan.</strong></p><p>Filosofen Carme Isern-Mas en Manuel Almagro beschrijven precies dat probleem in hun onderzoek naar <em><a href="https://www.researchgate.net/publication/393495395_Unmasking_therapy-speak">therapy-speak</a></em>. De winst van toegankelijke psychologische taal is re&#235;el, maar zodra begrippen uit hun professionele context worden getrokken kunnen ze ook worden gebruikt om verantwoordelijkheid te ontwijken. Ook om iemand anders ongeloofwaardig te maken of een waardeoordeel te presenteren alsof het een objectieve diagnose is. Dan gaat het niet alleen meer om wie er gelijk heeft, maar ook om wie het overtuigendst klinkt alsof er een behandelteam achter diens mening staat. Mega gevaarlijk dus.</p><p>Neem grenzen. Ik ben groot fan van grenzen, vooral van de mijne. Maar een grens gaat in de kern over wat &#237;k zelf doe wanneer iets voor mij niet acceptabel is. Als jij tegen mij schreeuwt, kan ik het gesprek be&#235;indigen en/of weglopen. Wanneer ik daarentegen bepaal met wie jij contact mag hebben, wat jij aantrekt of waar jij heen gaat en dat vervolgens mijn <em>boundary</em> noem, is er iets heel anders gebeurd.</p><p><strong>Dat is geen grens. Dat is controle. </strong></p><p>En daar wordt dit onderwerp donkerder, want mensen die werkelijk controleren, vernederen of manipuleren leven natuurlijk niet buiten de cultuur waarin wij allemaal deze woorden leren. Zij kijken dezelfde reels, luisteren dezelfde podcasts, kunnen mee naar therapie en weten net zo goed hoe sociaal krachtig woorden als <em>veiligheid</em>, <em>trauma</em>, <em>grens</em> en <em>gaslighting</em> inmiddels zijn.</p><p>Een misbruiker die het juiste vocabulaire leert, leert niet automatisch minder misbruiken. Die leert vooral hetzelfde gedrag keuriger te verpakken en er meer gewicht aan te geven.</p><h2 style="text-align: center;">Ze ging toch zelf terug?</h2><p>Dwingende controle is precies het soort geweld dat verdwijnt wanneer je alleen losse handelingen bekijkt. Het gaat niet noodzakelijk om &#233;&#233;n spectaculaire daad, maar om een patroon waarin iemands bewegingsruimte steeds kleiner wordt: isoleren, vernederen, financieel afhankelijk maken, intimideren, controleren waar iemand is en met wie, dreigen, monitoren, straffen en de consequenties van ongehoorzaamheid zo voorspelbaar maken dat uiteindelijk lang niet iedere opdracht meer hardop hoeft te worden gegeven. Dit gebeurt veel en vaak ongemerkt omdat het stap voor stap gaat. Hier ontstaat vaak de kokende kikker-analogie. (Als je een kikker in een pan met koud water zet en het vuur heel langzaam omhoog draait, merkt de kikker de temperatuurstijging niet op. De kikker blijft rustig zitten tot hij/zij uiteindelijk levend kookt.)</p><p>Bijna 200.000 mensen van zestien jaar en ouder rapporteerden in de Nederlandse Prevalentiemonitor van 2024 dwingende controle in het voorafgaande jaar. Vrouwen rapporteerden dit vaker dan mannen en mannelijke partners en ex-partners werden vooral door vrouwelijke slachtoffers vaak als pleger genoemd. Het genderpatroon is niet subtiel: in Nederland wordt gemiddeld iedere acht dagen een vrouw gedood, bij ongeveer de helft door een partner of ex-partner, en de overheid waarschuwt inmiddels zelf dat aan femicide vaak een periode van dwingende controle voorafgaat.</p><p>Toch blijft de buitenwereld bij dit soort geweld graag naar individuele keuzes kijken. Dat doen we nou eenmaal graag, met allerlei zaken, maar ook zeker in deze.</p><p>Je kent het riedeltje vast wel:</p><ul><li><p>Ze had toch haar eigen telefoon?</p></li><li><p>Ze ging toch zelf terug?</p></li><li><p>Ze bracht de kinderen toch nog naar hem?</p></li><li><p>Ze stuurde toch een aardig appje?</p></li><li><p>Ze bleef toch jaren?</p></li><li><p>Waarom zei ze niet gewoon nee?</p></li></ul><p>Alsof keuze alleen echt keuze heet wanneer we de omstandigheden eromheen beleefd buiten beeld laten. Keuzes bestaan niet in een vacu&#252;m, we leven hier allemaal in dezelfde maatschappij en wat er &#252;berhaupt op het menu te kiezen valt is niet iets wat we kunnen controleren op individueel niveau. </p><p>De Britse aanpak is op dit punt verder dan de Nederlandse. Engeland en Wales maakten <em>controlling or coercive behaviour</em> al in 2015 tot een afzonderlijk strafbaar feit en instrueren politie en vervolging expliciet om naar het patroon en het cumulatieve effect te kijken, juist omdat losse gedragingen op zichzelf onschuldig kunnen lijken.</p><p>Nederland heeft die zelfstandige strafbaarstelling op dit moment nog altijd nadrukkelijk niet.</p><p>Er ligt wel een wetsvoorstel. De internetconsultatie sloot begin september. Maar eind oktober staat dat voorstel in de offici&#235;le Wetgevingskalender nog gewoon in de fase &#8216;Voorbereiding&#8217;. Het moet dus nog langs de Raad van State, Tweede Kamer, Eerste Kamer en uiteindelijk daadwerkelijk in werking treden.</p><p>Tegen afzonderlijke gedragingen als stalking, bedreiging, dwang of mishandeling kan nu heel soms al worden opgetreden. Tegen precies het patroon dat al die ogenschijnlijk losse gedragingen tot dwingende controle maakt bestaat nog geen zelfstandig delict.</p><p>De regering erkent zelf dat psychisch geweld nu niet altijd strafbaar is, bijna onmogelijk om te bewijzen &#233;n politie en justitie daardoor zelfs in ernstige of escalerende situaties te weinig kunnen optreden.</p><p>En zelfs wanneer iets w&#233;l strafbaar is, betekent dat nog niet automatisch dat een slachtoffer beschermd wordt. Daar hoef ik na <a href="https://www.parelsmag.nl/p/sam-van-z-verkrachtingen-utrecht-himpathy">Sam van Z. de serieverkrachter uit Utrecht</a> volgens mij echt niet theoretisch over te doen.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;86ead927-60b2-423c-9875-528fdae5a79f&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Dit stuk gaat over seksueel geweld. En ik ben boos.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Hij krijgt een toekomst. Zij niet. Zij krijgt de gevolgen.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-07T05:12:42.729Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/4115a17c-2676-4540-9183-329619c4ddc8_360x240.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/sam-van-z-verkrachtingen-utrecht-himpathy&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:218900886,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:25,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>Ik betwijfel dus ten zeerste of er ooit zo&#8217;n wet zal komen. Voorlopig nog lang niet in ieder geval.</p><p>En of Nederland het patroon daarna ook werkelijk gaat herkennen, onderzoeken, bewijzen en serieus genoeg behandelen is weer een heel andere vraag.</p><p>Met andere woorden: wij zijn nog steeds veel beter in het herkennen van de fysieke klap (en zelfs daar zijn we bijzonder slecht in zonder te victim blamen, want de gedachte is nog veel te vaak, waar er 2 dansen hebben er 2 schuld) dan van de wereld die iemand om een ander heen bouwt zodat die klap op een gegeven moment nauwelijks meer nodig is. En niet nodig betekent niet dat het niet of minder gebeurt. Het escaleren hiervan is ook een enorm probleem. </p><p>En dat probleem verdwijnt bijvoorbeeld na een scheiding niet automatisch. Een van de meest kwetsbare tijden in het leven van een vrouw die zo wordt gecontroleerd is vaak rond een zwangerschap en rondom een eventuele scheiding. Het Verwey-Jonker Instituut concludeerde vorig jaar dat huiselijk geweld en intieme terreur bij beslissingen over omgang en gezag veel te weinig gewicht krijgen, terwijl de nadruk sterk ligt op gelijkwaardigheid van ouders, samenwerking en contact met beide ouders. Wie wint er daar dan? Ook de Raad voor de Kinderbescherming zegt inmiddels zelf dat de oude blik op complexe scheidingen als een communicatie- of samenwerkingsprobleem tussen gelijkwaardige partijen te beperkt was; bij dwingende controle is er nu eenmaal geen gelijkwaardige ruzie om samen netjes op te lossen.</p><p>Dat verschil is gigantisch. Als de ene persoon jarenlang controle heeft uitgeoefend en de andere daarna bang, achterdochtig, emotioneel of totaal uitgeput aan tafel verschijnt, is het heel makkelijk om te constateren dat zij &#8220;moeilijk communiceert&#8221;. De ander zit misschien rustig, formuleert zorgvuldig en zegt dat hij vooral wil samenwerken. </p><p>Want 3 keer raden eens wie er &#8216;volwassen&#8217; en &#8216;rationeel&#8217; overkomt.</p><p>Zij is niet bang, zij is <em>wantrouwig</em>. Zij probeert haar kind niet te beschermen, zij <em>kan niet loslaten</em>. Zij reageert niet op jaren controle, zij <em>escaleert</em>. Voor je het weet is een asymmetrische machtsverhouding veranderd in twee ouders die allebei wat beter moeten leren communiceren. Lekker samen in therapie om het verder uit te praten en er als twee &#8216;volwassen mensen&#8217; uit te komen. </p><p>Wat een opluchting voor degene die het meeste te verliezen had bij een goede machtsanalyse.</p><h2 style="text-align: center;">De misbruiker kan mee naar therapie</h2><p>Dit is ook waarom gezamenlijke therapie niet automatisch de veilige, redelijke oplossing is zodra een relatie ontspoort. Bij gewone relatieproblemen kan relatietherapie heus wel behulpzaam zijn; bij intieme terreur en ernstige dwingende controle kan hetzelfde model juist extra gevaarlijk worden, omdat er niet twee gelijkwaardige mensen in de kamer zitten die allebei wat beter moeten leren luisteren. Informatie uit een sessie kan later thuis tegen een slachtoffer worden gebruikt, iemand kan uit angst niet vrij spreken en het gezamenlijke therapeutische kader kan doen alsof beide partijen ongeveer evenveel eigenaar zijn van een probleem wat in werkelijkheid niet bestaat en een hele andere gedaante heeft aangenomen. Klinische literatuur waarschuwt daarom juist tegen gezamenlijke relatietherapie bij coercive control/intimate terrorism.</p><p>&#8220;Jullie moeten beter communiceren&#8221; is daardoor <em>soms</em> een prima therapeutische zin en het is ook zeker vaak victim blaming met twee comfortabele stoelen erbij.</p><p>En dan krijgt taal ineens een concrete functie. De controlerende partner hoeft niet meer te zeggen: ik wil bepalen met wie jij omgaat. Die vriendin is gewoon slecht voor jouw herstel. Niet: jouw boosheid komt mij slecht uit. Jouw reactie voelt voor mij onveilig. Niet: ik wil geen verantwoordelijkheid nemen voor wat ik deed. Jij triggert mij.</p><p>Geen van die zinnen bewijst op zichzelf misbruik. Het patroon eromheen doet dat. Maar precies daarom moeten we dat patroon beter leren zien: zonder context klinkt degene met de meeste therapiewoorden soms angstaanjagend &#8216;redelijk&#8217;.</p><p>En daar komt de term DARVO binnen. <strong>DARVO</strong> is een acroniem voor een psychologische manipulatietechniek: <em>Deny, Attack, and Reverse Victim and Offender. </em>En ik ben opgelucht dat deze term bestaat.</p><h2 style="text-align: center;">Hoe je begint met iemand aanspreken en eindigt met jezelf verdedigen</h2><p><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/DARVO">DARVO is een van de psychologische begrippen die ik juist m&#233;&#233;r mensen gun</a>, omdat het een patroon en vaak gebruikt mechanisme benoemt dat anders verbijsterend makkelijk kan voelen alsof j&#237;j degene bent die gek wordt. Next level gaslighting vind ik het.</p><p>Psycholoog Jennifer Freyd introduceerde de afkorting voor een reactie die vaak verschijnt wanneer iemand wordt geconfronteerd met schadelijk gedrag:</p><p style="text-align: center;"><strong>Deny. Attack. Reverse Victim and Offender.</strong></p><div class="callout-block" data-callout="true"><p style="text-align: center;"><strong>DARVO HERKENNEN</strong></p><p><strong>1</strong><br><em>Benoemde ik iets wat mij werd aangedaan &#8212; en werd ik vervolgens zelf aangevallen of beschuldigd?</em></p><p><strong>2</strong><br><em>Gaat het gesprek nu vooral over m&#237;jn reactie in plaats van over wat ik oorspronkelijk benoemde?</em></p><p><strong>3</strong><br><em>Is degene die ik aansprak inmiddels het slachtoffer geworden &#8212; en ben ik ineens de dader?</em></p></div><blockquote><p><strong>Liever even kijken dan n&#243;g een studie openen?</strong> Psycholoog Marie Fang legt hier helder uit hoe DARVO werkt en waarom het zo effectief kan zijn in het verschuiven van verantwoordelijkheid.</p></blockquote><div id="youtube2-zhAZfcin3YY" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;zhAZfcin3YY&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/zhAZfcin3YY?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div><p>Je begint bijvoorbeeld met:</p><p><em>Jij hebt mij pijn gedaan.</em></p><p>Eerst wordt het ontkend of geminimaliseerd. Dat is nooit gebeurd. Je onthoudt het verkeerd. Je overdrijft.</p><p>Daarna verschuift de aanval naar jou. Waarom lieg jij hierover? Waarom probeer jij mij kapot te maken? Jij bent instabiel. Jij bent obsessief. Jij verdraait altijd alles.</p><p>En ergens onderweg worden de rollen omgedraaid: degene die werd aangesproken over schade is nu het slachtoffer van jouw beschuldiging, terwijl jij degene bent geworden die manipuleert, intimideert, reputaties beschadigt, kinderen tegen iemand opzet of een heksenjacht voert.</p><p>Je begon met een vraag over wat jou is aangedaan en eindigt met een verdediging van je eigen gehele karakter. En dan ga je aan jezelf twijfelen, dat is de logische en menselijke uitkomst.</p><p>En d&#225;t is het venijn van DARVO: de oorspronkelijke gebeurtenis hoeft niet eens meer overtuigend weerlegd te worden.</p><p>Hij hoeft alleen uit het midden van de kamer te verdwijnen.</p><p>Onderzoek laat zien dat dit niet alleen werkt op degene die ermee wordt geconfronteerd. In experimenten van Sarah Harsey en Jennifer Freyd beoordeelden omstanders slachtoffers na een DARVO-reactie als minder geloofwaardig, verantwoordelijker en abusiever, terwijl ze de beschuldigde juist als minder verantwoordelijk en minder abusief zagen. &#8216;Redelijker&#8217; en &#8216;neutraler&#8217;ook. Alleen al vooraf uitleg krijgen over DARVO verminderde een deel van dat effect. Eerder onderzoek koppelde meer blootstelling aan DARVO bovendien aan meer zelfverwijt bij slachtoffers waar zij dan uiteraard zelf verder aan moesten werken (!!) en een studie uit 2024 vond in zowel studenten als een volwassen proeven verbanden tussen DARVO-gebruik, acceptatie van verkrachtingsmythes en het plegen van seksuele intimidatie. Dit gaat dus ook gewoon heel, en veel te, ver.</p><p>DARVO is dus niet gewoon een lekker woord voor &#8220;iemand werd defensief&#8221;, en ook geen magische leugendetector. Het is een mechanisme waarmee verantwoordelijkheid wordt verschoven en, cruciaal, waarmee een publiek opnieuw wordt uitgenodigd te beslissen wie hier eigenlijk het slachtoffer &#237;s.</p><p>Dat tweede publiek wordt vaak vergeten. Dat zijn vaak familie, vrienden, collega&#8217;s. Maar ook zeker hulpverleners, politie en rechters. </p><p>De hele wereld die ineens mag beoordelen wie <em>geloofwaardig genoeg lijdt</em>.</p><p>De zaak rond Amber Heard en Johnny Depp werd daar bijna een grotesk cultureel laboratorium voor. In de Britse smaadzaak oordeelde de rechter in 2020 dat Depp Heard op twaalf van veertien gestelde momenten had mishandeld en verloor hij zijn zaak tegen <em>The Sun</em>; twee jaar later won Depp in Virginia grotendeels zijn smaadzaak tegen Heard. Enkel omdat zij een opiniestuk had geschreven waar hij niet eens met naam genoemd werd. Over mond snoeren en straffen gesproken. Los van die verschillende juridische procedures gebeurde cultureel iets enorms: miljoenen mensen gingen Heards gezicht, tranen, stem, kleding, make-up en lichaamstaal analyseren alsof er ergens &#233;&#233;n correcte manier bestaat waarop een mishandelde vrouw moet kijken. &#201;n woorden als reactioneel misbruik werden hierin veelvuldig gebruikt, alsof zoiets &#233;cht bestaat. Dat is DARVO.</p><p>Onderzoek naar het online discours beschrijft hoe misogynie rond de zaak niet alleen massaal maar ook verhandelbaar werd; Heard kon tegelijk te emotioneel en niet emotioneel genoeg zijn, te berekenend en te chaotisch, te boos om slachtoffer te zijn en te koel om werkelijk bang te zijn. Daarbovenop kwam een enorme online campagne waarin anti-Heard-content algoritmisch en commercieel buitenproportioneel groot werd; onderzoek vond ook bewijs voor geco&#246;rdineerde en niet-organische activiteit. Maar zelfs zonder &#233;&#233;n bot te hoeven aanwijzen was het effect zichtbaar: misogynie werd content. Klikbaar, deelbaar en zeer lucratief.</p><div class="captioned-button-wrap" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/therapietaal-darvo-dwingende-controle?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="CaptionedButtonToDOM"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em>Ken je iemand die dit patroon misschien moet kennen? Stuur dit stuk door. Omdat een naam voor een patroon soms het verschil kan zijn tussen &#8220;ik word gek&#8221; en &#8220;wacht - dit gebeurt er.&#8221;</em></p></div><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/therapietaal-darvo-dwingende-controle?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/p/therapietaal-darvo-dwingende-controle?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Share</span></a></p></div><p>De klassieke onmogelijke vrouw, nu met livestream.</p><p>De recentere strijd rond Blake Lively en Justin Baldoni liet dezelfde reputatielogica zien: na Lively&#8217;s beschuldigingen over seksuele intimidatie en vergelding verschoof een groot deel van het publieke gevecht razendsnel naar h&#225;&#225;r geloofwaardigheid en motieven. Wederom met een leger aan ingehuurde bots, ook hier weer bewezen, die voor een groot deel het discours bepalen in de publieke opinie. Dat is niet weer een DARVO op grote schaal. Het laat duidelijk zien hoe effici&#235;nt een klacht over gedrag kan veranderen in een proces tegen degene die klaagt. En dus het hele gesprek verschuift. Wie had het verder nog over die gore beschuldigingen richting de man waar dit allemaal mee begon? Zeer weinig mensen, dat is zeker.</p><p>Vrouwen kennen dat examen helaas al eeuwen. Je mag niet te boos zijn, want dan ben je agressief en dat is dan je hele (of in ieder groot deel) van je hele karakter. Dat is wat je b&#233;nt, je bent in ieder geval absoluut geen gelaagd mens. Niet te rustig ook, want dan kan het niet z&#243; erg zijn geweest. Geef je dat later toch wel aan, stel je je dan nu niet aan? Niet teruggaan, want dan zal het ook wel meegevallen zijn en had je niet zo hysterisch moeten reageren; niet t&#233; snel vertrekken, want dan heb je nooit echt geprobeerd de &#8216;relatie te redden&#8217;. (Waarom hier ook altijd weer zo&#8217;n nadruk op moet liggen is mij ook vreemd maar goed) Je moet precies genoeg <em>kapotgaan </em>om geloofwaardig te zijn, maar wel op een manier die niemand oncomfortabel maakt. &#201;n met oneindige en super veel en keihard bewijs en zelfs dan is de kans klein dat je hieraan ontkomt.</p><h2 style="text-align: center;">En dan staan de aasgieren klaar</h2><p>Therapietaal kan dus een machtsmiddel worden in relaties en instituties, maar er staat inmiddels ook een complete markt klaar die een andere richting op werkt: niet de ander alleen diagnosticeren, maar jou eerst uitleggen wat er allemaal met jou aan de hand is.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Oqil!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43dbeae9-ff14-4102-9539-dc7846cda64a_1200x680.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Oqil!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43dbeae9-ff14-4102-9539-dc7846cda64a_1200x680.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Oqil!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43dbeae9-ff14-4102-9539-dc7846cda64a_1200x680.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Oqil!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43dbeae9-ff14-4102-9539-dc7846cda64a_1200x680.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Oqil!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43dbeae9-ff14-4102-9539-dc7846cda64a_1200x680.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Oqil!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43dbeae9-ff14-4102-9539-dc7846cda64a_1200x680.png" width="1200" height="680" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/43dbeae9-ff14-4102-9539-dc7846cda64a_1200x680.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:680,&quot;width&quot;:1200,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:860431,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/215187794?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43dbeae9-ff14-4102-9539-dc7846cda64a_1200x680.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Oqil!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43dbeae9-ff14-4102-9539-dc7846cda64a_1200x680.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Oqil!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43dbeae9-ff14-4102-9539-dc7846cda64a_1200x680.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Oqil!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43dbeae9-ff14-4102-9539-dc7846cda64a_1200x680.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Oqil!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43dbeae9-ff14-4102-9539-dc7846cda64a_1200x680.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p></p><p>Nederland telde in januari 2026 volgens de Kamer van Koophandel <strong>125.773 coaches</strong>, twee&#235;nhalf keer zoveel als tien jaar geleden. <em>Coach</em> is geen beschermd beroep; ook zonder diploma kun je een coachingpraktijk openen en mensen begeleiden bij bijvoorbeeld burn-outklachten. Dat betekent heus niet dat 125.773 mensen allemaal charlatans zijn. Het betekent wel dat het woord <em>coach</em> op zichzelf ongeveer net zoveel kwaliteitsgarantie biedt als <em>ambachtelijk</em> op een zak chips.</p><p>En daar wordt het weer mega interessant zodra iemand niet alleen aanbiedt je ergens bij te helpen, maar eerst vaststelt wat er diep vanbinnen met je mis is.</p><p>Je bent niet gewoon moe, je nervous system is dysregulated. Je vindt iets moeilijk: blokkade. Je wordt ergens boos van: trigger. Je kiest steeds dezelfde verkeerde mensen: traumapatroon. Je weet even niet wat je wilt: contact met je authentieke zelf kwijt.</p><p>Lang verhaal kort:</p><p><strong>j&#237;j bent het project.</strong></p><p>Gelukkig staat er daarna altijd wel iemand klaar met een traject van &#8364; 2.497. En liefst daarna nog een volgende, want jouw optimaal gereguleerde, volledig authentieke eindversie bestaat natuurlijk niet. We zijn mensen en menselijk dus we veranderen. We groeien. We twijfelen opnieuw. Dat is geen defect; dat is ongeveer het hele concept van leven. Je maakt leuke en fijne dingen mee. Je maakt ook verschrikkelijk hartverscheurende dingen mee in een mensenleven. Alleen is een eindstation commercieel ook helemaal niet zo handig. Er kan er altijd n&#243;g iets onder zitten. Die ui pellen is eindeloos. Een blokkade. Een oud patroon. Je onderbuik die j&#237;j niet goed genoeg hoort of naar luistert. Je &#8216;vrouwelijke&#8217; energie. Iets wat je nog niet hebt losgelaten.</p><p>En als de zelfbedachte methode bij de coach werkte, werkt hij uiteraard ook bij jou. Dat is ongeveer het niveau van bewijs waar we inmiddels soms mee werken.</p><p>Wetenschapsjournalist Adriaan ter Braack, Sjamadriaan, schrijft al jaren over precies dat Nederlandse wellness- en mindsetmodel: neem een klein stukje waarheid, blaas het op tot een wereldverklaring, <em>maak mensen onzeker</em> over hun gezondheid of geluk en zet de exclusieve oplossing vervolgens in je eigen webshop. Zijn term <em><a href="https://www.sjamadriaan.nl/p/de-maakbaarheidsmythe-van-de-mindsetmaffia">maakbaarheidsmythe</a></em> vind ik hier raak. Als jouw leven niet goed gaat, heb jij blijkbaar nog niet het juiste innerlijke werk gedaan; werkt de methode niet, dan is dat ook weer materiaal. Dan heb jij je best niet goed genoeg gedaan. </p><p>Weerstand. Blokkade. Niet diep genoeg gegaan.</p><p>Een prachtig verdienmodel inmiddels, in vele vormen verkrijgbaar. Speciaal en persoonlijk voor jou.</p><p>En natuurlijk &#243;&#243;k retouren psychologisch verklaarbaar.</p><h2 style="text-align: center;">Alles. Gewoon. Loslaten.</h2><p>Een paar weken geleden zag ik op Substack twee vrouwen met elkaar praten over hoe veel beter ze zich inmiddels voelden. E&#233;n van hen verkocht een eigen verzonnen methode, gebouwd rond de gedachte dat vrouwen diep vanbinnen vanuit enorme onzekerheid zouden handelen (dit is niet iets inherent vrouwelijks en is mij persoonlijk ook gewoon vreemd en ik ben niet de enige hierin) en daarom vooral moesten leren loslaten.</p><p>Alles. Loslaten.</p><p>Meine G&#252;te. Ik vraag me dan direct af waarom zij niet haar methode loslaat en de wil naar onze portemonnee. Maar goed, dat moet ik dan ook loslaten.</p><p>Ik bleef nog even kijken omdat ik werkelijk wilde begrijpen wat dat betekende. Wat moet er precies weg? Mijn boosheid? (met stip op nummer 1!) Mijn mooie herinneringen? Mijn nare herinneringen? Ambitie? Kennis? Gevoelens? Een conflict dat nog niet is opgelost? Mijn oordeel over iemand die zich al drie jaar als een lul gedraagt? Alles moest kennelijk lichter en zachter worden totdat je niet langer zo hinderlijk vasthield aan de dingen die je blijkbaar tegenhouden.</p><p>Werkboeken waren uiteraard verkrijgbaar. Laat het gaan. </p><p>Natuurlijk kan het soms bevrijdend zijn om iets waar je geen invloed meer op hebt niet iedere dag opnieuw mee te slepen. Maar alles altijd loslaten gaan? QUE? Het probleem zat ook al &#233;&#233;n stap eerder, in de premisse die voor iedere vrouw klaarstond voordat zij &#252;berhaupt haar mond had opengedaan: jij bent onzeker, jij zit vast, jij houdt verkeerd vast, jij moet zachter, vrijer, meer vertrouwen, meer naar binnen. Een staat van continue vreugde is dan ook het doel hier. Serieus. Moeten we dat &#252;berhaupt willen? Bestaat echte vreugde dan nog wel? </p><p>En zodra de theorie zo is gebouwd, kun je haar eigenlijk niet meer tegenspreken.</p><p>&#8220;Nee hoor, met die onzekerheid valt het bij mij best mee.&#8221;</p><p>Dan heb je het nog niet gezien.</p><p>&#8220;Dit verhaal past niet bij mij.&#8221;</p><p>Weerstand.</p><p>&#8220;Misschien ligt het probleem gewoon bij iemand anders.&#8221;</p><p>Projectie.</p><p>Iedere uitgang blijkt weer een geheime ingang naar hetzelfde traject.</p><p><strong>Nee, niks Gerda. Misschien moet jij je zelfbedachte cursus en methodiek gewoon loslaten. Waarom dat dan niet?</strong></p><p>Ik vind het bovendien niet toevallig dat juist vrouwen dit soort eindeloos innerlijk werk zo vaak krijgen aangeboden in een taal van zachtheid, &#8216;vrouwelijke energie&#8217;, ontvangen, overgave, reguleren, vertrouwen en vooral niet te veel vasthouden. Vrouwen hebben eeuwenlang gehoord dat hun pijn te emotioneel was/niet rationeel, hun woede hysterisch en dus niet terecht, hun ambitie onnatuurlijk en hun verzet een karakterprobleem wat zo snel mogelijk gefixt moet worden.</p><p>Ik zie werkelijk niet waarom de moderne &#8216;emancipatievariant&#8217; daarvan zou moeten zijn dat we dezelfde opdracht nu vrijwillig aanschaffen in beige Canva-opmaak.</p><p>Want sommige dingen moet je helemaal niet loslaten.</p><p>Je boosheid kan informatie zijn. Je herinnering aan wat er gebeurde ook. Je kunt heel veel leren door je ergens in vast te bijten wanneer je daar behoefte aan hebt. Je niet overgeven aan wat een ander graag zou willen. Je vriendinnen zou ik ook niet loslaten. Je eigen geld. De screenshots. Je ambitie. Je eisen. Je vermogen om iets niet normaal te vinden. Dat kleine stemmetje dat na maanden verwarring nog steeds zegt: <em>hier klopt iets niet.</em></p><p>Laat d&#225;t vooral niet los omdat iemand met een werkboek dat te koop is je vertelt dat vasthouden een blokkade is. Enkel een drempel tot de illusie van eeuwige vreugde.</p><h2 style="text-align: center;">Een klant die klaar is met helen is geen klant meer</h2><p>Er zit onder die hele markt ook een doodsimpel economisch probleem. Een goede therapeut of coach mag uiteraard geld verdienen; expertise, opleiding en tijd zijn niet gratis. Mijn wantrouwen begint wanneer dezelfde persoon jouw tekort definieert en aanpraat, de methode heeft bedacht, zonder degelijk onderzoek gedaan te hebben, bezit waarmee dat tekort opgelost moet worden &#233;n ook nog bepaalt wanneer jij voldoende geheeld bent.</p><p>Een klant die klaar is met helen op de manier die een ander dicteert is op een gegeven moment namelijk geen klant meer.</p><p>Een mens dat altijd nog &#233;&#233;n laag, traumarespons, <em>limiting belief</em>, energetisch patroon of innerlijk kind te verwerken heeft, heeft een veel interessantere <em>customer lifetime value</em>. Daarna kan er nog een verdieping komen, een retreat en - mijn persoonlijke favoriet - een opleiding waarmee jij vervolgens zelf andere vrouwen leert hoe ze hetzelfde moeten gaan doen. Klinkt als een piramidespel. Waar het verdienmodel dan ook nog eens verschuift naar het zoveel mogelijk verkopen van die cursussen tot zelf &#8216;coach&#8217; worden. Daar valt nog veel meer te verdienen.</p><p>Persoonlijke bevrijding gaat dan wel heel snel op een salesfunnel gaan lijken, inclusief nieuwe persoonlijkheid &#233;n carriere!</p><p>In extreme vorm gaat dit veel verder dan een irritant werkboek. O<a href="https://www.justice.gov/usao-edny/pr/onetaste-founder-nicole-daedone-sentenced-nine-years-prison-forced-labor-conspiracy">neTaste verkocht seksuele wellness en </a><em><a href="https://www.justice.gov/usao-edny/pr/onetaste-founder-nicole-daedone-sentenced-nine-years-prison-forced-labor-conspiracy">orgasmic meditation</a></em><a href="https://www.justice.gov/usao-edny/pr/onetaste-founder-nicole-daedone-sentenced-nine-years-prison-forced-labor-conspiracy"> in taal rond healing en groei</a>; in maart 2026 werd oprichter Nicole Daedone in de Verenigde Staten tot negen jaar gevangenisstraf veroordeeld voor haar rol in een samenzwering tot dwangarbeid. Hier zijn dus vrouwen die juist healing en spirituele groei zochten psychologisch, emotioneel en financieel afhankelijk gemaakt en uitgebuit. Dwangarbeid, beste lezers. Niet iedere coach is natuurlijk OneTaste. Het mechanisme eronder is w&#233;l herkenbaar: zodra degene die jou vertelt waarom jij niet heel bent &#243;&#243;k de toegangspoort beheert tot jouw heelheid, wordt <em>&#8216;wie dient dit?&#8217;</em> een heel noodzakelijke vraag. En het brengt je natuurlijk veel verder van waar je echt naar op zoek was.</p><div class="callout-block" data-callout="true"><p><strong>Kijktip</strong>: Netflix maakte over OneTaste de documentaire <em>Orgasm Inc: The Story of OneTaste</em>. Juist interessant bij dit stuk omdat je ziet hoe taal over bevrijding, healing en persoonlijke groei binnen een systeem van afhankelijkheid kan gaan functioneren. </p><p>De Amerikaanse aanklager vatte het na de veroordeling pijnlijk precies samen: <em>dwang die zich voordoet als wellness of empowerment blijft uitbuiting.</em></p></div><h2 style="text-align: center;">Kijk vooral ook even naar de vloer</h2><p>Hier raakt dit stuk aan mijn eerdere verhaal over &#8216;<a href="https://www.parelsmag.nl/p/rust-nemen-healing-zelfoptimalisatie-cultuur">Waarom is ineens healing moet zijn</a>&#8217;, maar dit is geen direct vervolg. Toen schreef ik over hoe zelfs rust een verbeterproject was geworden: je lag niet gewoon op de bank, je herstelde; je wandelde niet, je reguleerde; je dronk geen thee, je had een avondritueel.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;e0f77d37-8377-4af9-b3d6-432900e9b9f1&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;We praten meer dan ooit over mentale gezondheid. En terecht.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Waarom alles ineens &#8216;healing&#8217; moet zijn. En waarom dat zo vermoeiend kan worden.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-04-18T13:30:48.239Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!PIwp!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5ad3d4ea-4365-4110-b30c-99cf61404ca5_1080x1080.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/rust-nemen-healing-zelfoptimalisatie-cultuur&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:194598747,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:21,&quot;comment_count&quot;:18,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>Zelfs niets doen moest uiteindelijk i&#233;ts opleveren.</p><p>Therapietaal doet daar iets extra handigs bovenop. Ook problemen die aantoonbaar b&#250;&#237;ten ons liggen kunnen veel te snel als innerlijk project terugkomen. Een werknemer heeft een onmogelijke werkdruk? Beter grenzen leren stellen. Een vrouw houdt thuis de volledige mentale administratie van het gezin draaiende? Beter leren managen en regelen. Iemand raakt uitgeput door mantelzorg? Meer selfcare. Een vrouw is woedend over seksisme? Eerst onderzoeken waarom het h&#225;&#225;r zo triggert. Niet naar de wereld en systemen kijken waarin we leven, het water waar we allemaal in zwemmen. Nee, de oplossing ligt <em>altijd</em> &#237;n jou en jou alleen. Dat is makkelijk, vreet tijd en energie, is vaak gewoon niet waar en zo hoeven we lekker niet naar de omstandigheden te kijken. Geen wonder dat vrouwen met massale klachten kampen, zowel geestelijk als fysiek.</p><p>Op individueel niveau kunnen zulke dingen natuurlijk helpen. Voor de taakverdeling doen ze alleen heel weinig.</p><p>In mijn <a href="https://www.parelsmag.nl/p/mental-load-vrouwen">Mental Load-stukken</a> kwam ik al bij dezelfde absurde constructie uit: degene die te veel verantwoordelijkheid draagt krijgt daarna &#243;&#243;k de verantwoordelijkheid om beter om te gaan met het feit dat zij te veel verantwoordelijkheid draagt. Je moet je verdedigen en maar blijven uitleggen. </p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;6190201b-aa80-42f6-abd7-b69647001abc&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Een drieluik over onzichtbaar werk, mentale belasting, beschikbaarheid en de vraag wie thuis eigenlijk het recht heeft iets n&#237;&#233;t te weten.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;lg&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Mental load bij vrouwen: het onzichtbare werk dat altijd doorgaat&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-12T12:04:58.637Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/eba50525-0433-43c3-8efc-a0415d2f2ba0_1080x1080.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/mental-load-vrouwen&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:220012467,&quot;type&quot;:&quot;page&quot;,&quot;reaction_count&quot;:0,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>Het systeem mag altijd blijven staan, de status-quo. Zij krijgt alleen steeds meer huiswerk.</p><p><a href="https://compass.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/phc3.70092?af=R">Isern-Mas en Almagro noemen een verwant probleem </a><em><a href="https://compass.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/phc3.70092?af=R">affective injustice</a></em> (heel interessant artikel om te lezen trouwens, als je tijd en zin hebt): wanneer boosheid, angst of stress een begrijpelijke reactie is op een onrechtvaardige situatie, kan alle aandacht voor het reguleren van die emotie de aandacht heel netjes verplaatsen van de oorzaak naar degene die erop reageert. De werkdruk blijft. De ongelijkheid blijft. <em>De controle blijft</em>.</p><p>Jij krijgt alleen een betere ochtendroutine.</p><p>En dat individualiseren doet nog iets anders: het vreet bandbreedte.</p><p>Als iedere slechte dag onderzocht moet worden op triggers, iedere vermoeidheid op dysregulatie, ieder conflict op trauma en iedere boosheid op wat die blijkbaar diep vanbinnen bij j&#243;&#250; raakt, ben je nogal druk.</p><p>Met jezelf.</p><p>En dus blijft er minder tijd, aandacht en energie over voor een heel scala aan zeer belangrijke vragen, ik som er graag een aantal voor je op:</p><ul><li><p>Wat gebeurt hier feitelijk?</p></li><li><p>Wie doet hier eigenlijk wat?</p></li><li><p>Wie draagt het werk?</p></li><li><p>Wie heeft de macht?</p></li><li><p>Welke wet ontbreekt?</p></li><li><p>Waarom wordt dit patroon niet herkend?</p></li><li><p>En wie heeft er voordeel bij dat ik eindeloos naar binnen blijf kijken?</p></li></ul><p><strong>Dat is niet alleen vermoeiend. Het depolitiseert.</strong></p><p>Een structureel probleem wordt een priv&#233;project. Terwijl jij aan jezelf werkt, hoeft niemand de vloer recht te leggen.</p><p>En dus blijf ik bij dezelfde vraag uit dit hele stuk:</p><p><strong>wie dient dit?</strong></p><p>Voor vrouwen is dat bepaald geen historisch neutraal terrein. We hebben een indrukwekkend lange traditie van vrouwelijke pijn, boosheid en zelfs lichamelijke klachten terugsturen naar de vrouw zelf: hysterisch, overgevoelig, hormonaal, irrationeel, lastig, moeilijk. Ik werk inmiddels ook aan een heel stuk over hoe diep dat in onze geneeskunde en psychologie zit, dus daar kom ik nog uitgebreid op terug.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;4b0deb99-0c40-40a2-ac05-785f65cc6de8&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Nederland heeft vrouwen gevraagd hoe het met hun gezondheid en hun zorg gaat.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;14.000 vrouwen vertelden wat er misgaat in de zorg. Luisteren zou een begin zijn.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-12T14:44:05.957Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/f72d8d91-8542-45d2-aded-a60271f8caa0_1024x768.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/vrouwengezondheid-vrouwen-zorg-klachten&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:220037723,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:9,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>Voor nu is dit genoeg:</p><div class="callout-block" data-callout="true"><p style="text-align: center;"><strong>het kan geen gelijkheid zijn wanneer vrouwen steeds meer woorden krijgen om zichzelf mee te analyseren, maar nog altijd te weinig macht om de omstandigheden te veranderen die hen uitputten, bang maken of klein houden.</strong></p></div><h2 style="text-align: center;">Ik wil de woorden juist houden</h2><p>Dus nee, ik wil <em>gaslighting</em> niet weggooien omdat een influencer het verkeerd gebruikt. Ik wil juist dat een vrouw het woord vindt v&#243;&#243;rdat ze haar eigen geheugen volledig is gaan wantrouwen. En vooral het mechanisme echt leert zien. Dat is waardevol. Ik wil dat ze <em>dwingende controle</em> kent voordat iedereen om haar heen alleen naar losse incidenten kijkt. Ik wil dat haar vriendin het herkent, haar huisarts, de politieagent, de mediator en de rechter.</p><p>Ik wil dat mensen DARVO kennen, juist omdat onderzoek laat zien dat uitleg over dat patroon de invloed ervan op omstanders kan verkleinen.</p><p>Dat is waarom precisie hier geen taalpurisme is.</p><p>Het is bescherming. Echte bescherming. <a href="https://www.parelsmag.nl/p/mannenmars-vrouwen-hebben-geen-beschermers">Geen mannenmars &#8216;bescherming&#8217;</a> die vrouwen enkel gebruikt voor eigen gewin.</p><p>Wanneer <em>gaslighting</em> uiteindelijk gewoon &#8220;jij bent het niet met mij eens&#8221; betekent, wij gaslighten elkaar de hele tijd dus &#8216;<em>wij zijn toxisch</em>&#8217; verliezen vooral de mensen die werkelijk worden gegaslight. Wanneer iedere rot-ex een echte narcist wordt, verdwijnt het verschil tussen een nare eigenschap en een zeer ernstig patroon. Wanneer iedere eis een <em>boundary</em> heet, wordt het moeilijker te zien wanneer &#8220;mijn grens&#8221; eigenlijk &#8220;jij moet gehoorzamen&#8221; betekent. En wanneer <em>healing</em> standaard begint bij de aanname dat jij kapot en zeker en alleen van alles te verbeteren hebt aan uitsluitend jezelf en zeker niet de wereld, mogen we echt even vragen <em>wie</em> hier precies belang heeft bij die diagnose. Jij bent immers te druk met enkel naar binnen kijken dat je daar niet eens meer de bandbreedte en energie voor hebt.</p><p>Goede therapie is wat mij betreft het tegenovergestelde van deze hele machine. Niet vooraf vertellen wat jouw verhaal is, maar zorgvuldig genoeg luisteren om samen te onderzoeken wat er nou werkelijk gebeurt. Zowel in jou &#225;ls in je omstandigheden. Niet iedere emotie tot defect maken, maar ook niet doen alsof geweld - in welke vorm dan ook - een communicatieprobleem is. Niet jou eindeloos aan jezelf laten sleutelen zodat niemand ooit naar de omgeving hoeft te kijken, maar juist helpen onderscheiden wat van jou is - &#233;n wat niet. De juiste vragen stellen die jou echt aan het denken zetten en niet met algemene &#8216;wijsheid&#8217; platitudes strooien.</p><p>Soms zit er iets in jou waar je gewoon echt hulp bij kunt gebruiken. Dat hebben we allemaal weleens. Soms is therapie precies wat je nodig hebt. Soms moet je ergens werkelijk doorheen.</p><p>Maar soms heb je ook gewoon doodleuk meer slaap nodig. Of geld. Tijd. Een betaalbaar huis. Een betere baas. Een partner die daadwerkelijk bij je past - of lekker geen partner. Een instantie die eindelijk luistert. Een wet die naar een patroon kijkt in plaats van &#233;&#233;n incident.</p><p>En soms zou het vooral fijn zijn als iemand ophoudt zich als een lul te gedragen.</p><p><strong>Niet ieder probleem in je leven bevindt zich &#237;n jou.</strong></p><p>Vaak staat de vloer gewoon scheef. En soms staat er iemand keihard op je voet.</p><p>Dan hoef je niet te onderzoeken waarom dat je zo triggert.</p><p><strong>Diegene moet dan gewoon van je voet af. </strong><br>En d&#225;t zou ik dan weer vooral niet loslaten</p><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Guah!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc73b7c96-21e7-4a78-9fcb-2946d479c5c2_1100x220.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Guah!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc73b7c96-21e7-4a78-9fcb-2946d479c5c2_1100x220.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Guah!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc73b7c96-21e7-4a78-9fcb-2946d479c5c2_1100x220.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Guah!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc73b7c96-21e7-4a78-9fcb-2946d479c5c2_1100x220.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Guah!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc73b7c96-21e7-4a78-9fcb-2946d479c5c2_1100x220.png" width="1100" height="220" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c73b7c96-21e7-4a78-9fcb-2946d479c5c2_1100x220.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:220,&quot;width&quot;:1100,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:61135,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/215187794?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc73b7c96-21e7-4a78-9fcb-2946d479c5c2_1100x220.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Guah!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc73b7c96-21e7-4a78-9fcb-2946d479c5c2_1100x220.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Guah!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc73b7c96-21e7-4a78-9fcb-2946d479c5c2_1100x220.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Guah!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc73b7c96-21e7-4a78-9fcb-2946d479c5c2_1100x220.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Guah!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc73b7c96-21e7-4a78-9fcb-2946d479c5c2_1100x220.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p><strong>Als je tot hier bent gekomen, vermoed ik dat je ook niet zoveel zin hebt in n&#243;g een werkboek over loslaten.</strong></p><p><a href="http://parelsmag.nl">PARELS</a> kijkt naar de systemen onder het gewone: van seks, werk en geneeskunde tot cultuur, macht en de woorden waarmee we elkaar klein of geloofwaardig maken.</p><p>Het volgende grote stuk gaat een paar duizend jaar terug: <strong>FUCK PLATO</strong>, over hoe het vrouwenlichaam eeuwenlang als afwijking en probleem werd bedacht.</p><p>Gratis in je inbox als je hier inschrijft. &#8595;</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p></p><h2>Bronnen &amp; verder lezen</h2><ul><li><p><a href="https://link.springer.com/article/10.1007/s11017-025-09730-5">Carme Isern-Mas &amp; Manuel Almagro</a> &#8212; <em>Unmasking therapy-speak: epistemic and affective injustice in the therapeutic culture</em>, Medicine, Health Care and Philosophy.</p></li><li><p><a href="https://www.cbs.nl/nl-nl/publicatie/2024/48/prevalentiemonitor-huiselijk-geweld-en-seksueel-grensoverschrijdend-gedrag-2024">CBS/WODC</a> &#8212; <em>Prevalentiemonitor Huiselijk Geweld en Seksueel </em>Grensoverschrijdend gedrag 2024.</p></li><li><p><a href="https://www.verwey-jonker.nl/artikel/huiselijk-geweld-nauwelijks-factor-bij-beslissingen-rond-omgang-en-gezag/">Verwey-Jonker Instituut</a> &#8212; onderzoek naar huiselijk geweld, intieme terreur, omgang en gezag.</p></li><li><p><a href="https://www.jjfreyd.com/darvo">Jennifer Freyd</a> &#8212; onderzoek naar DARVO, victim blaming en geloofwaardigheid.</p></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Rage rooms: geef mij die printer en koevoet maar]]></title><description><![CDATA[Bij sommige rage rooms is 90% van de klanten vrouw. Heel begrijpelijk.]]></description><link>https://www.parelsmag.nl/p/rage-room-nederland</link><guid isPermaLink="false">https://www.parelsmag.nl/p/rage-room-nederland</guid><dc:creator><![CDATA[Raquel Castanon]]></dc:creator><pubDate>Sat, 24 Oct 2026 16:38:08 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!7QCy!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e7cd9d9-98ae-4317-8bce-3b3ba44a86be_3756x2112.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!7QCy!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e7cd9d9-98ae-4317-8bce-3b3ba44a86be_3756x2112.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!7QCy!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e7cd9d9-98ae-4317-8bce-3b3ba44a86be_3756x2112.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!7QCy!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e7cd9d9-98ae-4317-8bce-3b3ba44a86be_3756x2112.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!7QCy!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e7cd9d9-98ae-4317-8bce-3b3ba44a86be_3756x2112.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!7QCy!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e7cd9d9-98ae-4317-8bce-3b3ba44a86be_3756x2112.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!7QCy!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e7cd9d9-98ae-4317-8bce-3b3ba44a86be_3756x2112.jpeg" width="1456" height="819" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/1e7cd9d9-98ae-4317-8bce-3b3ba44a86be_3756x2112.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:819,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:2051714,&quot;alt&quot;:&quot;Popart-illustratie van een vrouw met donker haar met de woorden BAM!, POP! en ZAP! tegen een gele achtergrond.&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/221290883?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e7cd9d9-98ae-4317-8bce-3b3ba44a86be_3756x2112.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Popart-illustratie van een vrouw met donker haar met de woorden BAM!, POP! en ZAP! tegen een gele achtergrond." title="Popart-illustratie van een vrouw met donker haar met de woorden BAM!, POP! en ZAP! tegen een gele achtergrond." srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!7QCy!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e7cd9d9-98ae-4317-8bce-3b3ba44a86be_3756x2112.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!7QCy!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e7cd9d9-98ae-4317-8bce-3b3ba44a86be_3756x2112.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!7QCy!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e7cd9d9-98ae-4317-8bce-3b3ba44a86be_3756x2112.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!7QCy!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e7cd9d9-98ae-4317-8bce-3b3ba44a86be_3756x2112.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Geef mij die koevoet maar.</figcaption></figure></div><p>Wie wil er nou niet lekker borden tegen een muur kapot gooien en daarna met bijltjes werpen om onze zeer terechte boosheid eens fatsoenlijk te ventileren?</p><p>In plaats van te onderdrukken, op te schrijven waar we dankbaar voor zijn en/of weer een ademhalingsoefening te doen. Daar zijn we zo druk mee vaak, misschien tijd dus om eens wat anders te proberen.</p><p>Geef mij die printer maar!</p><p>Een paar weken geleden was ik even aan het zoeken geslagen of zoiets bestond en behold! Het bestaat zeker &#233;n <a href="https://therageroom.nl/nl/">The Rage Room</a> heeft er maar liefst 2. E&#233;n in Amsterdam en &#233;&#233;n in Eindhoven. Ook zag ik toen voorbijkomen dat zo&#8217;n 90% bij sommige ragerooms vrouw is. Ook veelzeggend en heerlijk!</p><p>Dat is dus bijna een vrouwenvereniging met een breekijzer. En ik snap het dus volledig.</p><p>Boos zijn is lekker fysiek. Lekker ventileren, lekker die woede eruit laten &#233;n lekker lachen kan ik me daarbij voorstellen. Een lekkere catharsme stel ik me ook voor.</p><p>Je voelt het in je kaken, schouders, buik, handen. Je wilt soms helemaal niet onmiddellijk begrijpen welke oude wond er geraakt wordt, je zenuwstelsel reguleren of vijf dingen opschrijven waarvoor je dankbaar bent.</p><p>Soms ben je gewoon lekker kwaad.</p><p>En het heerlijke aan een rage room is misschien wel dat niemand daar doet alsof die emotie eerst netjes vertaald moet worden naar iets zachters voordat hij bestaansrecht heeft.</p><p>Overall aan. Helm op. Hier is een sloophamer. Succes en veel plezier!</p><p>Dat vrouwen daar zo massaal op afkomen vind ik bovendien weer lekker typisch in een cultuur waarin vrouwelijke woede nog steeds heel snel een karakterdiagnose kan worden.</p><p>In mijn stuk over <strong><a href="https://www.parelsmag.nl/p/carrie-2026-female-rage-prime-video">Carrie en female rage</a></strong> schreef ik daar al veel uitgebreider over. We houden heel soms best van een boze vrouw - zolang haar woede een beetje begrijpelijk &#233;n behapbaar blijft, esthetisch aantrekkelijk en ze er uiteindelijk persoonlijk van groeit.</p><p>Een vrouw die gewoon heel even een printer naar de gallemiezen wil slaan past een stuk minder lekker in dat plaatje.</p><p>Heerlijk.</p><h3 style="text-align: center;">Is een rage room dan goede therapie?</h3><p>Moet dat? Een rage room is dus vast geen bewezen behandeling voor woede. Maakt ook niet uit. Een kwartier een stoel met een koevoet bewerken is soms precies &#8216;<em>what the doctor ordered</em>&#8217;. </p><h3 style="text-align: center;">Zelf een rage room in Nederland proberen?</h3><p>Bij <strong><a href="https://therageroom.nl/nl/book-rage-amsterdam/">The Rage Room</a></strong> kun je beschermende kleding aantrekken en vervolgens los op spullen die daar speciaal voor bedoeld zijn. Borden, apparaten, glas. Met een voorwerp naar keuze.</p><p>Ik denk vooral dat het gewoon goed en leuk is om ergens heen te gaan waar boosheid voor &#233;&#233;n keer niet onmiddellijk hoeft te worden uitgelegd, verbeterd, geheeld, gereguleerd of omgezet in persoonlijke groei.Soms staat er gewoon een printer.</p><p>En soms moet die eraan.</p><div><hr></div><p><strong>Meer PARELS:</strong> lees ook <em>We zouden Carrie waarschijnlijk &#243;&#243;k hebben gepest</em> over female rage, en waarom een boze vrouw blijkbaar nog steeds het liefst licht verteerbaar moet blijven.</p><div><hr></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;bb8db7ff-6fe3-46a1-80cc-315153582e6d&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Ik dacht dat ik Carrie inmiddels wel kende. Het boek las ik zo&#8217;n twintig jaar geleden voor het eerst en zoals dat gaat met boeken die je op een andere leeftijd opnieuw leest, bleek hetzelfde verhaal ineens behoorlijk veranderd. Of ik natuurlijk.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;md&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;We zouden Carrie waarschijnlijk &#243;&#243;k hebben gepest - Raquel ZIET &quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-22T08:26:04.879Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ePvt!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab00b2a4-4559-443b-86db-7f7724263b5b_1320x743.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/carrie-2026-female-rage-prime-video&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:220533875,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:6,&quot;comment_count&quot;:6,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p></p><p><strong>PARELS is gratis.</strong> Kleine dingen waar opvallend veel achter blijkt te zitten, grote systemen en af en toe een printer die eraan moet geloven. </p><p style="text-align: center;"><em>Schrijf je hier in. &#8595;</em></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe now&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/subscribe?"><span>Subscribe now</span></a></p><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ptGf!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F20d8cb90-2fa5-4b3c-b7e0-874854ac3a84_1100x220.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ptGf!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F20d8cb90-2fa5-4b3c-b7e0-874854ac3a84_1100x220.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ptGf!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F20d8cb90-2fa5-4b3c-b7e0-874854ac3a84_1100x220.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ptGf!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F20d8cb90-2fa5-4b3c-b7e0-874854ac3a84_1100x220.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ptGf!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F20d8cb90-2fa5-4b3c-b7e0-874854ac3a84_1100x220.png" width="1100" height="220" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/20d8cb90-2fa5-4b3c-b7e0-874854ac3a84_1100x220.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:220,&quot;width&quot;:1100,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:61135,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/221290883?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F20d8cb90-2fa5-4b3c-b7e0-874854ac3a84_1100x220.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ptGf!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F20d8cb90-2fa5-4b3c-b7e0-874854ac3a84_1100x220.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ptGf!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F20d8cb90-2fa5-4b3c-b7e0-874854ac3a84_1100x220.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ptGf!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F20d8cb90-2fa5-4b3c-b7e0-874854ac3a84_1100x220.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ptGf!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F20d8cb90-2fa5-4b3c-b7e0-874854ac3a84_1100x220.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[We zouden Carrie waarschijnlijk óók hebben gepest - Raquel ZIET ]]></title><description><![CDATA[Kings Carrie hoefde niet sympathiek te zijn om bescherming te verdienen. Over female rage, menstruatie, klasse, Tabitha King &#233;n wat de nieuwe Carrie-serie verliest door haar makkelijker te maken.]]></description><link>https://www.parelsmag.nl/p/carrie-2026-female-rage-prime-video</link><guid isPermaLink="false">https://www.parelsmag.nl/p/carrie-2026-female-rage-prime-video</guid><dc:creator><![CDATA[Raquel Castanon]]></dc:creator><pubDate>Thu, 22 Oct 2026 08:26:04 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ePvt!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab00b2a4-4559-443b-86db-7f7724263b5b_1320x743.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<blockquote><p><strong>Ik dacht dat ik </strong><em><strong>Carrie</strong></em><strong> inmiddels wel kende. Het boek las ik zo&#8217;n twintig jaar geleden voor het eerst en zoals dat gaat met boeken die je op een andere leeftijd opnieuw leest, bleek hetzelfde verhaal ineens behoorlijk veranderd. Of ik natuurlijk.</strong></p></blockquote><p>Met mijn enkel voorlopig in een brace kijk ik bovendien heel wat meer series dan normaal, dus zette ik Mike Flanagans nieuwe <em>Carrie</em>-serie uit 2026 op Prime Video aan. Daarna moest Brian De Palma&#8217;s film uit 1976 er uiteraard ook weer achteraan.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ePvt!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab00b2a4-4559-443b-86db-7f7724263b5b_1320x743.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset image2-full-screen"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ePvt!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab00b2a4-4559-443b-86db-7f7724263b5b_1320x743.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ePvt!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab00b2a4-4559-443b-86db-7f7724263b5b_1320x743.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ePvt!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab00b2a4-4559-443b-86db-7f7724263b5b_1320x743.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ePvt!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab00b2a4-4559-443b-86db-7f7724263b5b_1320x743.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ePvt!,w_5760,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab00b2a4-4559-443b-86db-7f7724263b5b_1320x743.png" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ab00b2a4-4559-443b-86db-7f7724263b5b_1320x743.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:false,&quot;imageSize&quot;:&quot;full&quot;,&quot;height&quot;:743,&quot;width&quot;:1320,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1234577,&quot;alt&quot;:&quot;Summer H. Howell als Carrie White op school in de Prime Video-serie Carrie uit 2026&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/220533875?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab00b2a4-4559-443b-86db-7f7724263b5b_1320x743.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:&quot;center&quot;,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-fullscreen" alt="Summer H. Howell als Carrie White op school in de Prime Video-serie Carrie uit 2026" title="Summer H. Howell als Carrie White op school in de Prime Video-serie Carrie uit 2026" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ePvt!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab00b2a4-4559-443b-86db-7f7724263b5b_1320x743.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ePvt!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab00b2a4-4559-443b-86db-7f7724263b5b_1320x743.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ePvt!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab00b2a4-4559-443b-86db-7f7724263b5b_1320x743.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ePvt!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fab00b2a4-4559-443b-86db-7f7724263b5b_1320x743.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">De Carrie van 2026 is bewust makkelijker om aardig te vinden. Dat verandert ook de ongemakkelijke vraag die Stephen Kings oorspronkelijke Carrie ons stelt.</figcaption></figure></div><h5 style="text-align: center;"><em>Dit stuk bevat spoilers voor alle acht afleveringen van Carrie (2026), plus het boek en eerdere verfilmingen.</em></h5><p>De premisse ken ik. Een meisje krijgt op school voor het eerst haar menstruatie, begrijpt niet wat er gebeurt en denkt dat ze doodgaat. Andere meisjes gooien tampons. Thuis wacht een extreem religieuze moeder. Dan komt telekinese, het schoolbal, varkensbloed en uiteindelijk complete verwoesting.</p><p>Maar hoe langer ik keek en teruglas, hoe minder ik bleef hangen bij de vraag waarom <em>Carrie</em> na ruim vijftig jaar nog steeds werkt. Dat doet ze duidelijk; anders zaten we hier niet opnieuw acht afleveringen naar haar te kijken.</p><p>Deze nieuwe Carrie is namelijk aardig. Licht verteerbaar.</p><p>Ze is nieuwsgierig, vriendelijk, slim en sociaal genoeg om te begrijpen wat er om haar heen gebeurt, alleen niet ge&#239;nformeerd over de wereld omdat haar moeder haar daarvan heeft weggehouden. Showrunner Mike Flanagan vertelde zelf dat hij na meer dan veertienhonderd audities op zoek was naar een Carrie die nog niet eerder was vertoond: open, invoelend, emotioneel intelligent, iemand bij wie hij en zijn team vrijwel onmiddellijk de neiging kregen haar te beschermen. En volgens mij gaat daarmee een belangrijk onderdeel van het oorspronkelijke verhaal verloren, omdat <em>juist</em> dit verschil veel verraadt over welke Carrie wij in 2026 blijkbaar makkelijker kunnen verdragen.</p><p>Want Stephen Kings Carrie was echt niet ontworpen om het ons zo makkelijk te maken. Ik mis de spiegel in deze nieuwe Carrie.</p><h2 style="text-align: center;">De Carrie bij wie je je tas waarschijnlijk op de stoel had laten liggen</h2><p>King schrijft Carrie niet als zo&#8217;n filmisch buitenbeentje bij wie je als kijker na vijf minuten ziet dat de rest van de school blind is omdat zij onder die rare trui natuurlijk prachtig, geestig en enorm leuk blijkt te zijn.</p><p>Zijn Carrie is molliger dan de andere meisjes, heeft puistjes en vettig haar, draagt slecht passende en versleten kleding, is onhandig tijdens sport, begrijpt sociale signalen vaak niet, en loopt al jaren achter op de rest. King schrijft over de zweetlucht die om haar heen hangt en de zweetplekken in haar kleding. De vernederingen zijn niet incidenteel maar hebben zich laag voor laag opgebouwd: een slang in haar schoen, ondergoed verstoppen, liefdesbrieven kopi&#235;ren, haar laten struikelen, dingen in haar haar stoppen, haar uitlachen wanneer ze bij gym weer iets verkeerd doet.</p><p>Het is belangrijk om dat niet weg te poetsen, omdat precies daar dus precies die spiegel zit.</p><p>Carrie is niet alleen een slachtoffer dat wij achteraf makkelijk sympathiek kunnen vinden omdat we inmiddels weten hoe het verhaal afloopt. Ze is het soort kind dat in een echte klas sociaal werk kost. Ze mist grapjes, reageert verkeerd, ruikt dus soms naar zweet, draagt rare kleding, heeft een ultrareligieuze moeder over wie iedereen praat en blijft misschien n&#233;t te lang bij je staan wanneer jij eigenlijk met iemand anders wilt praten.</p><p>En dus is de interessante vraag niet of jij een emmer varkensbloed over haar heen zou gooien.</p><p>Ik neem voor het gemak aan van niet. De vraag is of je haar had uitgenodigd en of je naast haar was gaan zitten.</p><p>Of je haar rare religieuze opmerkingen had verdragen zonder na afloop met je vrienden blikken uit te wisselen. Of je je tas van de stoel naast je had gehaald wanneer Carrie vroeg of daar nog plek was. Als tieners dus.</p><p>Stephen King baseerde haar mede op <a href="https://stephenking.com/works/novel/carrie.html">twee meisjes die hij werkelijk kend</a>e. E&#233;n van hen kwam uit een arm gezin en droeg iedere dag dezelfde kleding. Toen ze uiteindelijk met Kerstmis nieuwe, modieuzere kleren kreeg, stopte het pesten niet; het werd volgens King juist erger. De groep had haar plek al bepaald en bleek helemaal geen belangstelling te hebben voor een versie van haar die uit dat vakje probeerde te klimmen. King heeft later ook iets anders toegegeven wat ik bijna nog belangrijker vind: hij deed zelf niet mee met de pesterijen, maar hij was ook niet degene die opstond en zei dat het moest stoppen.</p><p>En dit is vermoedelijk waar veel meer van ons zitten.</p><p>Opgelucht dat wij Carrie niet zijn.</p><div class="callout-block" data-callout="true"><p><strong>De makkelijkste manier om Carrie te bekijken is denken dat jij haar nooit zou hebben gepest. De interessantere vraag is hoeveel moed er eigenlijk nodig is om aardig te zijn tegen iemand van wie de groep allang heeft besloten dat zij raar is.</strong></p></div><h2 style="text-align: center;">En toen viste Tabitha King haar uit de prullenbak</h2><p>Er zit nog een vrouw in het ontstaan van <em>Carrie</em> die veel meer verdient dan &#233;&#233;n leuk triviafeitje over een prullenbak.</p><p>Tabitha King.</p><p>Stephen King schreef een paar pagina&#8217;s over dat meisje in de douche, vond ze slecht en gooide ze weg. <a href="https://www.theguardian.com/books/2014/apr/04/stephen-king-how-i-wrote-carrie-horror">Tabitha vond de verfrommelde pagina&#8217;s</a>, schudde de sigarettenas eraf, streek ze glad en las ze. Zij wilde weten hoe het verderging.</p><p>Stephen wilde niet verder. Een van zijn problemen was nogal fundamenteel voor een boek dat begint in een meisjeskleedkamer: hij wist naar eigen zeggen vrijwel niets van middelbareschoolmeisjes en al helemaal niet van wat er in zo&#8217;n kleedkamer gebeurde. Terecht.</p><p>Dus Tabitha zei dat zij hem daarmee zou helpen.</p><p>Het is verleidelijk om daar een schattig succesverhaal van te maken over de ondersteunende vrouw achter de beroemde man, maar dat is de minst interessante versie. Tabitha King was zelf schrijver. Zij zag iets in een verhaal over een meisje dat haar man had weggegooid, vertelde hem dat er genoeg in zat om door te gaan en bood precies op het terrein waar hij kennis miste de context die hij niet had.</p><p>Zonder haar ingreep bestaat <em>Carrie</em> zoals wij het kennen waarschijnlijk niet.</p><p>En daarmee dus ook niet de carri&#232;re van Stephen King zoals wij die kennen; <em>Carrie</em> werd zijn eerste gepubliceerde roman en het boek dat hem uiteindelijk in staat stelde fulltime te schrijven.</p><p>Het echte verhaal hierachter is interessant en zegt veel over Tabitha en Stephen King: een boek dat uiteindelijk beroemd zou worden om zijn beeld van vrouwelijke puberteit, schaamte en macht begon bij een man die zelf wist dat hij een enorme blinde vlek had, en werd niet weggegooid omdat een vrouw naast hem zei: hier zit iets, en met dat deel dat jij niet kent help ik je. Het zou een boel schrijvers sowieso geen kwaad doen om iets vaker te weten wat ze n&#237;&#233;t weten.</p><p>En Stephen King is daar zelf ook nooit geheimzinnig over geweest. Hij schreef later zelfs dat hij Carrie tijdens het schrijven nooit echt aardig ging vinden. Ook dat is essentieel. Want hij schreef haar toch. Want het doet er uiteindelijk niet toe wat je van Carrie als personage vindt. Ze heeft niets van dit alles verdiend &#233;n ze is verre van perfect of onschuldig. </p><p>Een van de slimste dingen aan het boek vind ik bovendien dat Carrie nooit volledige zeggenschap over haar eigen nalatenschap krijgt. King vertelt haar verhaal niet alleen, maar doorsnijdt het met krantenberichten, interviews, wetenschappelijke teksten, boeken en de latere White Commission. Carrie is tegelijk een levend meisje &#233;n de toekomstige casus waar anderen achteraf betekenis aan proberen te geven.</p><h2 style="text-align: center;">Het begint niet met telekinese. Het begint met een lichaam</h2><p>Carrie krijgt op haar zestiende haar eerste menstruatie in de douche na gym en denkt werkelijk dat ze doodbloedt. Haar moeder heeft haar nooit verteld wat menstruatie is. Dat is namelijk een zonde. En natuurlijk denkt Carrie dat ze doodgaat; enige logische gedachte.</p><p>De andere meisjes weten het uiteraard wel.</p><p>En dus ontstaat een van de gemeenste sc&#232;nes uit het boek uit een kennisverschil tussen meisjes: Carrie heeft geen idee wat haar eigen lichaam doet, de rest weet het precies en gebruikt die kennis niet om haar te helpen maar om nog &#233;&#233;n keer vast te stellen hoe ver zij buiten de groep staat.</p><p>Carrie ontdekt daar niet alleen dat ze menstrueert. Ze ontdekt tegelijkertijd dat vrouw-zijn blijkbaar gepaard gaat met een complete set kennis en gedragsregels die iedereen geacht wordt vanzelf te beheersen. Je moet weten wat bloed betekent, hoe je het verbergt, wat je ermee doet en vooral hoe je er niet zo&#8217;n sc&#232;ne van maakt.</p><p>Carrie doet alles verkeerd, omdat niemand haar ooit de handleiding heeft gegeven.</p><p>De meisjes die zelf &#243;&#243;k in een wereld leven waarin <a href="https://www.parelsmag.nl/p/lust-spectatoring-vrouwelijk-verlangen">hun lichaam voortdurend bekeken en beoordeeld wordt</a>, hoeven die norm niet uitgevonden te hebben om hem toch uitstekend te kunnen handhaven.</p><p>Dat is hoe normen werken wanneer ze eenmaal diep genoeg zitten. <a href="https://www.parelsmag.nl/p/gatekeeping-seksisme-norm">Meisjes kunnen elkaar ook uitstekend bewaken</a>.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;887c3fa8-d0cd-45d6-b44b-8c70828f6091&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Er is iets wonderlijks aan een toelatingsexamen dat gewoon doorgaat nadat de kandidaat de halve examencommissie inmiddels heeft overtroffen.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;De gatekeepers van de norm&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-08-21T09:54:15.929Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!J-EP!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faf742be7-6c71-4b49-8e80-fbdae55ff68b_1024x768.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/gatekeeping-seksisme-norm&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:212106799,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:13,&quot;comment_count&quot;:4,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>En precies op het moment dat Carrie bloedt en publiekelijk wordt vernederd, begint ook haar macht zich nadrukkelijker te manifesteren.</p><p>King kwam op het oorspronkelijke idee nadat hij een theorie had gelezen waarin zogenaamde poltergeistverschijnselen werden gekoppeld aan puberende meisjes. Op zijn offici&#235;le site omschrijft King Carrie bovendien expliciet als een verhaal over <a href="https://stephenking.com/works/novel/carrie.htm">vrouwen die hun eigen kanalen van macht ontdekken</a> en over wat mannen vrezen aan vrouwen en vrouwelijke seksualiteit. Absoluut geen subtiele metafoor dus.</p><p>Carrie wordt vrouw. Carrie bloedt. En ineens kan Carrie dingen laten bewegen. Ze wordt machtig.</p><p>Misschien is <em>Carrie</em> daarom ook zo&#8217;n meedogenloos <a href="https://www.parelsmag.nl/p/ouder-worden-vrouw-jong-compliment-midlife">coming of age-verhaal</a>. De overgang naar volwassen vrouw-zijn wordt hier niet gevierd als ontdekking, maar onmiddellijk bestraft met schaamte, religieuze schuld en sociale vernedering. Ze krijgt een lichaam, verlangens en macht &#8212; en leert vrijwel tegelijk dat alledrie gevaarlijk worden zodra ze werkelijk van h&#225;&#225;r zijn.</p><h2 style="text-align: center;">Margaret heeft vooral geleerd dat vrouwelijke macht zonde is</h2><p>Carries moeder heeft een uitstekend antwoord op ongeveer alles wat haar dochter overkomt: schuld.</p><p>Seks is zonde. Verlangen is zonde. Het vrouwelijke lichaam is een zonde. Menstruatie is niet iets waar je je dochter rustig over informeert, maar bewijs dat haar lichaam zich in een moreel gevaarlijk gebied bevindt.</p><p>Dat betekent dat Margaret haar dochter niet voortdurend fysiek hoeft vast te houden om haar te controleren. De controle is inmiddels naar binnen verhuisd.</p><p>Carrie wil naar het schoolbal en voelt schuld. Ze krijgt belangstelling voor jongens en voelt schuld. Ze ontdekt dat haar eigen wil letterlijk kracht heeft en heeft al geleerd dat zoiets bij een meisje ongeveer wel demonisch m&#243;&#233;t zijn.</p><p>En hier begint de female rage, niet pas wanneer het varkensbloed valt.</p><p>Carrie heeft een hele jeugd lang geleerd dat vrijwel iedere impuls alleen al richting autonomie verdacht is. Thuis wordt ze onderworpen door religieuze controle, op school door een sociale hi&#235;rarchie waarin haar lichaam, klasse, kleding, geur en gedrag allemaal materiaal zijn geworden waar anderen hun eigen normaliteit tegen kunnen afzetten.</p><p>Het schoolbal is niet het moment waarop er ineens woede ontstaat.</p><p>Het is het moment waarop die woede niet langer binnen haar lichaam blijft.</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em>Meer PARELS? Gratis.</em></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><h2 style="text-align: center;">Carrie mag vervolgens ook verschrikkelijk worden</h2><p>Dat is waar het boek veel harder is dan onze neiging om er achteraf een nette empowermentvertelling van te maken.</p><p>Carries woede is namelijk heel begrijpelijk &#233;n heel menselijk. Wat ze ermee doet is niet automatisch goed. Maar dat hoeft ook niet. </p><p>Op het schoolbal en daarna sterven ook mensen die haar nooit gepest hebben. King geeft haar geen magische morele radar waarmee alleen de schuldigen worden getroffen en de keurige klasgenoten veilig door de brand wandelen. In het boek escaleert haar vernietiging zelfs veel verder dan de gymzaal en wordt Chamberlain (het stadje waar dit alles zich afspeelt) een rampgebied.</p><p>Dat lijkt zo simpel, maar we zijn over het algemeen slecht in die twee gedachten tegelijk vasthouden. Van slachtoffers verlangen we graag dat ze ook na wat hun is aangedaan moreel overzichtelijk blijven. Dat ze perfect blijven om zo te kunnen legitimeren wat hen is overkomen. En dat klopt natuurlijk niet. We verwachten van <a href="https://www.parelsmag.nl/p/sam-van-z-verkrachtingen-utrecht-himpathy">slachtoffers dat ze met hun &#8216;goedheid&#8217; dus geloofwaardig blijven in die rol en niet dat ze dit over zichzelf afgeroepen hebben</a>. Dan hoeven we onszelf namelijk niet verder aan te kijken. Maar zo'n slachtoffer bestaat niet. Niemand reageert altijd juist, redelijk of neutraal, en iemands recht op bescherming kan daar ook onmogelijk van afhangen. Toch zoeken we achteraf opvallend graag naar gedrag waarmee we kunnen zeggen: zie je wel, zij was &#243;&#243;k geen makkelijk mens. Dan hoeven we namelijk minder lang te kijken naar wat haar is aangedaan.</p><p>Carrie was v&#243;&#243;r de ramp al geen &#8216;makkelijk&#8217; mens. Juist niet.</p><p>Ze hoefde niet fris te ruiken, leuk te zijn, sociaal soepel door een gesprek te bewegen of later een inspirerende overlever te worden voordat haar veiligheid telde. Haar woede hoeft ook niet mooi te zijn voordat we mogen begrijpen waar die vandaan komt. Met dit soort mechanismes ontmenselijken we vooral vrouwen maar al te vaak. The perfect victim.</p><p>Brian De Palma maakt Carrie in zijn film uit 1976 visueel al makkelijker voor ons dan King. Sissy Spacek is veel etherischer en conventioneler aantrekkelijk dan het meisje uit de roman, en de beruchte openingssc&#232;ne kijkt behoorlijk nadrukkelijk met een mannelijke camera naar naakte meisjeslichamen voordat menstruatie de fantasie met bloed onderbreekt.</p><p>Maar op &#233;&#233;n cruciaal punt laat De Palma haar met rust. Wanneer Carrie op prom night breekt, is de woede van Carrie. Hij geeft haar de macht en laat haar er verschrikkelijke dingen mee doen.</p><p>Geen therapeutisch veilige female rage waarbij een vrouw een bord kapotgooit, haar grenzen herontdekt en daarna heel empowered een nieuwe ochtendroutine begint.</p><p>Ze g&#225;&#225;t te ver. Veel te ver. Dat is tragedie. </p><p>En dat maakt haar interessanter.</p><div class="callout-block" data-callout="true"><p style="text-align: center;"><strong>Female rage hoeft geen goed gedrag op te leveren om echte woede te zijn. Begrijpen waarom een vrouw woedend is, is niet hetzelfde als ieder gevolg van die woede goedkeuren.</strong></p></div><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eWpJ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82b87a97-b0ac-4c08-b04e-df3eb33dea6a_800x1193.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eWpJ!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82b87a97-b0ac-4c08-b04e-df3eb33dea6a_800x1193.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eWpJ!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82b87a97-b0ac-4c08-b04e-df3eb33dea6a_800x1193.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eWpJ!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82b87a97-b0ac-4c08-b04e-df3eb33dea6a_800x1193.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eWpJ!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82b87a97-b0ac-4c08-b04e-df3eb33dea6a_800x1193.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eWpJ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82b87a97-b0ac-4c08-b04e-df3eb33dea6a_800x1193.jpeg" width="800" height="1193" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/82b87a97-b0ac-4c08-b04e-df3eb33dea6a_800x1193.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1193,&quot;width&quot;:800,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:95628,&quot;alt&quot;:&quot;Sissy Spacek als Carrie White tijdens prom night in Brian De Palma's Carrie uit 1976&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/220533875?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82b87a97-b0ac-4c08-b04e-df3eb33dea6a_800x1193.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Sissy Spacek als Carrie White tijdens prom night in Brian De Palma's Carrie uit 1976" title="Sissy Spacek als Carrie White tijdens prom night in Brian De Palma's Carrie uit 1976" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eWpJ!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82b87a97-b0ac-4c08-b04e-df3eb33dea6a_800x1193.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eWpJ!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82b87a97-b0ac-4c08-b04e-df3eb33dea6a_800x1193.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eWpJ!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82b87a97-b0ac-4c08-b04e-df3eb33dea6a_800x1193.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!eWpJ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82b87a97-b0ac-4c08-b04e-df3eb33dea6a_800x1193.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption"><code>De Palma maakt Carrie visueel aantrekkelijker dan King, maar laat haar op prom night zelf achter het stuur van haar woede.</code></figcaption></figure></div><h2 style="text-align: center;">De vrouwen v&#243;&#243;r Carrie</h2><p>Hier doet de nieuwe serie trouwens iets wat ik w&#233;l heel interessant vind.</p><p>Flanagan trekt Carries gave open naar een soort vrouwelijke voorgeschiedenis. In aflevering drie zien we een rij vrouwen uit verschillende landen en eeuwen die beroemd of berucht werden vanwege verhalen over onverklaarbare krachten: Ang&#233;lique Cottin, Eusapia Palladino, Stanis&#322;awa Tomczyk, Annemarie Schaberl en Nina Kulagina. De serie zet ze naast elkaar als vrouwen die vanwege vermeende bijzondere vermogens onderzocht, bespot, beschuldigd of in sommige gevallen als fraudeur weggezet werden.</p><p>Natuurlijk ben ik ze vervolgens allemaal gaan opzoeken. En het aardige is dat hun echte verhalen veel rommeliger zijn dan de montage suggereert.</p><p>Ang&#233;lique Cottin was veertien toen in 1846 tijdens haar werk aan een weefraam allerlei vreemde bewegingen rond haar werden gemeld. Haar familie dacht aanvankelijk aan bezetenheid en nam haar mee richting een priester; vervolgens kwam ze terecht bij artsen en uiteindelijk bij de Franse Acad&#233;mie des Sciences. Het meisje werd een attractie, een onderzoeksobject en de &#8220;elektrische meid&#8221;, terwijl de academische commissie de spectaculaire claims uiteindelijk niet als bewezen accepteerde.</p><p>Eusapia Palladino groeide in de late negentiende eeuw uit tot een internationale beroemdheid als Italiaans medium. Wetenschappers en psychologen keken naar tafels die zouden bewegen en objecten die zonder aanraking verschoven, en tegelijkertijd werd ze meerdere keren daadwerkelijk op trucs betrapt. Dat vind ik belangrijk om erbij te zeggen. Een geschiedenis hoeft niet te doen alsof iedere vrouw die ooit van fraude werd beschuldigd dus automatisch een miskend genie was. Palladino kan tegelijk een fascinerende vrouw in de geschiedenis van wetenschap en spiritualisme zijn &#233;n iemand die aantoonbaar vals speelde. Niets menselijk zou ons vreemd moeten zijn.</p><p>De Poolse Stanis&#322;awa Tomczyk werd vanaf 1908 onderzocht door psycholoog Julian Ochorowicz en werd beroemd door foto&#8217;s waarop onder meer een schaar tussen haar handen lijkt te zweven. Opvallend is hoe haar verhaal tot ons komt: via experimenten, foto&#8217;s, onderzoekers en hun interpretaties van wat zij zou kunnen. Zelfs haar vermeende tweede persoonlijkheid, &#8220;Little Stasia&#8221;, werd uitgebreid beschreven en geanalyseerd.</p><p>Annemarie Schaberl vind ik misschien wel de meest PARELS-achtige van het stel. Zij was negentien en werkte in 1967 op een advocatenkantoor in Rosenheim waar lampen sprongen, telefoons vreemde dingen deden en meubels zouden bewegen. Parapsycholoog Hans Bender koppelde de verschijnselen uiteindelijk aan h&#225;&#225;r: een jonge secretaresse die volgens zijn psychologische analyse instabiel, prikkelbaar en gefrustreerd was, waarna haar onderdrukte woede zich zogenaamd via psychokinese door het kantoor zou ontladen. Jahrze later zei Schaberl zelf simpelweg dat ze een normaal mens was, geen krachten had en niet wist wat er destijds was gebeurd.</p><p>Hier hangt een heel buitengewoon duurzame menselijke traditie en geschiedenis aan waarin iets vreemds gebeurt en we het uiteindelijk bij de emotionele toestand van een jonge vrouw neerleggen.</p><p>Kantoorapparatuur ontspoort? Misschien is de secretaresse gefrustreerd.</p><p>Nina Kulagina werd in de Sovjet-Unie beroemd door gefilmde experimenten waarin zij kleine voorwerpen zonder aanraking zou verplaatsen. Onderzoekers bestudeerden haar, sceptici beschuldigden haar van trucs en een tijdschrift van het Sovjetministerie van Justitie noemde haar uiteindelijk een fraudeur. Kulagina sleepte het blad daarop voor de rechter en won: de publicatie kon geen concreet bewijs voor fraude overleggen en moest rectificeren. Het bewijst iets interessanters: dat een vrouw die jarenlang als onderzoeksobject had gefungeerd op een gegeven moment ook z&#233;lf terugsloeg tegen het verhaal dat anderen over haar vastlegden.</p><p>En dan is er Isabel Rodr&#237;guez.</p><p>Haar naam vraagt juist om een correctie, omdat ze makkelijk in zo&#8217;n mooie rij van &#8220;vrouwen die voor heks werden uitgemaakt&#8221; kan verdwijnen.</p><p>De <a href="https://raremaps.com/gallery/detail/115290/isabel-rodriguez">negentiende-eeuwse lithografie </a><em><a href="https://raremaps.com/gallery/detail/115290/isabel-rodriguez">The Torture of Isabel Rodriguez</a></em>, die in deze historische beeldwereld opduikt, verwijst naar Isabel Rodr&#237;guez de Andrada uit een familie van crypto-Joden in koloniaal Mexico. Zij werd door de Inquisitie vervolgd, gemarteld en uiteindelijk in 1596 samen met familieleden ge&#235;xecuteerd. De bekende afbeelding komt uit <em>El Libro Rojo</em> uit 1870, eeuwen n&#225; haar dood.</p><p>Er is geen goed bewijs dat zij van telekinese werd beschuldigd.</p><p>Ook niet dat dit een heksenproces was. Zij hoort wel bij de geschiedenis van religieuze vervolging. Dat verschil is belangrijk in dit stuk, want we hoeven vrouwen uit de geschiedenis niet achteraf allemaal magisch te maken om zichtbaar te maken wat macht met hen deed.</p><p>Isabel Rodr&#237;guez was echt. De marteling door de Inquisitie was echt. En verschrikkelijk. Had zij dit verdiend? Nee.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dhTm!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F26607baf-2ca9-4785-9779-b267636b340c_1024x1373.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dhTm!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F26607baf-2ca9-4785-9779-b267636b340c_1024x1373.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dhTm!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F26607baf-2ca9-4785-9779-b267636b340c_1024x1373.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dhTm!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F26607baf-2ca9-4785-9779-b267636b340c_1024x1373.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dhTm!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F26607baf-2ca9-4785-9779-b267636b340c_1024x1373.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dhTm!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F26607baf-2ca9-4785-9779-b267636b340c_1024x1373.jpeg" width="1024" height="1373" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/26607baf-2ca9-4785-9779-b267636b340c_1024x1373.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1373,&quot;width&quot;:1024,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:441612,&quot;alt&quot;:&quot;Lithografie van de marteling van Isabel Rodr&#237;guez uit El Libro Rojo, 1870&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/220533875?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F26607baf-2ca9-4785-9779-b267636b340c_1024x1373.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Lithografie van de marteling van Isabel Rodr&#237;guez uit El Libro Rojo, 1870" title="Lithografie van de marteling van Isabel Rodr&#237;guez uit El Libro Rojo, 1870" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dhTm!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F26607baf-2ca9-4785-9779-b267636b340c_1024x1373.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dhTm!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F26607baf-2ca9-4785-9779-b267636b340c_1024x1373.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dhTm!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F26607baf-2ca9-4785-9779-b267636b340c_1024x1373.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dhTm!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F26607baf-2ca9-4785-9779-b267636b340c_1024x1373.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Isabel Rodr&#237;guez de Andrada werd in 1596 door de Mexicaanse Inquisitie ge&#235;xecuteerd. Deze afbeelding ontstond pas in 1870.</figcaption></figure></div><h2 style="text-align: center;">Wat van deze vrouwen overblijft, is vaak het dossier</h2><p>Terwijl ik al die namen zat op te zoeken, viel me iets anders op.</p><p>We weten veel van hen vooral doordat iemand anders hen onderzocht.</p><p>Deze namen zijn blijven bestaan als casus: <em>de elektrische meid</em>, <em>het medium</em>, <em>de secretaresse van Rosenheim</em>, <em>de Sovjetpsychic</em>, <em>de gemartelde vrouw op die beroemde lithografie</em>.</p><p>Past dus perfect bij boek <em>Carrie</em>; dit is namelijk geen keurige lineaire roman over een meisje dat wordt gepest en daarna wraak neemt. Het verhaal is doorsneden met fictieve krantenartikelen, wetenschappelijke teksten, getuigenissen, onderzoeksrapporten en de White Commission, die achteraf probeert te reconstrueren wat Carrie was en waarom niemand op tijd begreep wat er gebeurde.</p><p>Zoals gezegd is dit een briljante vorm voor dit verhaal.</p><p>Zolang Carrie leeft, is ze raar, lastig, vies, religieus, g&#234;nant en makkelijk te negeren.</p><p>Nadat zij een complete stad heeft verwoest, ontstaat ineens een indrukwekkend kennisapparaat om haar heen. N&#250; willen we haar begrijpen.</p><p>Dat is een patroon dat mij heel bekend voorkomt: de levende vrouw moet heel hard werken om geloofd of serieus genomen te worden; de casus die na afloop over haar wordt geschreven (als dit al gebeurd) krijgt ineens institutioneel gewicht.</p><p>Wie het hele dossier schrijft, krijgt bovendien macht over wat er van iemand overblijft.</p><p>Bij Isabel Rodr&#237;guez blijft een afbeelding van haar marteling bestaan. Bij Annemarie Schaberl blijft het oordeel van een parapsycholoog over haar frustratie bestaan. Bij Carrie blijft de White Commission bestaan.</p><p>Iedere generatie krijgt uiteindelijk de Carrie die haar eigen verhaal over vrouwen nodig heeft.</p><p>En dat brengt me terug bij 2026.</p><h2 style="text-align: center;">Deze serie wil dat wij Carrie beschermen</h2><p>Flanagans versie begint al op een andere plek dan King.</p><p>Niet alleen omdat er smartphones en sociale media zijn. Dat is logisch; vernedering verdwijnt tegenwoordig niet wanneer je de kleedkamer uitloopt maar kan worden gefilmd, doorgestuurd en door een compleet dorp bekeken voordat je thuis bent.</p><p>De grotere verandering is Carrie zelf.</p><p>Flanagan zegt heel expliciet dat hij een soort &#8220;anti-Carrie&#8221; zocht: nieuwsgierig, oprecht, vriendelijk, emotioneel intelligent en nog niet verpest door de wereld. Toen Summer H. Howell auditie deed, voelde het team naar eigen zeggen onmiddellijk de drang om haar te &#8216;beschermen&#8217;.</p><p>Daar is niets toevalligs aan. Deze Carrie moet ons hart sneller winnen.</p><p>En daardoor wordt een van Kings ongemakkelijkste vragen zachter. Deze Carrie willen we namelijk wel helpen. Maar zouden we de Carrie uit het boek willen helpen? Mijn mening is van niet en dat maakt het juist zo onrechtvaardig.</p><p>Dat zweterige meisje dat te dicht bij je kwam staan en weer dezelfde slechte kleding droeg?</p><p>King zelf durfde over een van haar echte inspiratiebronnen te zeggen dat hij haar niet pestte, maar ook niet opstond toen anderen het deden. Dat is veel echter dan jezelf vijftig jaar later automatisch in de heldenrol schrijven.</p><h2 style="text-align: center;">En dan mag Carrie zelfs haar eigen promnacht niet helemaal houden</h2><p>De grootste verandering komt pas wanneer het varkensbloed valt.</p><p>Carrie breekt.</p><p>Haar vernedering, verdriet en woede bereiken precies het punt waar al die jaren naartoe hebben gebouwd.</p><p>Alleen zit ze in deze versie vervolgens niet meer alleen achter het stuur.</p><p>Emaline neemt, met Carries toestemming, psychisch haar lichaam over en bestuurt haar tijdens een belangrijk deel van de vernietiging op het schoolbal. <a href="https://www.televisionacademy.com/features/online-originals/mike-flanagan-carrie-prime-video">Flanagan zegt zelf dat Carrie volgens hem haar agency en rage behoudt</a> omdat zij nog aanwezig is en heeft ingestemd; hij gebruikt letterlijk het beeld dat Emaline rijdt maar Carrie nog in de auto zit. Bij Chris en Billy (de grootste slechterikken van dit stuk) laat Emaline haar vervolgens weer los en doodt Carrie hen nadrukkelijk zelf.</p><p><a href="https://www.televisionacademy.com/features/online-originals/mike-flanagan-carrie-prime-video">Flanagan noemt dat behoud van haar agency</a>. Ik vind juist de verdeling veelzeggend: zodra Carries geweld moreel het moeilijkst te verdedigen wordt, laat het scenario iemand anders handelen; zodra haar wraak weer gericht is op Chris en Billy, de twee mensen bij wie het publiek haar woede het makkelijkst kan begrijpen, krijgt Carrie het stuur terug.</p><p>Een groot deel van de ongerichte, moreel veel moeilijker te verdedigen vernietiging - precies het deel waardoor Carries rage in het boek zo ongemakkelijk wordt - wordt ondergebracht bij een andere vrouw. Het haalt het heel nadrukkelijk bij Carrie weg want in deze versie moet ze vooral behapbaar blijven als meisje en niet als mens.</p><p>Dat is geen kleine scenariokeuze. Dat maakt haar makkelijker om van te houden. Daarmee haalt de serie voor mij precies een van de ongemakkelijkste spanningen uit Kings verhaal: de vraag of we een vrouw nog steeds als slachtoffer kunnen zien wanneer zij vervolgens z&#233;lf iets verschrikkelijks doet.</p><h2 style="text-align: center;">Female rage, maar maak haar wel geschikt voor televisie</h2><p>Ik begrijp best waarom een scenarioschrijver dit aantrekkelijk vindt.</p><p>Na acht afleveringen kennen we Carrie langer en intiemer. Flanagan heeft bovendien vanaf het begin besloten dat deze Carrie blijft leven en heeft publiek gezegd dat hij haar verhaal in zijn ideale scenario over meerdere seizoenen zou voortzetten. Prime heeft een vervolg op dit moment niet bevestigd, maar alleen al die mogelijkheid verandert de constructie: deze Carrie heeft, anders dan Kings Carrie, een toekomst nodig.</p><p>Een Carrie die wij na het schoolbal nog steeds graag willen volgen omdat ze t&#243;ch ook lief is, is handiger dan een hoofdpersoon die honderden doden volledig zelf op haar geweten heeft.</p><p>Vrouwen mogen dus best een beetje boos zijn.</p><p>We houden soms zelfs van &#8216;boze vrouwen&#8217;, zolang die woede herkenbaar, esthetisch aantrekkelijk en het liefst een beetje genezend is. Ze mag iets kapotgooien, eindelijk haar stem vinden, een slechte man terechtwijzen en daarna met hernieuwde grenzen het volgende hoofdstuk van haar leven binnenwandelen. Female rage is inmiddels zelfs een esthetiek geworden. Dat betekent nog niet dat we vrouwen verdragen zodra hun woede werkelijk lelijk wordt.</p><p>Carrie doet iets vervelenders. Haar woede is gerechtvaardigd in oorsprong en verschrikkelijk in uitwerking. Ze is slachtoffer en later ook dader. Die twee kunnen prima in &#233;&#233;n mens naast elkaar bestaan.</p><p>En dat is waar tragedie begint.</p><p>Dat is precies wat je kwijtraakt wanneer je een deel van haar meest onbeheersbare woede letterlijk in handen van iemand anders legt.</p><p>King verplicht ons in het boek tot iets veel moeilijkers.</p><p>Hij vraagt of iemand bescherming verdient wanneer je haar n&#237;&#233;t instinctief leuk vindt.</p><div class="captioned-button-wrap" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/carrie-2026-female-rage-prime-video?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="CaptionedButtonToDOM"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em>Carrie hoefde nooit likeable te zijn om bescherming te verdienen. Ze hoefde alleen een mens te zijn.</em></p></div><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/carrie-2026-female-rage-prime-video?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/p/carrie-2026-female-rage-prime-video?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Share</span></a></p></div><h2 style="text-align: center;">Misschien is dat waarom ze al vijftig jaar terugkomt</h2><p>Tabitha King zag iets in het meisje dat haar man had weggegooid.</p><p>Stephen King zag achteraf twee echte meisjes die jarenlang onderaan de sociale rangorde hadden gestaan en maakte van hun machteloosheid een meisje dat uiteindelijk letterlijk de tempel kon neerhalen.</p><p>De Palma liet haar die tempel vervolgens zelf neerhalen.</p><p>De nieuwe serie geeft haar meer geschiedenis, meer vriendschap, meer context en zelfs een hele vrouwelijke genealogie van vreemde, onderzochte en vervolgde vrouwen. Dat is op sommige plekken rijker dan een nieuwe &#233;&#233;n-op-&#233;&#233;nverfilming ooit had kunnen zijn.</p><p>Maar precies daarom valt het zo op dat ze Carrie zelf tegelijkertijd makkelijker maakt. En tijdens het beroemdste moment van haar woede zelfs een klein beetje makkelijker om te vergeven, omdat iemand anders een deel van het stuur vasthield. Ai, best pijnlijk.</p><p>Volgens mij was haar moeilijkheid altijd juist haar kracht. Ze is geen keurige heldin.</p><p>Ze is een slecht verzorgd, sociaal onaangenaam, arm, religieus mishandeld meisje dat jarenlang als minderwaardig wordt behandeld, voor &#233;&#233;n avond denkt dat ze misschien toch bij de rest mag horen en vervolgens op het moment van haar grootste vernedering ontdekt dat ze iedereen in die ruimte kan vernietigen.</p><p>En daar zit iets in waar we misschien nog steeds ongemakkelijk van worden: niet dat vrouwen kwaad kunnen zijn, maar dat hun kwaadheid niet verplicht is om sympathiek te blijven zodat de rest van ons haar kan verdragen.</p><p>Dus nee, ik denk inmiddels niet meer dat de belangrijkste vraag van <em>Carrie</em> is of wij die emmer boven het podium hadden gehangen.</p><p>Dat is wel een heel lage morele lat. Ik wil weten wat we de jaren daarvoor hadden gedaan. D&#225;&#225;r gaat het over. En over haar kracht en macht.</p><p>Had je haar naar huis willen brengen? Of had je vooral gehoopt dat ze bij iemand anders ging zitten?</p><p>Misschien is dat wel waarom Carrie blijft terugkomen.</p><p>We weten nog steeds heel goed hoe een groep besluit welk meisje een beetje minder ruimte verdient.</p><p>Het is nu eenmaal een stuk comfortabeler om haar achteraf te bewonderen om haar rage dan om v&#243;&#243;r die rage gewoon plaats voor haar te maken.</p><h2><strong>Nog niet klaar met Carrie?</strong></h2><p><strong>Meld je gratis aan en duik meteen nog drie zijwegen in:</strong> King over het ontstaan van <em>Carrie</em>, het echte verhaal van Isabel Rodr&#237;guez en een Nederlandse vergelijking van vijftig jaar verfilmingen.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe now&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/subscribe?"><span>Subscribe now</span></a></p><p></p><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EURR!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F64c95259-9dbf-4934-888f-cabc0d71073b_1100x220.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EURR!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F64c95259-9dbf-4934-888f-cabc0d71073b_1100x220.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EURR!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F64c95259-9dbf-4934-888f-cabc0d71073b_1100x220.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EURR!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F64c95259-9dbf-4934-888f-cabc0d71073b_1100x220.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EURR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F64c95259-9dbf-4934-888f-cabc0d71073b_1100x220.png" width="1100" height="220" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/64c95259-9dbf-4934-888f-cabc0d71073b_1100x220.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:220,&quot;width&quot;:1100,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:61135,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/220533875?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F64c95259-9dbf-4934-888f-cabc0d71073b_1100x220.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EURR!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F64c95259-9dbf-4934-888f-cabc0d71073b_1100x220.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EURR!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F64c95259-9dbf-4934-888f-cabc0d71073b_1100x220.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EURR!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F64c95259-9dbf-4934-888f-cabc0d71073b_1100x220.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EURR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F64c95259-9dbf-4934-888f-cabc0d71073b_1100x220.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><p></p><h2>Verder in <a href="http://parelsmag.nl">PARELS</a>:</h2><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;e06936ee-264f-4a76-9c99-3410f2497025&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Ik had Crazy Ex-Girlfriend probleemloos kunnen overslaan op basis van de titel alleen. Die klinkt een beetje alsof een vrouw haar ex 47 keer belt, zijn nieuwe vriendin stalkt, huilend op een motorkap eindigt en iedereen daarna tevreden kan concluderen dat het mysterie is opgelost.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;md&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Crazy Ex-Girlfriend: wanneer noemen we een vrouw &#8216;gek&#8217;? - Raquel ZIET&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-08-14T07:11:35.891Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xhi_!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1a2368a9-44e0-4e30-83b4-a27a2021d915_1061x709.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/crazy-ex-girlfriend-borderline-hysterie&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:210722718,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:8,&quot;comment_count&quot;:4,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;d4487661-13d9-4621-ab66-f882c3c6681d&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Mijn vader zegt al zolang ik me kan herinneren ongeveer hetzelfde wanneer het over ouder worden gaat.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;md&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Ik ben 42. Waarom is &#8216;jong&#8217; eigenlijk een compliment?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-11T06:27:55.199Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IvWw!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcf9ce527-2b89-4b02-a92f-436eceeb4785_1369x1536.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/ouder-worden-vrouw-jong-compliment-midlife&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:217778295,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:24,&quot;comment_count&quot;:14,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;fd53d42f-a76a-4280-9ba1-206436ba8da6&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Dit stuk gaat over seksueel geweld. En ik ben boos.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;lg&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Hij krijgt een toekomst. Zij niet. Zij krijgt de gevolgen.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-07T05:12:42.729Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/4115a17c-2676-4540-9183-329619c4ddc8_360x240.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/sam-van-z-verkrachtingen-utrecht-himpathy&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:218900886,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:25,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Je menstruatie-app kan weten wanneer je een abortus hebt gehad, wanneer je zwanger bent of een miskraam hebt gehad.]]></title><description><![CDATA[Flo + Google, PERIOD. + Google Cloud en &#233;&#233;n veel grotere vraag: waarom staat ons reproductieve leven &#252;berhaupt in commerci&#235;le databases?]]></description><link>https://www.parelsmag.nl/p/menstruatie-app-privacy-flo-period-abortus-data</link><guid isPermaLink="false">https://www.parelsmag.nl/p/menstruatie-app-privacy-flo-period-abortus-data</guid><dc:creator><![CDATA[Raquel Castanon]]></dc:creator><pubDate>Tue, 20 Oct 2026 07:42:43 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/b213ae3f-9a75-4018-91dc-d9ae77fa927c_1200x680.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>We moeten het daarom niet alleen hebben over vertrouwen, maar over de hoeveelheid intieme data die we &#252;berhaupt verzamelen.</p><p>Er zijn gegevens waarvan je pas beseft hoe intiem ze zijn wanneer je ze achter elkaar zet.</p><p>Wanneer je ongesteld wordt. Wanneer je seks hebt. Welke anticonceptie je gebruikt. Of je zwanger probeert te worden. Of je al (gewenst of ongewenst) zwanger bent. Hoe lang je precies zwanger bent. Of die zwangerschap eindigt en hoe deze zwangerschap dan eindigt.</p><p>Een menstruatie-app kan op een gegeven moment dus een behoorlijk nauwkeurig archief van je reproductieve leven bevatten. <a href="https://autoriteitpersoonsgegevens.nl/actueel/ap-privacyrisicos-door-gebruik-menstruatie-apps">De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwde daar deze zomer expliciet voor</a>. Bijna een kwart van de Nederlandse vrouwen gebruikt een cyclus- of vruchtbaarheidsapp, terwijl volgens de toezichthouder lang niet altijd duidelijk is wat er met die zeer gevoelige gegevens gebeurt en met wie ze worden gedeeld. De AP noemt zelf informatie over seks, zwangerschap en miskraam.</p><p>Flo gaat nog een stap verder in zijn eigen informatie voor gebruikers: het bedrijf heeft een aparte pagina over de bescherming van gegevens rond zwangerschapsverlies en abortus.</p><p>Dat is nogal wat voor een app die eruitziet als een handige kalender.</p><h2 style="text-align: center;">Flo en Google gaan nauwer samenwerken</h2><p>Op 12 oktober kondigden <a href="https://blog.google/products-and-platforms/products/google-health/commitment-womens-health-flo-health-partnership">Google Health en Flo een nieuwe, meerjarige samenwerking aan</a>. Gebruikers moeten Flo-gegevens straks kunnen combineren met gegevens uit Google Health en wearables, zoals slaap, hartslag, activiteit, herstel en huidtemperatuur.</p><p>Het idee erachter is makkelijk te begrijpen. Een cyclus bestaat niet los van de rest van je lichaam, dus meer gegevens kunnen ook meer verbanden zichtbaar maken.</p><p>Alleen is m&#233;&#233;r data hier niet automatisch neutraal.</p><p>Want hoe meer gegevens je bij elkaar brengt, hoe gedetailleerder het beeld wordt dat daaruit kan ontstaan. Niet alleen: <em>deze persoon werd dinsdag ongesteld</em>. Maar ook zeker: <em>ze slaapt slechter, haar temperatuur veranderde, haar cyclus bleef uit, ze logde een zwangerschap, haar zwangerschap stopte, haar stemming veranderde en ze wijzigde haar anticonceptie</em>.</p><p>Dat is wat big data doet. Losse feitjes worden samen een profiel.</p><p>Google en Flo zeggen dat de nieuwe koppeling alleen werkt na expliciete toestemming, dat Flo-data niet voor advertenties wordt gebruikt en niet wordt verkocht. Flo zegt in zijn huidige privacybeleid eveneens dat het gezondheidsgegevens niet verkoopt.</p><p>Allemaal goed.</p><p>Alleen heeft Flo hier &#233;&#233;n nogal relevant probleem: we hebben eerder precies over vertrouwen moeten praten.</p><h2 style="text-align: center;">Waarom zouden we Flo nu wel geloven?</h2><p>In 2021 schikte Flo een zaak met de Amerikaanse Federal Trade Commission. De FTC stelde dat Flo gevoelige gezondheidsinformatie van miljoenen gebruikers had gedeeld met externe analysebedrijven, waaronder Facebook en Google, nadat het gebruikers had beloofd dat hun gezondheidsinformatie priv&#233; zou blijven.</p><p>Daarbij ging het onder meer om informatie waaruit zwangerschap kon blijken.</p><p>Flo moest gebruikers informeren, bedrijven die de gegevens hadden ontvangen opdracht geven ze te vernietigen en voortaan expliciete toestemming vragen voordat gezondheidsinformatie met derden werd gedeeld.</p><p>Flo heeft sindsdien aantoonbaar dingen veranderd. Het bedrijf heeft onder meer Anonymous Mode ingevoerd, waarmee gezondheidsinformatie van identificerende accountgegevens kan worden losgekoppeld, en laat zijn informatiebeveiliging en privacymanagement onafhankelijk certificeren.</p><p>Dat hoort in dit verhaal. Maar het betekent absoluut niet dat de geschiedenis er ineens niet meer toe doet.</p><p>Vertrouwen is geen instelling die je na een update weer op &#8216;aan&#8217; zet. Zeker niet wanneer het gaat over gegevens die zo persoonlijk zijn dat het bedrijf zelf aparte informatie publiceert over wat er gebeurt met data rond abortus en zwangerschapsverlies.</p><p>De vraag hier is waarom wij degene moeten zijn die voortdurend moet controleren of een commercieel bedrijf zich dit keer w&#233;l aan zijn privacybelofte houdt.</p><h2 style="text-align: center;">PERIOD. heeft &#243;&#243;k Google nodig</h2><p>Dat maakt de Nederlandse menstruatie-app PERIOD. interessant.</p><p>Ik <a href="https://greenzin.nl/period-app-lisa-volkers/">schreef er eerder op Greenzin over, juist omdat oprichter Lisa Volkers privacy vanaf het ontwerp als uitgangspunt presenteert</a>. Geen advertenties, geen handel in gezondheidsdata en opslag van gegevens binnen de EU.</p><p>Maar ook PERIOD. leeft niet onder een technologisch stolpje.</p><p>De app gebruikt Supabase voor database en opslag en Google Cloud voor een aantal AI-functies. Bij de AI-assistent kunnen bijvoorbeeld je vraag en relevante informatie over je cyclus naar Google&#8217;s Vertex AI worden gestuurd.</p><p><a href="https://myperiod.app/">PERIOD.</a> zegt dat Google de gegevens voor die AI-functies niet mag gebruiken om modellen te trainen, dat verwerking binnen de EU gebeurt en dat informatie als naam, e-mailadres, seksuele activiteit, betaalgegevens, advertentie-ID en IP-adres voor die functies niet wordt meegestuurd. Het bedrijf verdient aan abonnementen en zegt geen advertentiemodel of datahandel te gebruiken.</p><p>Dat is een wezenlijk andere keuze. Omdat dataminimalisatie iets anders is dan zoveel mogelijk informatie verzamelen en daarna beloven er voorzichtig mee om te gaan.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!jx7e!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0cdccfc3-8493-45bb-a06b-8746429e9a23_1200x680.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!jx7e!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0cdccfc3-8493-45bb-a06b-8746429e9a23_1200x680.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!jx7e!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0cdccfc3-8493-45bb-a06b-8746429e9a23_1200x680.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!jx7e!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0cdccfc3-8493-45bb-a06b-8746429e9a23_1200x680.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!jx7e!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0cdccfc3-8493-45bb-a06b-8746429e9a23_1200x680.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!jx7e!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0cdccfc3-8493-45bb-a06b-8746429e9a23_1200x680.png" width="1200" height="680" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/0cdccfc3-8493-45bb-a06b-8746429e9a23_1200x680.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:680,&quot;width&quot;:1200,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1269475,&quot;alt&quot;:&quot;Menstruatie-app op smartphone voor het bijhouden van cyclus, zwangerschap en reproductieve gezondheidsgegevens&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/221278235?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0cdccfc3-8493-45bb-a06b-8746429e9a23_1200x680.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Menstruatie-app op smartphone voor het bijhouden van cyclus, zwangerschap en reproductieve gezondheidsgegevens" title="Menstruatie-app op smartphone voor het bijhouden van cyclus, zwangerschap en reproductieve gezondheidsgegevens" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!jx7e!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0cdccfc3-8493-45bb-a06b-8746429e9a23_1200x680.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!jx7e!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0cdccfc3-8493-45bb-a06b-8746429e9a23_1200x680.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!jx7e!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0cdccfc3-8493-45bb-a06b-8746429e9a23_1200x680.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!jx7e!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0cdccfc3-8493-45bb-a06b-8746429e9a23_1200x680.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Een menstruatie-app kan veel meer bevatten dan alleen de eerste dag van je menstruatie: van seks en anticonceptie tot zwangerschap, zwangerschapsverlies en abortus.</figcaption></figure></div><h2 style="text-align: center;">Reproductieve data is niet zomaar gezondheidsdata</h2><p>En daar raakt dit aan abortus en autonomie.</p><p>In mijn <a href="https://www.parelsmag.nl/p/abortus-autonomie">drieluik over abortus</a> schreef ik steeds opnieuw over dezelfde grens: wie mag er eigenlijk beslissen wat er met het lichaam van een vrouw gebeurt?</p><p>Digitale reproductieve data voegt daar een tweede vraag aan toe:</p><p><strong>wie mag het weten?</strong></p><p><a href="https://privacyinternational.org/long-read/5593/all-eyes-my-period-period-tracking-apps-and-future-privacy-post-roe-world">Privacy International onderzocht menstruatie-apps opnieuw nadat abortusrechten in de Verenigde Staten waren teruggedraaid</a>. De organisatie zag verbeteringen bij apps, maar waarschuwt tegelijk dat het risico rond reproductieve data niet los kan worden gezien van een politieke werkelijkheid waarin abortus strafbaar kan zijn.</p><p>Het is inmiddels dan ook bekend dat digitale informatie gebruikt wordt in abortusgerelateerde zaken: Facebook-berichten in Nebraska, Google-zoekgeschiedenis in het Verenigd Koninkrijk en andere digitale sporen rond reproductieve keuzes. Privacy International waarschuwt daarom dat gegevens uit menstruatieapps in jurisdicties waar abortus strafbaar is in principe eveneens onderdeel van juridisch bewijs zouden kunnen worden.</p><p>Dat verandert iets fundamenteels aan de vraag wat &#8216;handige gezondheidsdata&#8217; is.</p><p>Een gemiste menstruatie is in de ene politieke werkelijkheid een gegeven waarmee een app je volgende cyclus probeert te voorspellen.</p><p>In een andere werkelijkheid kan precies hetzelfde gegeven ineens iets zijn waar iemand anders betekenis aan wil geven.</p><p>Data heeft geen vaste onschuld. De betekenis verandert mee met degene die toegang heeft en de macht die daarmee gepaard gaat.</p><h2 style="text-align: center;">We hoeven onze lichamen niet minder goed te begrijpen</h2><p>Het wrange is dat vrouwen juist m&#233;&#233;r goede data over hun lichaam nodig hebben.</p><p>Recent schreef ik over <a href="https://www.parelsmag.nl/p/vrouwengezondheid-vrouwen-zorg-klachten">14.000 Nederlandse vrouwen en meiden die vertelden hoe vaak hun klachten in de zorg nog worden gemist</a>, niet serieus genomen of naar het psychologische domein worden geschoven. We weten over menstruatie, endometriose, PMS, PMDD, zwangerschap, perimenopauze en allerlei andere vrouwengezondheid nog steeds opvallend weinig.</p><p>De oplossing kan dus moeilijk zijn: meet maar niets meer.</p><p>Maar er zit een behoorlijk gat tussen meer kennis over vrouwenlichamen en het idee dat ieder detail van een reproductief leven daarom in een steeds groter commercieel data-ecosysteem moet verdwijnen.</p><p>Daar moeten we echt veel kritischer over worden.</p><p>Niet pas vragen wat een bedrijf met onze data doet nadat we haar hebben weggegeven, maar eerst vragen waarom het die data &#252;berhaupt nodig heeft.</p><p>Want lichamelijke autonomie gaat niet alleen over wie er aan je lichaam mag komen of wie erover mag beslissen.</p><p>Inmiddels gaat het ook over wie mag weten wat dat lichaam heeft meegemaakt.</p><h2>Verder lezen over abortus &amp; autonomie:</h2><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;47265814-0524-4201-a183-b70c68dedcdd&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;UPDATE 20 OKTOBER &#8212; En inmiddels ligt abortus en autonomie w&#233;&#233;r op de onderhandelingstafel&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;md&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Abortus is zorg. Waarom staat het dan nog in het Wetboek van Strafrecht?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-12T12:31:38.101Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2014df20-85f9-4a93-a693-8d0080355265_2000x2000.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/abortus-strafrecht-wet-abortus-is-zorg&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:220009617,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:2,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;8c37b92d-b89b-4036-8465-da15303e29c7&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Niet iedereen voelt verdriet na een abortus.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;md&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Abortus en autonomie (1): wat je voelt, en wat je denkt dat je hoort te voelen&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-05-06T10:49:21.720Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!cCs8!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc0bc9010-321e-4390-b226-0c50db1d0879_2000x2000.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/abortus-en-autonomie-gevoelens-na-abortus&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:196631176,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:9,&quot;comment_count&quot;:9,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em>Steun deze publicatie en schrijf je direct gratis is. Zo ontvang je direct alles <a href="http://parelsmag.nl">PARELS</a> in je mailbox.</em></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[De porno-industrie noemt het ‘schoolgirl’. Zij noemen het hun schooluniform.]]></title><description><![CDATA[Britse meisjes willen hun schooluniform uit porno. Want zij moeten de volgende ochtend gewoon weer in diezelfde kleding naar school.]]></description><link>https://www.parelsmag.nl/p/de-porno-industrie-noemt-het-schoolgirl</link><guid isPermaLink="false">https://www.parelsmag.nl/p/de-porno-industrie-noemt-het-schoolgirl</guid><dc:creator><![CDATA[Raquel Castanon]]></dc:creator><pubDate>Tue, 20 Oct 2026 05:53:06 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qCAB!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4f5777ae-9677-4535-899a-98a6ea0293ac_1024x768.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>De porno-industrie noemt het <em>schoolgirl</em>.</p><p>Mae en Aylin noemen het gewoon de kleding waarin ze maandag naar school moeten.</p><p>Dat verschil is eigenlijk het hele verhaal.</p><p>Een groep Britse schoolmeisjes voert campagne om schooluniformen uit pornografie te krijgen. Het is namelijk, om het op z&#8217;n zachts te zeggen, nogal bizar wanneer kleding die kinderen verplicht dragen tegelijkertijd een van de bekendste seksuele codes voor &#8220;meisje&#8221; is geworden.</p><p>En dan moeten die meisjes vervolgens zelf weer naar buiten in dat uniform.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qCAB!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4f5777ae-9677-4535-899a-98a6ea0293ac_1024x768.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qCAB!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4f5777ae-9677-4535-899a-98a6ea0293ac_1024x768.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qCAB!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4f5777ae-9677-4535-899a-98a6ea0293ac_1024x768.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qCAB!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4f5777ae-9677-4535-899a-98a6ea0293ac_1024x768.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qCAB!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4f5777ae-9677-4535-899a-98a6ea0293ac_1024x768.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qCAB!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4f5777ae-9677-4535-899a-98a6ea0293ac_1024x768.png" width="1024" height="768" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/4f5777ae-9677-4535-899a-98a6ea0293ac_1024x768.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:768,&quot;width&quot;:1024,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:963248,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/221270169?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4f5777ae-9677-4535-899a-98a6ea0293ac_1024x768.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qCAB!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4f5777ae-9677-4535-899a-98a6ea0293ac_1024x768.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qCAB!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4f5777ae-9677-4535-899a-98a6ea0293ac_1024x768.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qCAB!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4f5777ae-9677-4535-899a-98a6ea0293ac_1024x768.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qCAB!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4f5777ae-9677-4535-899a-98a6ea0293ac_1024x768.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Nee</figcaption></figure></div><p>Volgens een onderzoek waar hun campagne naar verwijst had 35 procent van 1.004 Britse meisjes en jonge vrouwen van 14 tot 21 ongewenste seksuele aandacht gekregen vanwege het schooluniform dat ze droegen. Acht procent zei zonder toestemming te zijn gefotografeerd of gefilmd, inclusief upskirting. Sommige meisjes in de campagne vertellen over intimidatie vanaf hun elfde. Lees er <a href="https://amp.dw.com/en/uk-students-call-for-school-uniforms-to-be-banned-in-pornography/a-79554324">hier</a> meer over.</p><p>Nu gebeurt er tegelijkertijd iets interessants in de Britse wet.</p><p>Vanaf 6 november wordt porno strafbaar waarin echte volwassenen expliciet en realistisch seks hebben terwijl ten minste &#233;&#233;n van hen geloofwaardig doet alsof die jonger dan zestien is. Ook beelden van wurging en verstikking worden strafbaar. De regering zegt daar expliciet bij dat <a href="https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2026/20/body/2026-09-29">sommige pornografie schadelijk of illegaal seksueel gedrag kan normaliseren</a>. </p><p>En precies daarom is het verbod op wurging hier zo relevant. In onderzoek van de Britse Children&#8217;s Commissioner had 58 procent van de jongeren die porno hadden gezien v&#243;&#243;r hun achttiende beelden van wurging gezien. Slechts 6 procent had daar zelf naar gezocht. Soms bereikt een seksueel script je dus lang voordat jij besluit dat het je voorkeur is. Dat maakt die voorkeur niet automatisch nep. Het maakt het wel nogal vreemd om cultuur vervolgens volledig buiten de analyse te houden.</p><p>Alleen: een schooluniform is op zichzelf geen wettelijke leeftijd.</p><p>En daar blijven die schoolmeisjes dus logischerwijs met hun vraag zitten.</p><p>Als een industrie jarenlang een schooluniform gebruikt als seksuele shorthand voor jong, onervaren, meisje - hoeveel hebben we dan eigenlijk opgelost wanneer we alleen verbieden dat de actrice officieel &#8220;veertien&#8221; moet voorstellen?</p><p>Dat is uiteraard geen pleidooi om ieder rollenspel te verbieden. Dat ik hierbij deze disclaimer wil geven zegt ook al wel iets over hoe we bepaalde seksualisering hebben genormaliseerd.</p><p>Hier zit echt wel een veel simpelere vraag over culturele macht: <strong>wie mag een beeld erotiseren en seksualiseren, en wie moet daarna in dat beeld verder leven?</strong></p><p>In mijn recente stuk over <a href="https://www.parelsmag.nl/p/seks-deel-3-porno-hoe-geweld-tegen">mainstream porno</a> schreef ik dat seksuele scripts niet netjes op het scherm blijven liggen. Dat betekent niet dat &#233;&#233;n pornovideo rechtstreeks &#233;&#233;n handeling veroorzaakt. Zo simpel werkt cultuur nergens.</p><p>Maar we nemen reclame, films, schoonheidsbeelden en algoritmes serieus omdat herhaling helpt bepalen wat herkenbaar, begeerlijk en normaal voelt.</p><p>Het zou nogal bijzonder zijn wanneer pornografie als enige massale beeldcultuur van die regel werd vrijgesteld.</p><p>De meisjes uit Bicester vragen eigenlijk iets heel concreets:</p><p><strong>laat onze dagelijkse kleding ophouden een pornocategorie te zijn.</strong></p><h2><strong>Lees verder:</strong></h2><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;94968fd5-f219-432f-87b5-47a8d5c9b5fe&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Dit stuk gaat over pornografie, seksueel geweld en wurging.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;lg&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;SEKS deel 3 &#8212; PORNO; hoe geweld tegen vrouwen gewone seks werd&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-16T06:26:33.166Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!avpc!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d803aee-d037-434c-8e3f-784df52115de_1200x650.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/seks-deel-3-porno-hoe-geweld-tegen&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:220503477,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:13,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em>Alle <a href="http://parelsmag.nl">PARELS</a> ontvangen? Schrijf je hier makkelijk en gratis in. Zo ontvang je alle PARELS rechtstreeks in je mailbox en steun je deze publicatie.</em></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[SEKS deel 3 — PORNO; hoe geweld tegen vrouwen gewone seks werd]]></title><description><![CDATA[We vertellen meisjes dat een man die je slaat geen liefde is. Tegelijk laat mainstream porno vrouwen slaan, wurgen en vernederen &#8212; &#233;n zien dat ze ervan genieten.]]></description><link>https://www.parelsmag.nl/p/seks-deel-3-porno-hoe-geweld-tegen</link><guid isPermaLink="false">https://www.parelsmag.nl/p/seks-deel-3-porno-hoe-geweld-tegen</guid><dc:creator><![CDATA[Raquel Castanon]]></dc:creator><pubDate>Fri, 16 Oct 2026 06:26:33 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!avpc!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d803aee-d037-434c-8e3f-784df52115de_1200x650.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p><em>Dit stuk gaat over pornografie, seksueel geweld en wurging.</em></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!avpc!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d803aee-d037-434c-8e3f-784df52115de_1200x650.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset image2-full-screen"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!avpc!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d803aee-d037-434c-8e3f-784df52115de_1200x650.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!avpc!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d803aee-d037-434c-8e3f-784df52115de_1200x650.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!avpc!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d803aee-d037-434c-8e3f-784df52115de_1200x650.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!avpc!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d803aee-d037-434c-8e3f-784df52115de_1200x650.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!avpc!,w_5760,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d803aee-d037-434c-8e3f-784df52115de_1200x650.png" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2d803aee-d037-434c-8e3f-784df52115de_1200x650.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:false,&quot;imageSize&quot;:&quot;full&quot;,&quot;height&quot;:650,&quot;width&quot;:1200,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:670708,&quot;alt&quot;:&quot;Vrouw ligt in bed in het donker en kijkt naar een smartphone die haar gezicht verlicht.&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/220503477?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d803aee-d037-434c-8e3f-784df52115de_1200x650.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:&quot;center&quot;,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-fullscreen" alt="Vrouw ligt in bed in het donker en kijkt naar een smartphone die haar gezicht verlicht." title="Vrouw ligt in bed in het donker en kijkt naar een smartphone die haar gezicht verlicht." srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!avpc!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d803aee-d037-434c-8e3f-784df52115de_1200x650.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!avpc!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d803aee-d037-434c-8e3f-784df52115de_1200x650.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!avpc!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d803aee-d037-434c-8e3f-784df52115de_1200x650.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!avpc!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d803aee-d037-434c-8e3f-784df52115de_1200x650.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><blockquote><p><strong>We vertellen meisjes dat een man die je slaat geen liefde is. Dat vernedering geen zorg wordt omdat iemand daarna zegt dat hij van je houdt en dat een hand om je keel in ieder geval geen romantisch gebaar is.</strong></p><p><strong>Tegelijk laat mainstream porno vrouwen op grote schaal slaan, wurgen en vernederen - &#233;n laat diezelfde vrouwen vervolgens zien dat ze ervan genieten.</strong></p><p><strong>Ik denk dat we veel te makkelijk het woord seks over die tegenstelling hebben gelegd.</strong></p></blockquote><p>Want zodra dezelfde hand om dezelfde keel in een seksuele context verschijnt, verandert niet alleen de naam. Ook het hele gesprek verandert. Dan vragen we of zij het wilde. Of ze het lekker vond. En natuurlijk of het consensueel was. En als het antwoord ja is, wordt verder nadenken al snel behandeld alsof je haar keuze niet respecteert.</p><p>Dat vind ik op z&#8217;n zachts gezegd vreemd.</p><p>Natuurlijk kan een vrouw rough sex oprecht lekker vinden. Dat is niet het interessante probleem van dit stuk. Het probleem begint juist daarna: waarom produceren duizenden zogenaamd individuele voorkeuren zo consequent dezelfde uitkomst? Waarom is de persoon die pijn veroorzaakt zo vaak een man, degene die haar ontvangt zo vaak een vrouw, en wordt haar &#8216;plezier&#8217; vervolgens h&#233;t bewijs dat er niets meer te analyseren valt?</p><p>In het stuk &#8216;<a href="https://www.parelsmag.nl/p/vlees-mannelijkheid-vegaburger">Echte mannen eten vlees. Wie heeft dit bedacht?</a>&#8217; schreef ik al: een statistiek vertelt je wat mensen doen, niet wie het script schreef. Blijkbaar moest die vraag uiteindelijk ook mee naar bed.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;6945b7eb-60df-4d82-9bf8-fb9beb1ad833&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Begin augustus kwam ik een kop van NRC tegen:&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Echte mannen eten vlees. Wie heeft dit bedacht?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-09-10T06:07:40.407Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wk9g!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faae2862f-a67b-421b-9e0b-82f0afdefe54_1024x768.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/vlees-mannelijkheid-vegaburger&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:214706702,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:17,&quot;comment_count&quot;:3,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><h2 style="text-align: center;">De klap gaat bijna altijd dezelfde kant op</h2><p>Onderzoekers bekeken 4.009 heteroseksuele sc&#232;nes op Pornhub en XVideos. In 45 procent van de Pornhub-sc&#232;nes en 35 procent van de XVideos-sc&#232;nes kwam minstens &#233;&#233;n vorm van fysieke agressie voor. Minstens. Spanking, gagging, slaan, haren trekken en choking behoorden tot de meest voorkomende handelingen.</p><p>Maar het getal waardoor ik bleef hangen is niet eens 45 procent.</p><p>In de sc&#232;nes waarin agressie voorkwam, was <strong>in 97 procent een vrouw het doelwit</strong>. Haar reactie werd meestal neutraal of positief weergegeven en maar zelden negatief. Mannen waren in <a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32661813/">76 procent van die sc&#232;nes degene die agressie tegen een vrouw</a> uitvoerden. </p><p><em><strong>Zevenennegentig procent.</strong></em></p><p>Op een gegeven moment houdt &#8220;persoonlijke voorkeur&#8220; toch echt op een verklaring te zijn voor een patroon. Als iedereen zogenaamd volledig individueel uit een oneindig seksueel buffet kiest, is het op zijn minst merkwaardig dat het bord en het mes zo vaak bij dezelfde mensen terechtkomen.</p><p>Een nieuwere analyse van 255 populaire Pornhub-video&#8217;s uit de periode 2000&#8211;2024 maakt het moeilijker om dit af te doen als een oud clich&#233;. In <a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41065650/">43,9 procent kwam zichtbare fysieke agressie</a> voor. Tussen het eerste en het laatste onderzochte decennium was dat aandeel bijna verdrievoudigd. Vooral spanking nam toe, maar ook slaan en choking werden significant vaker afgebeeld. </p><p>En dan staat er iets in dat onderzoek wat op het eerste gezicht geruststellend klinkt: expliciet <strong>niet-consensuele</strong> agressie was zeldzaam.</p><p>Volgens mij is dat juist de clue.</p><p>Het dominante beeld is dus niet noodzakelijk een vrouw die zichtbaar vecht terwijl een man doorgaat. Dat bestaat uiteraard ook maar is niet waar dit stuk over gaat. Het is, onderaan de streep in porno, veel vaker een vrouw tegen wie agressie wordt gebruikt terwijl de sc&#232;ne haar laat zien als iemand die dat wil en ervan geniet. Maakt dat dan ook dat we hier blind voor worden? Of inmiddels al een heel eind zijn?</p><p>Het geweld verdwijnt dus niet. Het geweld krijgt doodleuk erotische grammatica.</p><p>Een klap is niet langer alleen een klap; hij wordt onderdeel van goede seks. Een hand om een keel is niet alleen risico; hij wordt intensiteit en vertrouwen. Vernedering wordt avontuur en kan zelfs als empowering worden verkocht: kijk hoe vrij zij is, ze durft dit allemaal. En de reactie van de vrouw in al dit beeldmateriaal doet een cruciaal deel van het culturele werk: kijk, ze vindt het heerlijk.</p><p>Daarmee wordt vrouwelijke onderwerping niet ondanks haar genot verkocht, maar via haar genot. </p><p>En dit is hoe een norm het liefst werkt. Niet als een geheime vergadering waarin mannen besluiten wat vrouwen voortaan lekker moeten vinden, maar als grammatica: de man handelt, de vrouw reageert; hij doet iets, haar lichaam levert het bewijs dat het goed was. Als zo'n verdeling vaak genoeg terugkomt, hoeft niemand haar nog uit te leggen. Ze ziet eruit als gewoon seks. In <strong><a href="https://www.parelsmag.nl/p/gatekeeping-seksisme-norm">Gatekeepers</a></strong> schreef ik al hoe effici&#235;nt een norm wordt zodra ze niet meer als norm hoeft te worden verdedigd. Hier gebeurt iets vergelijkbaars, alleen zonder pak en vergadertafel.</p><div class="callout-block" data-callout="true"><p style="text-align: center;"><strong>Als individuele voorkeuren steeds hetzelfde genderscript opleveren, is &#8216;voorkeur&#8217; geen eindpunt van de analyse.</strong></p></div><p>Dat is ook waarom ik hier geen genoegen neem met &#8220;maar sommige vrouwen willen het&#8221;. Natuurlijk willen sommige vrouwen het. Mijn smaak is &#243;&#243;k echt wanneer de cultuur eraan heeft meegeschreven. Bij eten, kleding, schoonheid, succes en romantiek vinden we dat de normaalste zaak van de wereld. Niemand denkt dat zijn interieurstijl rechtstreeks uit zijn maagdelijke ziel is komen wandelen.</p><p>Waarom zou seksualiteit uitgerekend de enige plek zijn waar cultuur beleefd haar schoenen bij de slaapkamerdeur uittrekt en buiten blijft?</p><p><strong>&#10022; Nog een PAREL voor erbij</strong></p><p>Bij de grotere <a href="http://parelsmag.nl">PARELS</a> leg ik voor abonnees nog iets extra&#8217;s op tafel dat ermee spreekt &#8212; iets wat ik zelf las, keek of tijdens het graven tegenkwam.</p><p>Bij dit stuk: vier minuten <strong>Cindy Gallop &#8212; Make Love, Not Porn</strong>. Uit 2009.</p><p style="text-align: center;"><em>PARELS is gratis. Schrijf je in en voortaan krijg je deze extra PARELS gewoon bij de grotere stukken.</em></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe now&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/subscribe?"><span>Subscribe now</span></a></p><p style="text-align: center;"></p><h2 style="text-align: center;">Porno werd een platform</h2><p>Misogynie begon natuurlijk niet bij Pornhub en hardhandige seks is niet uitgevonden toen iemand breedband kreeg. De feministische ruzie over porno is ouder dan het internet.</p><p>Wat w&#233;l radicaal veranderde, was de gehele infrastructuur.</p><p>Tot relatief kort geleden zat er echte frictie tussen nieuwsgierigheid en pornografie. Je moest iets kopen, huren, downloaden of daadwerkelijk ergens vandaan halen. Rond 2006 verschenen de eerste pornografische tube-sites, gebouwd volgens dezelfde Web 2.0-logica als YouTube: direct streamen, enorme hoeveelheden video, gebruikersuploads en vooral veel gratis en makkelijk toegankelijk materiaal. Een gigantisch verdienmodel. <a href="https://intellectdiscover.com/content/books/9781835952085.book-part-008">Pornhub volgde in 2007</a>. Het betaalmuurmodel waarop een groot deel van de industrie had gedraaid werd in een paar jaar opengebroken. Daarna kwam de smartphone.</p><p>Wat ooit een apart pornoproduct was, werd een vrijwel eindeloze beeldbank die in je broekzak zat. De Britse onafhankelijke <a href="https://assets.publishing.service.gov.uk/media/67bf014ca0f0c95a498d1f9a/The_Challenge_of_Regulating_Online_Pornography__A.pdf">Pornography Review beschrijft hoe grote tube-sites inmiddels werken als andere platforms</a>: een homepage vol selectie, categorie&#235;n, trending materiaal en aanbevelingen; gratis aanbod naast premiumcontent; inkomsten uit onder meer advertenties, pay-per-click, gebruikersdata en systemen die mensen richting betaalde content sturen. </p><p>En dat laatste lijkt misschien technische achterkant, maar het verandert de culturele vraag echt fundamenteel.</p><p>Want een tube-site is geen bibliotheek waarin alle seksuele fantasie&#235;n neutraal op alfabet staan. Het is een platform.</p><p>Onderzoekers verzamelden 1.600 varianten van Pornhub-homepages en 25.000 aanbevolen video&#8217;s voor verschillende genderprofielen en zagen dat de site content segmenteert, verdeelt en aanbeveelt op basis van gebruikersprofilering. <a href="https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/23268743.2022.2066566">Hun conclusie</a>: de infrastructuur en aanbevelingen reproduceren daarbij een heteronormatief beeld van verlangen, seksualiteit en gender. </p><p>We hebben porno tot infrastructuur gemaakt: gratis, direct, eindeloos, gerangschikt en aanbevolen. Een tube-site is geen neutrale kast waarin iedere menselijke fantasie alfabetisch naast de andere staat; het is een commercieel platform dat selecteert, profileert en verkeer stuurt.</p><p>Daarmee hebben tube-sites choking niet uitgevonden en ik ga ook niet doen alsof een algoritme eigenhandig de seksuele cultuur heeft geschreven. Maar precies in de periode waarin die distributiemachine enorm schaalde, zien onderzoekers in populaire porno fysieke agressie toenemen. Dat bewijst geen simpele oorzaak-en-gevolglijn. Het maakt het wel behoorlijk ongeloofwaardig om distributie vervolgens te behandelen alsof die niets te maken heeft met wat miljoenen mensen steeds opnieuw leren herkennen als gewone seks.</p><p>Porno heeft het patriarchaat niet uitgevonden. Het internet heeft de seksuele scripts ervan wel een distributiesysteem gegeven dat nooit eerder bestond.</p><p>En dan nog iets wat dit voor mij minder theoretisch maakt. Uit Nederlands onderzoek van UvA en Tilburg University bleek eind september dat de weerstand tegen partnergeweld hier juist is afgenomen. Iets meer dan 84 procent zegt nu dat het nooit gerechtvaardigd is dat een man zijn vrouw slaat; in 2012 was dat 88 procent. Onder vrouwen is de afwijzing bovendien duidelijk groter dan onder mannen.</p><p>Dat bewijst natuurlijk niet dat porno die verschuiving veroorzaakt. Maar ik vind het wel een vreemde maatschappelijke achtergrond voor een commerci&#235;le seksuele beeldcultuur waarin vrouwelijke pijn steeds gewoner &#233;n erotischer wordt gemaakt.</p><h2 style="text-align: center;">Soms komt het beeld v&#243;&#243;r de voorkeur</h2><p>Dat zou al reden genoeg zijn om kritischer te kijken wanneer alle kijkers eerst jarenlang een eigen seksleven hadden opgebouwd. Alleen werkt de tijdlijn niet zo.</p><p>In Nederland keek volgens R<a href="https://rutgers.nl/kennis/kennisdossiers/online-pornografie/">utgers 73 procent van de jongens tussen 13 en 17 jaar in het voorafgaande halfjaar online porno</a>. Bij meisjes was dat 31 procent. Bij kinderen van 9 tot en met 12 jaar heeft ongeveer &#233;&#233;n op de acht al online seksbeelden gezien; zij zoeken die doorgaans niet zelf op maar komen ze ongevraagd tegen. </p><p>Jongeren zijn niet dom. In <em><a href="https://rutgers.nl/onderzoeken/seks-onder-je-25e-2023/">Seks onder je 25e</a></em> zegt 96 procent dat echte seks heel anders is dan porno. Tegelijk noemt 46 procent porno leerzaam voor wat je tijdens seks moet doen.</p><p>Die antwoorden spreken elkaar helemaal niet tegen. Je kunt uitstekend begrijpen dat iets ge&#235;nsceneerd is en er t&#243;ch een beeld aan overhouden van hoe seks eruit hoort te zien. We doen eigenlijk nergens anders alsof media alleen invloed kunnen hebben wanneer iemand gelooft dat wat hij ziet een documentaire is.</p><div class="callout-block" data-callout="true"><p style="text-align: center;"><strong>58% ZAG PORNO MET WURGING V&#211;&#211;R HUN 18E.</strong><br><strong>6% HAD ER ZELF NAAR GEZOCHT.</strong></p></div><p>V&#243;&#243;r hun achttiende. Als 58 procent iets ziet en 6 procent ernaar zoekt, kun je moeilijk volhouden dat het verlangen altijd eerst kwam en het beeld daarna.</p><p>Het beeld kwam blijkbaar <em>nogal</em> eens eerst.</p><p>Ze leren dus niet alleen: <em>wurging bestaat tijdens seks</em>. Ze zien ook bij welk lichaam de hand opvallend vaak hoort en bij welk lichaam de keel.</p><p>Dat is wat een seksueel script is. Geen magische hersenspoeling waarbij iemand een filmpje ziet en de volgende ochtend exact hetzelfde uitvoert, maar een beeldbank van wat herkenbaar wordt als geil, normaal, mannelijk, vrouwelijk, spannend of saai.</p><p>Een Britse literatuurstudie die negentien onderzoeken diepgaand bekeek vond over verschillende methodes heen verbanden tussen pornogebruik en het objectiveren van vrouwen, porn-like seksuele verwachtingen, houdingen die seksuele agressie ondersteunen en seksueel agressief gedrag. Die verbanden waren veel sterker bij gewelddadige porno. De onderzoekers zeggen &#243;&#243;k duidelijk dat dit geen simpele rechtstreekse causale keten bewijst; menselijk gedrag ontstaat uit meer factoren dan &#233;&#233;n mediaproduct. Prima.</p><p>We hoeven hier niet te bewijzen dat &#233;&#233;n video &#233;&#233;n verkrachting veroorzaakt.</p><p>Dat is een merkwaardig hoge bewijslat die we bij vrijwel geen ander massamedium gebruiken voordat we bereid zijn over culturele invloed te praten.</p><p>We onderzoeken reclame, films, nieuws, beautybeelden, algoritmes en kinderboeken omdat herhaling helpt bepalen wat vanzelfsprekend voelt. Alleen bij porno verlangen we soms ineens een laboratorium waarin filmpje A rechtstreeks misdrijf B veroorzaakt voordat we mogen zeggen dat miljoenen terugkerende seksuele beelden misschien iets leren.</p><p>En die beelden landen uiteraard niet in een wereld waarin seks al perfect gelijk verdeeld is. </p><p>Met de laatste sekspartner kwam 85 procent van de jongens meestal of altijd klaar, tegenover 49 procent van de meisjes. Vier procent van de jongens en twintig procent van de meisjes zegt ooit gedwongen te zijn tot seksuele handelingen die ze niet wilden. </p><p>En nee, dat bewijst niet dat porno deze verschillen veroorzaakt. Het vertelt je w&#233;l in welke seksuele wereld die beeldbank terechtkomt.</p><p>En daar wordt de richting ineens meer dan behoorlijk relevant.</p><p>In <strong><a href="https://www.parelsmag.nl/p/lust-spectatoring-vrouwelijk-verlangen">LUST</a></strong> schreef ik over <em>spectatoring</em>: de vrouw die tijdens seks niet alleen voelt, maar zichzelf tegelijk van buitenaf bekijkt. Hoe zie ik eruit? Klink ik geil genoeg? Geniet ik overtuigend genoeg?</p><p>Porno veroorzaakt die blik niet in zijn eentje. Wel een duidelijke beeldbank. En die leert niet alleen hoe een vrouw eruit hoort te zien tijdens seks, maar ook hoe haar reactie eruit hoort te zien wanneer er iets met haar gebeurt. Daarmee wordt de performance groter dan mooi of begeerlijk zijn. Je moet ook overtuigend genieten van wat je ontvangt. Dat is de internalisatie van de male gaze op volle kracht: eerst staat de camera buiten je lichaam, daarna neem je hem zelf mee naar bed.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;d2b2932a-fd7f-4ce9-9e8a-8b2d786fccf0&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Wie kijkt er mee als jij seks hebt?&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;SEKS deel 1 - LUST; Ben je echt geil of d&#243;e je geil?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-08-09T15:38:38.059Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9T8C!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcff41248-2c86-470d-82b6-899ce7086b65_1024x768.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/lust-spectatoring-vrouwelijk-verlangen&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:210435028,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:9,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>Porno is dus heus niet de enige plek waar ze die beelden vindt. Het is wel een effici&#235;nte.</p><h2 style="text-align: center;">Consent is de bodem, niet de verklaring</h2><p>Ik ben blij dat consent veel centraler is geworden in hoe we over seks praten. Een ja moet vrij zijn, kan veranderen en geeft nooit met terugwerkende kracht toestemming voor wat daarna gebeurt. Bij Sam van Z. bleek vorige week nog hoe noodzakelijk het kennelijk is om zelfs dat hardop, non-stop te blijven zeggen en zelfs dan is het niet genoeg. </p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;f22761bd-f267-404f-8f27-4269491fac82&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Dit stuk gaat over seksueel geweld. En ik ben boos.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Hij krijgt een toekomst. Zij niet. Zij krijgt de gevolgen.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-07T05:12:42.729Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/4115a17c-2676-4540-9183-329619c4ddc8_360x240.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/sam-van-z-verkrachtingen-utrecht-himpathy&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:218900886,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:24,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>Alleen hebben we van consent soms iets gemaakt wat het niet kan zijn: een complete verklaring van seks.</p><div class="callout-block" data-callout="true"><p style="text-align: center;"><strong>Consent vertelt ons of iets mocht. Het vertelt ons niet hoe het op het menu kwam.</strong></p></div><p>Een ja vertelt niet waarom choking in een generatie zo herkenbaar werd. Het vertelt niet welk beeld iemand daarvan als eerste zag. Het vertelt niet waarom de ene sekse de handeling veel vaker uitvoert en de andere haar ontvangt. En het maakt de lichamelijke risico&#8217;s ook niet kleiner. Dat onderscheid is ook belangrijk voor BDSM. Ge&#239;nformeerde volwassenen die bewust afspraken maken over macht, pijn, risico, grenzen en stoppen zijn iets anders dan een riskante handeling die als vanzelfsprekend seksueel repertoire is gaan circuleren zonder dat mensen &#252;berhaupt weten wat ze lichamelijk doen. Het is nogal ironisch om dat onderscheid uit naam van seksuele vrijheid weg te poetsen.</p><p>Ik gebruik hier daarom bewust naast <em>choking</em> ook het woord <strong>wurging</strong>. Dat Engelse woord klinkt inmiddels bijna alsof er ergens een speciale kinky luchtpijp bestaat die het allemaal sportiever opvat. Die hebben we helaas niet.</p><p>Een medische review uit 2026 beschrijft s<a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42007644/">eksuele wurging als fysiologisch onvoorspelbaar</a> en wijst op risico&#8217;s als bewustzijnsverlies, hersenletsel en overlijden. De auteurs zijn daar opvallend ondubbelzinnig over: er bestaat geen medisch veilige vorm van seksuele wurging. Zodra iemand buiten bewustzijn raakt, kan diegene uiteraard ook geen consent meer geven of intrekken. </p><p>Dat maakt iedere volwassene die het toch wil niet dom en mij niet haar moeder. Juist niet. Het maakt alleen het culturele proces waardoor een medisch onveilige handeling <strong>gewone seksuele vocabulaire</strong> wordt wel heel relevant. En consent heeft hier nog een tweede blinde vlek.</p><p>Wanneer jij een pornofilm aanklikt, kun je zien wat er v&#243;&#243;r de camera gebeurt. Je kunt niet automatisch zien wat erachter is gebeurd: welke afspraken zijn gemaakt, of iedereen precies met deze handelingen instemde, hoe oud iemand aantoonbaar was, of toestemming ook gold voor distributie en of materiaal later tegen iemands wil online bleef staan.</p><p>Dat is geen theoretische zorg. GirlsDoPorn bleek uiteindelijk geen klein obscuur hoekje van het internet maar een miljoenenbedrijf dat volgens de Amerikaanse justitie honderden jonge vrouwen via leugens, manipulatie en dwang de porno in trok. De site verdiende minstens 17 miljoen dollar en gebruikte clips op Pornhub om publiek naar de volledige video&#8217;s te lokken. Veel van die video&#8217;s werden miljoenen keren bekeken. Eigenaar Michael Pratt kreeg vorig jaar 27 jaar gevangenisstraf voor sex trafficking.</p><p>Nog ongemakkelijker: Pornhub-moeder Aylo erkende later geld te hebben ontvangen waarvan het wist of had moeten weten dat het uit die sex-trafficking-operatie kwam. Al in 2017 wist het bedrijf dat vrouwen in een civiele zaak zeiden dat zij waren misleid en gedwongen en dat hun video&#8217;s zonder hun toestemming op Pornhub stonden.</p><p>Dat zegt niet dat <em>iedere</em> pornofilm uit uitbuiting voortkomt. Vast niet. Het zegt iets wat voor een kijker veel lastiger is: ik kan aan het beeld niet zien wat eraan voorafging.</p><p>Consent voor seks is niet automatisch consent voor iedere handeling. Consent voor een opname is niet automatisch consent voor wereldwijde publicatie. En een glimlach in een video is geen certificaat van een ethische productieketen.</p><p>En ik wil hier ook niet de makkelijke afslag naar individuele schuld nemen. Ik heb geen interesse in jouw browsergeschiedenis en ik ga je niet vertellen dat &#233;&#233;n klik bewijst dat jij een slecht mens bent. Zodra iedere systeemvraag verandert in <em>maar zeg je nu dat &#237;k fout ben?</em>, wordt het gesprek heel klein en kan de structuur zelf rustig buiten beeld blijven.</p><p>Dat mechanisme kom ik bij <a href="http://parelsmag.nl">PARELS</a> vaker tegen. Bij klimaat. Bij consumptie. Bij werk. Bij seks. Bij feminisme. Individuele keuzes bestaan, natuurlijk, maar ze worden gemaakt binnen systemen die voorselecteren, belonen, verbergen en normaliseren.</p><p>Ik wil dus niet dat je je schuldig voelt. Ik wil dat we beter weten waar we eigenlijk aan bijdragen.</p><p>Want &#8216;gratis&#8217; betekent ook hier niet dat er geen transactie plaatsvindt. We willen inmiddels weten wie onze kleding maakte, waar koffie vandaan kwam en onder welke omstandigheden goud werd gewonnen. Bij een video met echte lichamen lijkt de productieketen ineens een beetje &#8216;<em>ongezellig</em>&#8217;.</p><p>De vraag is dus niet of jij persoonlijk schuldig bent aan GirlsDoPorn omdat je ooit Pornhub hebt geopend. De vraag is veel fundamenteler: <strong>als je aan het beeld niet kunt zien wat eraan voorafging, hoeveel zekerheid heb je dan eigenlijk over waar je naar kijkt en waar je aandacht geld naartoe stuurt?</strong></p><p>Dat lijkt me een volwassenere vraag dan elkaar individueel schuldig of onschuldig verklaren en vervolgens het systeem onaangeraakt laten.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RjmQ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6c5632c-2f51-4d77-926b-c375e056dda8_1080x1350.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RjmQ!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6c5632c-2f51-4d77-926b-c375e056dda8_1080x1350.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RjmQ!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6c5632c-2f51-4d77-926b-c375e056dda8_1080x1350.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RjmQ!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6c5632c-2f51-4d77-926b-c375e056dda8_1080x1350.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RjmQ!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6c5632c-2f51-4d77-926b-c375e056dda8_1080x1350.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RjmQ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6c5632c-2f51-4d77-926b-c375e056dda8_1080x1350.png" width="1080" height="1350" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/b6c5632c-2f51-4d77-926b-c375e056dda8_1080x1350.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1350,&quot;width&quot;:1080,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:2277373,&quot;alt&quot;:&quot;Blote onderbuik met handen die een paarse envelop voor het lichaam houden met daarop het woord &#8216;RESPECT&#8217;.&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/220503477?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6c5632c-2f51-4d77-926b-c375e056dda8_1080x1350.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Blote onderbuik met handen die een paarse envelop voor het lichaam houden met daarop het woord &#8216;RESPECT&#8217;." title="Blote onderbuik met handen die een paarse envelop voor het lichaam houden met daarop het woord &#8216;RESPECT&#8217;." srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RjmQ!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6c5632c-2f51-4d77-926b-c375e056dda8_1080x1350.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RjmQ!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6c5632c-2f51-4d77-926b-c375e056dda8_1080x1350.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RjmQ!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6c5632c-2f51-4d77-926b-c375e056dda8_1080x1350.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RjmQ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6c5632c-2f51-4d77-926b-c375e056dda8_1080x1350.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption"><em>Consent is de bodem. Niet het einde van de analyse.</em></figcaption></figure></div><h2 style="text-align: center;">Ik wil niet minder seksuele vrijheid. Ik wil meer.</h2><p>Dus is porno slecht? </p><p>Ik ga hier niet eindigen met <em>het is allemaal heel complex</em> en een zorgvuldig opgetrokken rookgordijntje waardoor uiteindelijk niemand nog ergens iets van hoeft te vinden. </p><p>Mijn conclusie is harder:</p><p><strong>de dominante gratis online pornocultuur zoals die nu is ingericht is schadelijk. Punt.</strong></p><p>Niet omdat ieder seksueel beeld schade doet en ook niet omdat iedere kijker hetzelfde leert. Wel omdat we inmiddels een commerci&#235;le beeldcultuur hebben waarin agressie tegen vrouwen op enorme schaal als seksuele opwinding wordt verkocht, jongeren die beelden soms zien voordat ze er zelf naar zoeken, medisch onveilige handelingen onderdeel van gewone seksuele vocabulaire zijn geworden en de productieketen achter een gratis video voor de kijker nauwelijks te controleren is.</p><p>Dat is meer dan genoeg om porno niet langer te behandelen als een neutraal raam waardoor we alleen maar naar reeds bestaande verlangens kijken.</p><p>Dat raam heeft een kader, een camera, een platform, een businessmodel en een geschiedenis.</p><p>Ik neem seksuele vrijheid te serieus om iedere keuze van een vrouw automatisch feministisch te noemen zodra zij er ja tegen zegt. Dat is ongeveer de doodlopende straat van keuzefeminisme: een keuze bestaat, dus de machtsanalyse kan naar huis.</p><p>Nee.</p><p>Een voorkeur wordt niet nep omdat cultuur eraan heeft meegeschreven. <strong>Maar ze wordt ook niet apolitiek omdat ze geil voelt.</strong></p><p>In <strong><a href="https://www.parelsmag.nl/p/spelen-vrouwelijk-plezier-clitoris-seksspeeltjes">SEKS deel 2 - SPELEN</a></strong> probeerde ik daarom juist eens het tegenovergestelde te doen: niet beginnen bij hoe seks hoort te gaan, maar bij nieuwsgierigheid. Wat gebeurt er als prestatie even verdwijnt, als je iets kunt proberen zonder vooraf te weten of je het geweldig vindt, als je lichaam antwoord mag geven voordat een cultureel script de vraag al heeft ingevuld?</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;67a386bc-3a6d-4d9b-a8c5-3157b72de3ef&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Een vibrator heeft &#233;&#233;n eigenschap die ik in bed zeer waardeer: geen ego.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;SEKS deel 2 &#8212; SPELEN; Zullen we kijken wat er gebeurt?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-09-03T06:08:12.232Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0yJX!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F53bd87e9-ab2d-49c2-a0bd-72ae1f715680_1024x768.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/spelen-vrouwelijk-plezier-clitoris-seksspeeltjes&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:213707663,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:7,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>Ik wil helemaal niet terug naar minder seks, minder lust of minder fantasie. Ik wil een grotere seksuele vrijheid dan dat. Eentje waarin een vrouw niet hoeft te bewijzen hoe bevrijd ze is door steeds meer pijn, vernedering of risico te kunnen erotiseren. Waarin saai seksueel ook gewoon een geldige smaak is. Lekker vanilla. Waarin je iets halverwege kunt proberen en denken: mwah, nee. Waarin geen enkele handeling een toelatingsexamen voor open-mindedness wordt.</p><p>Maar vooral wil ik dat we porno eindelijk behandelen zoals we ieder ander massaal cultureel product behandelen: niet alleen vragen <strong>of</strong> mensen het willen, maar ook onderzoeken welke wereld erin wordt herhaald, wie daarin handelt, wie ondergaat, wie eraan verdient en wat na genoeg herhaling zo normaal is geworden dat we vergeten dat het ooit aangeleerd moest worden.</p><p>We vertellen meisjes al dat een man die je slaat geen liefde is.</p><p>Misschien moeten we dan ook durven vragen waarom een cultuur diezelfde klap zo gemakkelijk <strong>seks</strong> is gaan noemen.</p><div><hr></div><p><strong>Verder in SEKS:</strong> <a href="https://www.parelsmag.nl/p/lust-spectatoring-vrouwelijk-verlangen">LUST</a> &#8594; <a href="https://www.parelsmag.nl/p/spelen-vrouwelijk-plezier-clitoris-seksspeeltjes">SPELEN</a> &#8594; <strong>PORNO</strong></p><p><strong>&#10022; Meer PARELS</strong></p><p>Gratis. Direct in je mailbox en bij de grotere stukken ligt er ook nog een extra PAREL voor je klaar.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe now&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/subscribe?"><span>Subscribe now</span></a></p><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1sWV!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1ae2eb8b-65a1-4e8a-9890-1acec412348a_1100x220.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1sWV!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1ae2eb8b-65a1-4e8a-9890-1acec412348a_1100x220.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1sWV!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1ae2eb8b-65a1-4e8a-9890-1acec412348a_1100x220.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1sWV!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1ae2eb8b-65a1-4e8a-9890-1acec412348a_1100x220.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1sWV!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1ae2eb8b-65a1-4e8a-9890-1acec412348a_1100x220.png" width="1100" height="220" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/1ae2eb8b-65a1-4e8a-9890-1acec412348a_1100x220.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:220,&quot;width&quot;:1100,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:61135,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/220503477?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1ae2eb8b-65a1-4e8a-9890-1acec412348a_1100x220.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1sWV!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1ae2eb8b-65a1-4e8a-9890-1acec412348a_1100x220.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1sWV!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1ae2eb8b-65a1-4e8a-9890-1acec412348a_1100x220.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1sWV!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1ae2eb8b-65a1-4e8a-9890-1acec412348a_1100x220.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1sWV!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1ae2eb8b-65a1-4e8a-9890-1acec412348a_1100x220.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><div><hr></div><h1>Bronnen &amp; verder lezen:</h1><ol><li><p>Fritz e.a., <em><a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32661813/">A Descriptive Analysis of the Types, Targets, and Relative Frequency of Aggression in Mainstream Pornography</a></em> &#8212; 4.009 sc&#232;nes; agressie, targets en reacties.</p></li><li><p>Shor &amp; Liu, <em><a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41065650">The Rise of Spanking, Hitting, and Strangulation</a></em> &#8212; populaire Pornhub-video&#8217;s 2000&#8211;2024. </p></li><li><p>Rutgers, <em><a href="https://rutgers.nl/kennis/kennisdossiers/online-pornografie">Kennisdossier online pornografie</a></em> &#8212; Nederlandse kinderen en jongeren.</p></li><li><p>De Graaf &amp; Van Bohemen, <em><a href="https://www.soaaids.nl/nl/porno-kijken-voor-je-18e-verbieden-of-begeleiden">Porno kijken voor je 18e: verbieden of begeleiden?</a></em> &#8212; Rutgers/Soa Aids Nederland, september 2026. </p></li><li><p>Rutgers &amp; Soa Aids Nederland, <em><a href="https://rutgers.nl/onderzoeken/seks-onder-je-25e-2023">Seks onder je 25e</a></em> &#8212; plezier, orgasme en seksuele grensoverschrijding. </p></li><li><p>Children&#8217;s Commissioner for England, <em><a href="https://www.childrenscommissioner.gov.uk/resource/sex-is-kind-of-broken-now-children-and-pornography">Sex is kind of broken now</a></em> &#8212; blootstelling, leeftijd, geweld en wurging. </p></li><li><p><a href="https://www.gov.uk/government/publications/the-relationship-between-pornography-use-and-harmful-sexual-behaviours/the-relationship-between-pornography-use-and-harmful-sexual-attitudes-and-behaviours-literature-review">Government Equalities Office</a>, literatuurreview naar pornografie en schadelijke seksuele attitudes/gedrag tegenover vrouwen. </p></li><li><p>Finnish medical review, <em><a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42007644">And then I got strangled</a></em> &#8212; medische risico&#8217;s van seksuele wurging.</p></li><li><p>Bertin, <em><a href="https://assets.publishing.service.gov.uk/media/67bf014ca0f0c95a498d1f9a/The_Challenge_of_Regulating_Online_Pornography__A.pdf">Creating a Safer World &#8212; The Challenge of Regulating Online Pornography</a></em> &#8212; platformen, businessmodellen en regulering. </p></li><li><p>Rama e.a., <a href="https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/23268743.2022.2066566">onderzoek naar de algoritmische/platformmatige organisatie van Pornhub</a>. </p></li><li><p>U.S. Department of Justice, <a href="https://www.justice.gov/usao-edny/pr/pornhub-parent-company-admits-receiving-proceeds-sex-trafficking-and-agrees-three-year">Aylo/Pornhub en GirlsDoPorn deferred prosecution agreement</a>. </p></li></ol>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Veilig Thuis heeft een wachtlijst van twee maanden. Geweld niet.]]></title><description><![CDATA[Een melding van huiselijk geweld of kindermishandeling hoort binnen vijf dagen te worden opgepakt. In werkelijkheid wachten mensen nu gemiddeld twee maanden. Soms langer dan een half jaar.]]></description><link>https://www.parelsmag.nl/p/veilig-thuis-heeft-een-wachtlijst</link><guid isPermaLink="false">https://www.parelsmag.nl/p/veilig-thuis-heeft-een-wachtlijst</guid><dc:creator><![CDATA[Raquel Castanon]]></dc:creator><pubDate>Wed, 14 Oct 2026 12:37:30 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/38a9a038-f3aa-41c7-80ae-9dd6612fbffa_1024x768.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Nederland heeft campagnes tegen femicide.</p><p>Een Nationaal Co&#246;rdinator tegen Discriminatie en Racisme kennen we ook. Er zijn actieplannen tegen <a href="https://www.parelsmag.nl/p/sam-van-z-verkrachtingen-utrecht-himpathy">geweld tegen vrouwen</a>, voornemens, onderzoeken, moties, overlegtafels en telkens weer de oproep om signalen van huiselijk geweld vooral serieus te nemen.</p><p>En wanneer iemand vervolgens daadwerkelijk meldt dat het thuis onveilig is?</p><p>Dan kan die melding maanden blijven liggen.</p><p>De 25 organisaties van Veilig Thuis hebben deze week gezamenlijk de noodklok geluid. Ze zeggen dat de grens is bereikt. De wachtlijsten lopen op, medewerkers kunnen het werk nauwelijks aan en ook andere organisaties waarmee Veilig Thuis moet samenwerken komen daardoor onder druk te staan.</p><p>Een melding hoort wettelijk binnen vijf dagen te worden opgepakt.</p><p>In werkelijkheid wachten mensen nu gemiddeld ongeveer <strong>twee maanden</strong>. Soms zelfs langer dan een half jaar.</p><p>Bij acuut gevaar wordt natuurlijk direct gehandeld. Maar daar zit meteen iets verschrikkelijks in verstopt.</p><p>Want hoeveel onveiligheid moet er eerst ontstaan voordat het acuut genoeg is?</p><p>Veilig Thuis kreeg vorig jaar ongeveer 136.000 meldingen. Meer meldingen betekent deels iets goeds: mensen herkennen geweld eerder, omstanders bellen sneller en wat vroeger binnenshuis mocht verdwijnen wordt zichtbaarder.</p><p>Alleen hebben we blijkbaar wel steeds harder geroepen dat iedereen moet signaleren, melden en ingrijpen zonder ervoor te zorgen dat <a href="https://nos.nl/artikel/2634752-meldpunt-veilig-thuis-alarmeert-we-kunnen-het-werk-niet-meer-aan">het systeem achter die oproep</a> hetzelfde tempo aankon. </p><p>Dat is nogal een probleem. We behandelen veiligheid namelijk heel vaak als een individuele opdracht.</p><p>Vrouwen leren hun route te veranderen. Een sleutel tussen hun vingers te houden. Hun drankje niet uit het oog te verliezen. Een berichtje te sturen wanneer ze thuis zijn. Enzovoorts.</p><p>Vorige week liepen mannen nog door Amsterdam om aandacht te vragen voor geweld tegen vrouwen. Ik schreef toen dat vrouwen <a href="https://www.parelsmag.nl/p/mannenmars-vrouwen-hebben-geen-beschermers">geen nieuwe generatie zogenaamde &#8216;beschermers</a><strong><a href="https://www.parelsmag.nl/p/mannenmars-vrouwen-hebben-geen-beschermers">&#8217;</a></strong> nodig hebben. We hebben mannen nodig die elkaar begrenzen en instituties die hun werk doen.</p><p>En nu krijgen we bijna meteen het perfecte vervolg. Want dit is hoe bescherming er in werkelijkheid uitziet. Geen &#8216;ridder&#8217; of leuke slogan of nogmaals tegen vrouwen zeggen dat we nog beter moeten opletten.</p><p>Maar &#225;ls er dan een melding wordt gedaan: een telefoon die wordt opgenomen, en vervolgens iemand die daadwerkelijk tijd heeft om er iets mee te doen.</p><p>Een systeem dat werkt voordat het geweld ernstig genoeg is geworden om achteraf weer te vragen waarom niemand eerder iets heeft gedaan.</p><p>En zelfs over de oplossing zijn politiek en Veilig Thuis het niet eens.</p><p>Veilig Thuis vraagt &#8364;70 miljoen voor de komende drie jaar om de acute druk te verminderen en de organisatie te veranderen. De Tweede Kamer zegt ondertussen: niet zomaar geld erbij; eerst moet duidelijk worden waarom het hele systeem zo slecht is georganiseerd.</p><p>Daar zit op zichzelf een belangrijke vraag in.</p><p>Extra personeel lost geen keten op waarin je meldingen uiteindelijk vooral tussen tekorten verschuift. Maar bestuurlijke bezinning heeft een vrij vervelende eigenschap wanneer je thuis bang bent voor degene naast wie je slaapt:</p><p>ze duurt.</p><p>De Kamer vroeg het kabinet een jaar geleden al om opnieuw naar de rol, capaciteit en positie van Veilig Thuis te kijken. In dat jaar is <a href="https://nos.nl/artikel/2634838-tweede-kamer-geen-geld-naar-veilig-thuis-eerst-orde-op-zaken-stellen">de situatie verder verslechterd</a>. </p><p>Dus dit is simpelweg de minder fotogenieke versie van onze nationale strijd tegen geweld tegen vrouwen.</p><p>Geen man die zichzelf opnieuw als beschermer mag uitvinden.</p><p>Gewoon zorgen dat iemand die bescherming nodig heeft niet eerst twee maanden hoeft te wachten.</p><p>Dat zou een begin zijn.</p><h3>Lees verder bij PARELS:</h3><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;f3d9849a-a1a2-4fc1-8612-abaa604c0706&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Zaterdag liepen zo&#8217;n tweehonderd mannen door Amsterdam voor de veiligheid van vrouwen.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Mannenmars: vrouwen hebben geen beschermers nodig&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-12T13:00:59.025Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/8c8b6b3d-93b4-45d2-ae64-3e9a4dbe89e1_1024x768.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/mannenmars-vrouwen-hebben-geen-beschermers&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:220010112,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:10,&quot;comment_count&quot;:3,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;04e9bea7-3e5f-4dd8-84b2-47f58229e888&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Dit stuk gaat over seksueel geweld. En ik ben boos.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Hij krijgt een toekomst. Zij niet. Zij krijgt de gevolgen.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-07T05:12:42.729Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/4115a17c-2676-4540-9183-329619c4ddc8_360x240.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/sam-van-z-verkrachtingen-utrecht-himpathy&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:218900886,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:24,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;27e75221-3fab-4441-8cf3-3386a26d9653&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Nederland heeft vrouwen gevraagd hoe het met hun gezondheid en hun zorg gaat.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;14.000 vrouwen vertelden wat er misgaat in de zorg. Luisteren zou een begin zijn.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-12T14:44:05.957Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/f72d8d91-8542-45d2-aded-a60271f8caa0_1024x768.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/vrouwengezondheid-vrouwen-zorg-klachten&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:220037723,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:9,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em><strong>PARELS kijkt verder dan de kop. </strong>De grote stukken over cultuur, macht, seks, werk en alles wat normaal is gaan heten, gewoon gratis in je inbox.</em></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hrbq!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fac31bbed-903c-4dfd-bb8f-962ca259fb03_1024x768.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hrbq!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fac31bbed-903c-4dfd-bb8f-962ca259fb03_1024x768.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hrbq!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fac31bbed-903c-4dfd-bb8f-962ca259fb03_1024x768.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hrbq!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fac31bbed-903c-4dfd-bb8f-962ca259fb03_1024x768.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hrbq!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fac31bbed-903c-4dfd-bb8f-962ca259fb03_1024x768.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hrbq!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fac31bbed-903c-4dfd-bb8f-962ca259fb03_1024x768.png" width="1024" height="768" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ac31bbed-903c-4dfd-bb8f-962ca259fb03_1024x768.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:768,&quot;width&quot;:1024,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:846837,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/220357205?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fac31bbed-903c-4dfd-bb8f-962ca259fb03_1024x768.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hrbq!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fac31bbed-903c-4dfd-bb8f-962ca259fb03_1024x768.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hrbq!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fac31bbed-903c-4dfd-bb8f-962ca259fb03_1024x768.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hrbq!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fac31bbed-903c-4dfd-bb8f-962ca259fb03_1024x768.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hrbq!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fac31bbed-903c-4dfd-bb8f-962ca259fb03_1024x768.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[14.000 vrouwen vertelden wat er misgaat in de zorg. Luisteren zou een begin zijn.]]></title><description><![CDATA[Nieuwe Nederlandse onderzoeken tonen hoe vrouwen zich niet gehoord voelen, lichamelijke klachten worden gepsychologiseerd en zorg tekortschiet.]]></description><link>https://www.parelsmag.nl/p/vrouwengezondheid-vrouwen-zorg-klachten</link><guid isPermaLink="false">https://www.parelsmag.nl/p/vrouwengezondheid-vrouwen-zorg-klachten</guid><dc:creator><![CDATA[Raquel Castanon]]></dc:creator><pubDate>Mon, 12 Oct 2026 14:44:05 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/f72d8d91-8542-45d2-aded-a60271f8caa0_1024x768.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Nederland heeft vrouwen gevraagd hoe het met hun gezondheid en hun zorg gaat.</p><p>Dat blijkt een tamelijk radicale onderzoeksmethode.</p><p>Ongeveer 14.000 vrouwen en meiden deelden voor een nieuw onderzoek van KiesKompas hun ervaringen. Daarnaast zijn duizenden meldingen en ervaringsverhalen van vrouwen met langdurige, onverklaarde klachten onderzocht.</p><p>De resultaten werden vandaag aangeboden aan de Tweede Kamer.  En ze klinken akelig bekend.</p><p>Twee op de drie vrouwen uit het KiesKompas-onderzoek voelt zich niet comfortabel om gezondheidsproblemen op het werk te bespreken.</p><p>In de ervaringsdata rond langdurige klachten zegt 65 procent dat lichamelijke klachten regelmatig ten onrechte psychologisch werden verklaard.</p><p>Van de vrouwen die zich bij Voices for Women melden, voelt 75 procent zich niet gehoord door huisarts of specialist.</p><p>Het patroon is niet te missen.</p><p>Niet gehoord worden is hier geen bijwerking. Het is zelf onderdeel van het probleem.</p><p>Vrouwengezondheid is altijd juist als een niche is behandeld; als de ander, de afwijking. Dit gaat enorm ver terug de geschiedenis in.</p><p>Jet Bussemaker vertelt vandaag dat het haar als minister nog veel moeite kostte om collega&#8217;s ervan te overtuigen dat vrouwengezondheid geen bijzonder onderwerp voor een kleine groep is. Hoe bizar ook.</p><p>We hebben het over minimaal de helft van de bevolking.</p><p>Veel medische kennis, onderzoek en zorg zijn historisch opgebouwd rond een standaard die maar al te vaak mannelijk was.</p><p>Vervolgens komen vrouwen met klachten die slecht in die standaard passen. </p><p>En dan gebeurt er iets heel wonderlijks:</p><p><strong>de standaard blijft staan en de pati&#235;nt wordt onverklaard.</strong></p><p>Een deel van de oplossing dus is hier heel simpel - gewoon luisteren en geloven dat vrouwen wel degelijk veel over hun eigen lichaam kunnen weten.</p><p>Onderzoeken wat je nog niet begrijpt in plaats van het probleem alvast naar haar hoofd te verplaatsen.</p><p>Nederland heeft nu duizenden vrouwen gevraagd wat zij nodig hebben.</p><p>Het interessante deel begint natuurlijk pas wanneer we besluiten dat hun antwoorden ook kennis zijn.</p><div class="callout-block" data-callout="true"><p style="text-align: center;"><strong>PARELS volgt vrouwengezondheid de komende maanden verder.</strong> In de nieuwe Limited-serie <em>Vrouwelijke Geneeskunde</em> duik ik in de geschiedenis van het vrouwenlichaam als medische afwijking &#8212; van Plato en hysterie tot de moderne standaardpati&#235;nt.</p></div><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em>Schrijf je hier snel en makkelijk in om deze en alle PARELS rechstreeks te ontvangen.</em></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!YQ4C!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F427c0119-1d4f-420d-8389-e3958ed3e1b9_1024x768.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!YQ4C!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F427c0119-1d4f-420d-8389-e3958ed3e1b9_1024x768.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!YQ4C!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F427c0119-1d4f-420d-8389-e3958ed3e1b9_1024x768.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!YQ4C!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F427c0119-1d4f-420d-8389-e3958ed3e1b9_1024x768.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!YQ4C!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F427c0119-1d4f-420d-8389-e3958ed3e1b9_1024x768.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!YQ4C!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F427c0119-1d4f-420d-8389-e3958ed3e1b9_1024x768.png" width="1024" height="768" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/427c0119-1d4f-420d-8389-e3958ed3e1b9_1024x768.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:768,&quot;width&quot;:1024,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1054827,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/220037723?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F427c0119-1d4f-420d-8389-e3958ed3e1b9_1024x768.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!YQ4C!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F427c0119-1d4f-420d-8389-e3958ed3e1b9_1024x768.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!YQ4C!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F427c0119-1d4f-420d-8389-e3958ed3e1b9_1024x768.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!YQ4C!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F427c0119-1d4f-420d-8389-e3958ed3e1b9_1024x768.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!YQ4C!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F427c0119-1d4f-420d-8389-e3958ed3e1b9_1024x768.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Mannenmars: vrouwen hebben geen beschermers nodig]]></title><description><![CDATA[De Mannenmars wil vrouwengeweld aanpakken, maar zet mannen opnieuw neer als beschermers. Waarom dat precies het oude probleem opnieuw verpakt.]]></description><link>https://www.parelsmag.nl/p/mannenmars-vrouwen-hebben-geen-beschermers</link><guid isPermaLink="false">https://www.parelsmag.nl/p/mannenmars-vrouwen-hebben-geen-beschermers</guid><dc:creator><![CDATA[Raquel Castanon]]></dc:creator><pubDate>Mon, 12 Oct 2026 13:00:59 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/8c8b6b3d-93b4-45d2-ae64-3e9a4dbe89e1_1024x768.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Zaterdag liepen zo&#8217;n tweehonderd mannen door Amsterdam voor de veiligheid van vrouwen.</p><p>Of preciezer: mannen liepen door Amsterdam om vrouwen te laten zien dat mannen voor hun veiligheid staan.</p><p>Dat is niet mijn formulering. De organisator zei tegen <a href="https://www.at5.nl/artikelen/240376/manosphere-is-mega-skeer-mannen-lopen-mars-tegen-vrouwengeweld">AT5</a> dat uitsluitend mannen meeliepen omdat dat <strong>&#8216;visueel sterker&#8217;</strong> zou zijn: dan konden vrouwen zien dat juist mannen voor hun veiligheid staan. </p><p>Op de website wordt het n&#243;g mooier.</p><p>Vrouwen mochten vooraf hun verhalen over onveiligheid delen. Vervolgens was het de bedoeling dat wij op het Museumplein getuige zouden zijn van de mannen.</p><p><strong>&#8216;De mannen lopen voor ons.&#8217;</strong></p><p>En dat kon voor vrouwen zelfs &#8216;helend&#8217; zijn. Volgens deze mannen. </p><p>We hebben vrouwengeweld dus inmiddels zo krom gerebrand dat vrouwen hun trauma mogen aanleveren, mannen daar vervolgens zichtbaar iets mee doen en wij aan het einde mogen komen kijken hoe goed dat voelt.</p><p>Een soort live TED Talk over verantwoordelijkheid, maar dan moeten degenen die de gevolgen dragen ook nog even applaudisseren voor de persoonlijke groei.</p><p>De organisatie wil van mannen weer &#8216;beschermers&#8217; maken: bieders van veiligheid in plaats van bedreiging. Tegelijk zegt ze zelf dat het grootste deel van de onveiligheid door mannen wordt veroorzaakt. </p><p>D&#225;&#225;r zit natuurlijk exact het probleem.</p><p>Vrouwen hebben geen algemene behoefte aan een man die v&#243;&#243;r hen gaat staan. Als wij tegen iets beschermd moeten worden, is dat disproportioneel vaak tegen gedrag van mannen.</p><p>Dat probleem los je niet op door mannen &#243;&#243;k de hero&#239;sche tegenrol te geven. Want, en dat bewijst dit maar weer eens, die pakken ze maar al te graag en gretig op &#233;n kijken absoluut niet naar wat ze &#233;cht zouden kunnen doen. Nee. Zij willen zich graag een &#8216;beschermer&#8217; voelen dus roepen ze zichzelf uit tot &#8216;beschermer&#8217;. Vrouwen mochten niet eens meelopen. </p><p><strong>Dader en redder dus in hetzelfde verhaal. Handig.</strong></p><p>De relevante opdracht is uiteraard veel saaier en waarschijnlijk lastiger. In het NRC werd beschreven hoe een verkeersleider die voor de mars uit liep een paar vrouwen na riep. Niemand in de mannenmars die dit hoorde uiteraard en er dan ook iets mee deed. De opdracht voor iedereen die wel echt iets wil doen is daarom veel simpeler en minder bombastisch:</p><ul><li><p>Spreek je vriend aan.</p></li><li><p>Lach niet mee.</p></li><li><p>Merk seksisme op wanneer er geen vrouw in de kamer staat.</p></li><li><p>Zie een grens niet als het begin van een onderhandeling.</p></li><li><p>Vraag niet pas naar consent wanneer iemand hard genoeg &#8216;nee&#8217; heeft gezegd.</p></li><li><p>Stop met vrouwenveiligheid behandelen als iets wat mannen aan vrouwen <strong>geven</strong>.</p></li></ul><p>Geen mars nodig. Geen veren. Ook geen nieuwe identiteit.</p><p>Geen vrouw op het Museumplein die moet voelen wat jouw verantwoordelijkheid met h&#225;&#225;r doet.</p><p>Gewoon ander gedrag. De mannenmars zegt dat veiligheid niet alleen de verantwoordelijkheid van vrouwen is.</p><p><strong>Klopt.</strong></p><p>Maar verantwoordelijkheid nemen betekent niet jezelf vervolgens tot de beschermer van vrouwen kronen. Jezelf even op een podium hijsen, dat is natuurlijk veel lekkerder voor deze mannen.</p><p>De website stond vol schrikbarende one-liners. Nog steeds denk ik wel maar ik ga ze ook geen kliks meer geven. Duidelijker bestaat niet.</p><p>Lees hier verder het heerlijke artikel in het NRC &#8594;</p><p><a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2026/10/10/aan-de-mannenmars-om-vrouwen-te-beschermen-mogen-vrouwen-niet-deelnemen-a4938541">https://www.nrc.nl/nieuws/2026/10/10/aan-de-mannenmars-om-vrouwen-te-beschermen-mogen-vrouwen-niet-deelnemen-a4938541</a></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!CRaD!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8ac32a33-6ecb-4238-980a-314719bb0928_1522x847.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!CRaD!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8ac32a33-6ecb-4238-980a-314719bb0928_1522x847.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!CRaD!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8ac32a33-6ecb-4238-980a-314719bb0928_1522x847.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!CRaD!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8ac32a33-6ecb-4238-980a-314719bb0928_1522x847.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!CRaD!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8ac32a33-6ecb-4238-980a-314719bb0928_1522x847.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!CRaD!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8ac32a33-6ecb-4238-980a-314719bb0928_1522x847.png" width="1456" height="810" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/8ac32a33-6ecb-4238-980a-314719bb0928_1522x847.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:810,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1847924,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/220010112?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8ac32a33-6ecb-4238-980a-314719bb0928_1522x847.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!CRaD!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8ac32a33-6ecb-4238-980a-314719bb0928_1522x847.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!CRaD!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8ac32a33-6ecb-4238-980a-314719bb0928_1522x847.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!CRaD!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8ac32a33-6ecb-4238-980a-314719bb0928_1522x847.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!CRaD!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8ac32a33-6ecb-4238-980a-314719bb0928_1522x847.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Verder lezen &#8594;</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;5c9dcd98-7631-4ab8-b532-82deffc7a0cc&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Dit stuk gaat over seksueel geweld. En ik ben boos.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Hij krijgt een toekomst. Zij niet. Zij krijgt de gevolgen.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-10-07T05:12:42.729Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/4115a17c-2676-4540-9183-329619c4ddc8_360x240.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/sam-van-z-verkrachtingen-utrecht-himpathy&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:218900886,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:22,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption">Schrijf je hier in en mis geen enkele PAREL &#8594;</p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Abortus is zorg. Waarom staat het dan nog in het Wetboek van Strafrecht?]]></title><description><![CDATA[Een nieuw wetsvoorstel wil abortus uit het strafrecht halen. De zorgvuldigheidsregels blijven; het juridische vertrekpunt verandert.]]></description><link>https://www.parelsmag.nl/p/abortus-strafrecht-wet-abortus-is-zorg</link><guid isPermaLink="false">https://www.parelsmag.nl/p/abortus-strafrecht-wet-abortus-is-zorg</guid><dc:creator><![CDATA[Raquel Castanon]]></dc:creator><pubDate>Mon, 12 Oct 2026 12:31:38 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2014df20-85f9-4a93-a693-8d0080355265_2000x2000.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h4>UPDATE 29 OKTOBER &#8212; Nu ligt abortus dus &#233;cht weer op de onderhandelingstafel</h4><p>Dinsdag 27 oktober stemde de Tweede Kamer de poging van Mirjam Bikker om bestaande abortuszorg rond 22 en 23 weken terug te draaien nog weg. Gelukkig.</p><p>Twee dagen later ligt abortus opnieuw op tafel.</p><p>JA21, BBB en SGP trekken vanaf nu gezamenlijk op in de onderhandelingen over het belastingplan en de begrotingen. In ruil voor steun willen ze onder meer een &#8216;pas op de plaats&#8217; op medisch-ethische dossiers.</p><p>Daar valt abortus expliciet onder.</p><p>De SGP wil onder meer ontwikkelingen rond late abortus &#233;n het uit het strafrecht halen van abortus stilzetten.</p><p>Dus het wetsvoorstel waar dit stuk over gaat, is nog niet eens inhoudelijk door de Kamer behandeld of vrouwelijke lichamelijke autonomie functioneert alweer als onderhandelingsmateriaal voor een begrotingsdeal.</p><p>Twee dagen geleden werd een concrete poging om abortuszorg terug te draaien dus verworpen.</p><p>Donderdag ligt hetzelfde onderwerp alweer tussen belastingen, stikstof en asiel op tafel.</p><p>En andermans lichaam is nog steeds geen wisselgeld voor je begroting.</p><p></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/abortus-strafrecht-wet-abortus-is-zorg?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/p/abortus-strafrecht-wet-abortus-is-zorg?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Share</span></a></p><p></p><h4>UPDATE 20 OKTOBER &#8212; En inmiddels ligt abortus en autonomie w&#233;&#233;r op de onderhandelingstafel</h4><p>Alsof het juridische frame nog niet duidelijk genoeg maakte hoe voorwaardelijk we abortus behandelen, is vrouwelijke lichamelijke autonomie inmiddels ook gewoon onderdeel geworden van begrotingspolitiek.</p><p><a href="https://wnl.tv/2026/09/28/sgp-waarschuwt-kabinet-geen-steun-voor-belastingplan-als-kabinet-niet-schuift-op-medisch-ethische-kwesties">SGP-leider Chris Stoffer dreigde eind september</a> dat zijn partij tegen het belastingplan kan stemmen wanneer het kabinet niet beweegt op medisch-ethische dossiers, waaronder abortus. Op 15 oktober diende zijn partijgenoot Diederik van Dijk vervolgens een motie van afkeuring in tegen zorgminister Sophie Hermans vanwege het beleid rond abortussen tussen 22 en 24 weken. Over die motie wordt op 27 oktober gestemd. </p><p>Voor de duidelijkheid: het voorstel om abortus uit het Wetboek van Strafrecht te halen en de discussie over abortuszorg tussen 22 en 24 weken zijn juridisch verschillende dossiers.</p><p>Politiek vertellen ze op dit moment alleen wel hetzelfde verhaal.</p><p><strong>Abortus wordt behandeld als iets waarover andere partijen mogen onderhandelen.</strong></p><p>Over belastingplannen. Begrotingssteun. Coalities. &#8220;Bewegen&#8221;. Over vrouwenrechten; ook wel bekend als mensenrechten.</p><p>Dat is precies waarom de plaats van abortus in het strafrecht m&#233;&#233;r is dan symboliek. Een recht dat we blijven behandelen als uitzondering, concessie of moreel bijzonder geval is ook gemakkelijker opnieuw bespreekbaar te maken zodra iemand politieke steun nodig heeft.</p><p>In <a href="https://www.parelsmag.nl/p/abortus-autonomie">mijn drieluik over abortus &amp; autonomie</a> eindigde ik met: een mening in het publieke debat is iets anders dan een stem in andermans lichaam.</p><p>Misschien moeten we daar inmiddels aan toevoegen:</p><p><em><strong>en andermans lichaam is ook geen wisselgeld voor je begroting.</strong></em></p><div><hr></div><p><strong>Abortus is zorg.</strong></p><p>Dat klinkt bijna saai logisch.</p><p>Toch staat abortus in Nederland nog altijd in het Wetboek van Strafrecht.</p><p>Op 28 september werd daarom de <strong>Wet abortus is zorg</strong> ingediend. Het voorstel wil artikel 296 uit het Wetboek van Strafrecht schrappen. De regels rond kwaliteit en zorgvuldigheid verdwijnen niet: ze worden ondergebracht in de wetgeving voor zorg. Het voorstel zit nog v&#243;&#243;r debat en stemming.</p><p>Dat onderscheid is belangrijk.</p><p>Abortus uit het strafrecht halen betekent niet dat abortus ongereguleerd wordt.</p><p>Het verandert het juridische vertrekpunt.</p><p>Niet langer: <strong>strafbaar, tenzij aan voorwaarden is voldaan.</strong></p><p>Maar: <strong>medische zorg, waarvoor zorgvuldigheidsregels gelden.</strong></p><p>Wetten regelen niet alleen gedrag. Ze vertellen ook welk uitgangspunt een samenleving normaal vindt.</p><p>En rond abortus is dat uitgangspunt nog heel vaak dat vrouwelijke autonomie eerst voldoende zorgvuldig moet worden uitgelegd voordat we haar volledig vertrouwen.</p><div><hr></div><p><strong>Verder lezen &#8594; <a href="https://www.parelsmag.nl/t/abortus-autonomie">Abortus &amp; autonomie</a>; </strong>driedelige serie over gevoel, keuzevrijheid en controle.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;7673d6f1-6d14-4630-a5a1-0dd5ba0511f0&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Niet iedereen voelt verdriet na een abortus.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Abortus en autonomie (1): wat je voelt, en wat je denkt dat je hoort te voelen&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-05-06T10:49:21.720Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!cCs8!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc0bc9010-321e-4390-b226-0c50db1d0879_2000x2000.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/abortus-en-autonomie-gevoelens-na-abortus&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:196631176,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:9,&quot;comment_count&quot;:9,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;3f753276-131b-4537-925c-34c3f7bd5b61&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Misschien is de echte schok niet dat vrouwen abortus laten doen. Misschien is de echte schok dat vrouwen soms nee zeggen.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Abortus en autonomie (2): waarom het nooit alleen jouw keuze lijkt te zijn&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-07-01T12:55:55.982Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!WgYv!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3661a79d-c75f-439a-be74-2c07e03f79ad_1456x1048.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/abortus-autonomie-stigma-controle&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:204270863,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:7,&quot;comment_count&quot;:6,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;75711f5f-7191-4e68-87a7-c34a242c6353&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Als jij geen abortus wilt, kies er dan niet voor.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;lg&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Abortus en autonomie (3): de keuze is van haar.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-07-26T14:40:51.863Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!8_bL!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb437c6dc-6e88-4e26-b881-9d5bfc4d76e7_1024x768.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/abortus-autonomie-keuze-van-haar&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:208439279,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:11,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em>Alle PARELS rechstreeks ontvangen? Schrijf je hier makkelijk en gratis in.</em></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Ik ben 42. Waarom is ‘jong’ eigenlijk een compliment?]]></title><description><![CDATA[Over waarom vrouwen jong moeten lijken precies wanneer ervaring, autonomie, werk, vriendschap en leven zich steeds verder opstapelen.]]></description><link>https://www.parelsmag.nl/p/ouder-worden-vrouw-jong-compliment-midlife</link><guid isPermaLink="false">https://www.parelsmag.nl/p/ouder-worden-vrouw-jong-compliment-midlife</guid><dc:creator><![CDATA[Raquel Castanon]]></dc:creator><pubDate>Sun, 11 Oct 2026 06:27:55 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IvWw!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcf9ce527-2b89-4b02-a92f-436eceeb4785_1369x1536.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<blockquote><p><strong>Mijn vader zegt al zolang ik me kan herinneren ongeveer hetzelfde wanneer het over ouder worden gaat.</strong></p><p><strong>&#8216;Er is ook geen alternatief.&#8217;</strong></p><p><strong>Daar vond mijn vijftienjarige zelf uiteraard nogal wat van. Vijftien is een heerlijke leeftijd om te geloven dat veertig oud is, vijftig vermoedelijk bejaard en echte volwassenen onderweg een geheime handleiding krijgen waarin staat hoe verantwoordelijkheid en leven in het algemeen functioneren.</strong></p></blockquote><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption">Pak meteen je eerste PAREL. Abonneer je gratis &#8595;</p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p>Inmiddels ben ik 42 en kan ik in ieder geval &#233;&#233;n belangrijke bevinding delen.</p><p>Die handleiding bestaat niet.</p><p>Ik heb inmiddels ongeveer de leeftijd waarop ik vroeger dacht dat mensen hun leven op orde hadden - of op z&#8217;n minst begrepen waar ze in godsnaam mee bezig waren. Vanaf hier gezien is dat misschien wel een van de grappigste dingen die ik ooit heb geloofd.</p><p>Toen ik dertig werd voelde dat nog anders. Ik was kersvers moeder (vond ik toen al jong om moeder te worden en nu al helemaal) van mijn eerste baby van twee maanden en vierde het twee weken lang met een grote groep familie en vrienden op Ibiza. Dertig was in mijn hoofd blijkbaar een gebeurtenis van dusdanig historisch belang dat iedereen daar uitgebreid bij stil moest staan. Uit de twintig. &#201;cht volwassen. Je zou verwachten dat er ieder moment iemand langskwam om mijn definitieve persoonlijkheid af te tekenen.</p><p>Ruim twaalf jaar later ben ik er steeds meer van overtuigd dat dat hele idee van een definitieve versie een misverstand is. Als het goed is blijf je jezelf namelijk ontwikkelen en daarmee ook groeien en veranderen, toch? Gelukkig maar. Dat is het mooie van het leven.</p><p>Ik weet veel meer dan toen en heb tegelijkertijd veel beter door hoeveel ik niet weet. Dat lijkt op het eerste gezicht een paradox maar is het natuurlijk helemaal niet. Begin twintig was ik dan ook ongeveer de wijsheid zelve, eind twintig trouwens ook nog behoorlijk, terwijl mijn huidige hoofd veel vaker denkt: wacht even, <em>waarom</em>? Dit zat er bij mij als kind echt al wel in (ik snap nu heel goed waarom dat best pittig was voor mijn ouders soms) alleen gaan die waarom vragen natuurlijk steeds dieper en verder. Ook dat groeit met je mee.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IvWw!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcf9ce527-2b89-4b02-a92f-436eceeb4785_1369x1536.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset image2-full-screen"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IvWw!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcf9ce527-2b89-4b02-a92f-436eceeb4785_1369x1536.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IvWw!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcf9ce527-2b89-4b02-a92f-436eceeb4785_1369x1536.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IvWw!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcf9ce527-2b89-4b02-a92f-436eceeb4785_1369x1536.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IvWw!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcf9ce527-2b89-4b02-a92f-436eceeb4785_1369x1536.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IvWw!,w_5760,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcf9ce527-2b89-4b02-a92f-436eceeb4785_1369x1536.jpeg" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/cf9ce527-2b89-4b02-a92f-436eceeb4785_1369x1536.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:false,&quot;imageSize&quot;:&quot;full&quot;,&quot;height&quot;:1536,&quot;width&quot;:1369,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:416025,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/217778295?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcf9ce527-2b89-4b02-a92f-436eceeb4785_1369x1536.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:&quot;center&quot;,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-fullscreen" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IvWw!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcf9ce527-2b89-4b02-a92f-436eceeb4785_1369x1536.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IvWw!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcf9ce527-2b89-4b02-a92f-436eceeb4785_1369x1536.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IvWw!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcf9ce527-2b89-4b02-a92f-436eceeb4785_1369x1536.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!IvWw!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcf9ce527-2b89-4b02-a92f-436eceeb4785_1369x1536.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption"></figcaption></figure></div><p>Ik kan me bijvoorbeeld afvragen <em><a href="https://www.parelsmag.nl/p/beha-hangende-borsten-tepels">waarom</a></em><a href="https://www.parelsmag.nl/p/beha-hangende-borsten-tepels"> het zo ontzettend lekker voelt om een beha uit te trekken</a> en waarom dit ook een best wel universele ervaring is. Ik kan een kop lezen over <a href="https://www.parelsmag.nl/p/vlees-mannelijkheid-vegaburger">mannen en vegaburgers</a> en ineens tussen identiteit, klimaat, reclame en mannelijkheid zitten, omdat een stukje vlees kennelijk een bijzonder zware culturele baan heeft gekregen. Een enthousiast <a href="https://www.parelsmag.nl/p/5x5-werkweek-gelijkheid">pleidooi voor de vierdaagse werkweek</a> kan me via Joke Smit, zorg, productiviteit en vaders naar de veel simpeler vraag brengen waarom acht uur betaald werk per dag eigenlijk nog steeds als een soort natuurwet overeind staat.</p><p>Een beha, een werkdag, een woord als <em><a href="https://www.parelsmag.nl/p/gold-diggers-vrouwen-gratis-arbeid">gold digger</a></em>.</p><p>Ik denk dat dit voor de meeste dingen geldt: denk er &#233;cht twee minuten langer over na en er blijkt meestal veel meer aan vast te zitten dan alleen het ding zelf.</p><p><a href="http://parelsmag.nl">PARELS</a> is daar uiteindelijk uit ontstaan. Echt niet omdat ik dacht dat ik alles inmiddels beter begreep, maar omdat ik steeds minder genoegen kreeg met het punt waarop we collectief hadden besloten op te houden met doorvragen.</p><p>En sinds ik 42 ben blijft er &#233;&#233;n vrij simpele vraag terugkomen.</p><p>Waarom is &#8216;jong&#8217; bij vrouwen eigenlijk een compliment?</p><p>Niet grappig, interessant, sterk, leuk, sexy of slim.</p><p><em>Jong. </em>En wat bedoelen we daar eigenlijk mee? Jeugdig? Onervaren? Kinderlijk? Een gezicht waar nog weinig jaren op zichtbaar zijn? Een lichaam dat nog zo dicht mogelijk tegen het meisje aan zit? Oei.</p><p>Zeg tegen een vrouw van 48 dat je haar 36 had geschat en je hebt blijkbaar iets heel aardigs gedaan. Een aantal weken geleden zag ik nog een kort pleidooi voorbij komen om vrouwen in de supermarkt bij het kopen van een flesje wijn standaard om hun ID te vragen. Want, daar zouden ze blij van worden en hun hele dag weer goed. Echt, schat? Als je daar blij van moet worden is het nog veel erger dan ik dacht maar ok. Schat haar 59 en afhankelijk van de vrouw in kwestie kun je het beste onmiddellijk emigreren. Terwijl, <em>waarom</em>? Ook 59 lijkt mij een hele mooie leeftijd.</p><p>Eruitzien alsof ik minder lang heb geleefd, geldt dus blijkbaar als winst. Dat vind ik op zichzelf al een totaal krankzinnig uitgangspunt.</p><p>Dat moet dan doorgaan voor een compliment. Dat je er goed uitziet voor &#8216;je leeftijd&#8217;, jonger wordt geschat of zelfs; naar welke kliniek ga je? Eruit zien alsof ik minder lang heb geleefd is dus blijkbaar goed? Mijn vriendinnen, familie, kinderen, man en alle andere mensen in mijn leven zal het echt niets uitmaken hoe &#8216;oud&#8217; ik eruitzie. Voor weinig mensen denk ik. Dus, waar gaat dit over? Aan welke standaarden houden we ons hier nou?</p><p>Jeugd is tenslotte geen prestatie. Je hebt simpelweg nog niet zoveel jaren achter je liggen. Gefeliciteerd. Heerlijk om jong te zijn maar het &#233;&#233;n sluit het ander niet uit.</p><p>Toch gebruiken we jong bij vrouwen haast als synoniem voor goed en mooi. Daaronder ligt natuurlijk de bekende mannelijke blik, de beroemde <em><a href="https://www.parelsmag.nl/p/frida-kahlo-keek-terug">male gaze</a></em>. We zeggen zelfs zonder verdere toelichting dat iemand &#8216;nog jong oogt&#8217; en weten allemaal dat daar waardering in zit. Verzorgd vind ik ook een mooie trouwens. Daar blijken voor mannen en vrouwen ineens heel andere maatstaven onder te liggen.</p><p>Susan Sontag noemde dat ruim vijftig jaar geleden al de <em><a href="https://www.researchgate.net/publication/345341834_From_double_to_triple_standards_of_ageing_Perceptions_of_physical_appearance_at_the_intersections_of_age_gender_and_class">double standard of aging</a></em>. Een man kon volgens haar cultureel aantrekkelijk zijn als jongen &#233;n als man, terwijl voor een vrouw het meisje veel langer de maatstaf bleef. Onderzoek daarna heeft verschillende delen daarvan steeds opnieuw teruggevonden: vrouwen worden eerder als oud gezien, leeftijd drukt zwaarder op de beoordeling van vrouwelijke aantrekkelijkheid en zelfs gepercipieerde vrouwelijkheid daalt met leeftijd waar mannelijkheid bij mannen veel minder dezelfde klap krijgt. </p><p>Dat is op zichzelf al merkwaardig.</p><p>Maar schoonheid vind ik eigenlijk nog maar het begin.</p><p>Want wat verheerlijken we precies wanneer we het meisje verheerlijken?</p><p>Een jongere vrouw heeft minder jaren gehad om ervaring op te bouwen, geld te verdienen, een netwerk te maken, professioneel ergens heel goed in te worden, allerlei soorten relaties mee te maken, een paar keer tegen dezelfde muur te lopen en te ontdekken dat het misschien gewoon een muur is.</p><p>Ze heeft minder vergelijkingsmateriaal.</p><p>Dat betekent natuurlijk niet dat iedere vrouw met ieder jaar wijzer, rijker en vrijer wordt. Was het leven maar zo keurig. Gezondheid is geluk, net als de omstandigheden waarin je geboren wordt en een hele stapel andere dingen waar mensen verrassend graag persoonlijke verdienste van maken. Klasse, racisme, beperking, zorg, geld en pech verdwijnen ook niet omdat er een verjaardagskaarsje bijkomt. Helaas.</p><p>Maar tijd <strong>kan</strong> wel iets opbouwen.</p><p>Je hebt vaker meegemaakt hoe iemand praat wanneer hij of zij iets van je wil. Je hebt misschien geleerd dat een grens trekken niet automatisch betekent dat iedereen je verlaat. Je hebt werk gedaan, dingen geprobeerd, fouten gemaakt, mensen verloren, nieuwe mensen gevonden en een paar keer meegemaakt dat iets waarvan je zeker wist dat het het einde van de wereld was achteraf helemaal niet zo heftig was.</p><p>Dat is precies waarom ik het hele ideaal van vrouwelijke jeugd inmiddels veel interessanter vind dan een debat over rimpels.</p><p>Het patriarchaat is geen vent met een snor die op een dag besluit dat vrouwen vooral jong moeten blijven. Het is een systeem waarin vrouwelijkheid eeuwenlang gekoppeld is geraakt aan eigenschappen die zeer weinig macht opleveren: schoonheid, jeugdigheid, zachtheid, dienstbaarheid, afhankelijkheid, seksuele aantrekkelijkheid zonder al te veel seksuele autonomie, slim genoeg maar niet bedreigend, aanwezig maar niet dominant. Je kent dit riedeltje vast wel.</p><p>En het meisje past daar heel gemakkelijk in. Veel te makkelijk.</p><p>Een volwassen vrouw is een veel ingewikkelder figuur.</p><p>Onderzoek naar vrouwen in midlife laat bovendien precies die andere kant zien: vrouwen beschrijven in deze levensfase ook meer autonomie, zelfvertrouwen en onafhankelijkheid. Dat past slecht bij het culturele verhaal waarin middle age hoofdzakelijk iets is wat een vrouw moet proberen te verbergen. </p><p>Ik zit er inmiddels dik in en in mijn eigen ervaring kan ik je vertellen dat ik me echt in een soort tweede puberteit-achtige fase bevindt. Niet als tiener uiteraard, maar deze keer als volwassen mens. Ik merk het ook om me heen. Mensen gaan scheiden, beginnen opnieuw, veranderen van werk, krijgen andere ritmes; ik maak zelf veel nieuwe vrienden en vriendinnen en we gaan met z&#8217;n allen ook weer veel vaker op stap dan een jaar of tien geleden. Voor degenen met kinderen worden die vaak zelfstandiger, anderen hadden die ruimte misschien al op een andere manier, maar hoe dan ook lijkt er iets open te gaan. En misschien komen vrouwen elkaar rond deze leeftijd ook gewoon weer op een ander, heerlijk niveau tegen. Je groeit sommige vriendschappen uit, soms groeit iemand jou uit, oude mensen kunnen terugkomen en ondertussen wandelen er nieuwe vrouwen binnen die veel beter passen bij wie je n&#250; bent. Hoe leuk is dat?</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H5fR!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd82eabbd-e0ba-4b18-8966-3e6990342145_922x1536.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H5fR!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd82eabbd-e0ba-4b18-8966-3e6990342145_922x1536.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H5fR!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd82eabbd-e0ba-4b18-8966-3e6990342145_922x1536.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H5fR!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd82eabbd-e0ba-4b18-8966-3e6990342145_922x1536.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H5fR!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd82eabbd-e0ba-4b18-8966-3e6990342145_922x1536.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H5fR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd82eabbd-e0ba-4b18-8966-3e6990342145_922x1536.jpeg" width="922" height="1536" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/d82eabbd-e0ba-4b18-8966-3e6990342145_922x1536.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1536,&quot;width&quot;:922,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:109885,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/217778295?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd82eabbd-e0ba-4b18-8966-3e6990342145_922x1536.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H5fR!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd82eabbd-e0ba-4b18-8966-3e6990342145_922x1536.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H5fR!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd82eabbd-e0ba-4b18-8966-3e6990342145_922x1536.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H5fR!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd82eabbd-e0ba-4b18-8966-3e6990342145_922x1536.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!H5fR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd82eabbd-e0ba-4b18-8966-3e6990342145_922x1536.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Midlife</figcaption></figure></div><p>En misschien is dat waarom ik ineens zo&#8217;n lol krijg in al die kleine dingen die we &#8216;persoonlijke voorkeur&#8217; noemen. Want is dat het echt? Die voorkeuren zijn namelijk 9 van de 10 keer hetzelfde, dus daaruit volgt dat er echt wel m&#233;&#233;r achter moet zitten.</p><p>Ik draag bijvoorbeeld mascara. Vind ik mooi, zeg ik tegen mezelf.</p><p>Ik scheer mijn benen. Waarom niet? Altijd al wel gedaan en is gewoon verzorgd en self-care om lekker met jezelf op deze manier bezig te zijn, toch?</p><p>Het wordt wel interessanter en leuker zodra je &#233;&#233;n vraag verder gaat. </p><p>En als het puur en volledig uit mijzelf komt, waarom blijken miljoenen andere vrouwen toevallig op ongeveer dezelfde lichaamsdelen dezelfde spontane voorkeur te hebben?</p><p>Waarom dragen zo weinig mannen mascara als donkere en langere, vollere wimpers zo vanzelfsprekend als mooier gezien worden?</p><p>Waarom is lichaamshaar bij mannen zo probleemloos onderdeel van een volwassen lichaam en bij vrouwen een klusje?</p><p>Waarom noemen we een mannelijk gezicht zonder make-up normaal en een vrouwelijk gezicht zonder make-up soms moe en vaak in ieder geval &#8216;onverzorgd&#8217;?</p><p>Ik vind het veel te eenvoudig om daarop te antwoorden: nou ja, ik doe het voor mezelf. Zo ver komen we allemaal wel en <a href="https://www.parelsmag.nl/p/abortus-autonomie-keuze-van-haar">keuzefeminisme</a> zijn we wel voorbij, toch? </p><p>Waar hebben we dus geleerd wat mooi is. Dat k&#225;n moeilijk puur objectief zijn wanneer zoveel van die voorkeuren cultureel dezelfde richting op wijzen.</p><p>Een voorkeur wordt heus niet nep zodra je ontdekt dat cultuur eraan heeft meegeschreven. Bijna niets aan een mens ontstaat in volledige afzondering. We leven nu eenmaal niet in een vacu&#252;m en alles waar je complimenten voor kreeg of juist kritiek vormen je. </p><p>Je hoeft je mascara dus helemaal niet in te leveren. Lekker zelf weten, dat is het punt niet.</p><p>Je kunt hem ook opdoen en ondertussen denken: <em>funny that</em>.</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption">Vind je dit soort &#8216;wacht even, waarom eigenlijk?&#8217;-momenten leuk? Ik ook. Lees PARELS gratis mee.</p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p></p><p>Is toch veel fijner en interessanter om hier even bij stil te staan dan om een nieuw voorschrift waarin de &#8216;goede feminist&#8217; ineens alles wat traditioneel vrouwelijk is moet afzweren. Dan heb je alleen een nieuwe meetlat gemaakt. Want waarom is dit ook? Waarom zijn de zaken die wij &#8216;traditioneel vrouwelijk&#8217; noemen ondergeschikt aan het mannelijke? Hetzelfde zie je in hoe makkelijk meisjes traditioneel mannelijke dingen mogen overnemen en hoe snel jongens worden gecorrigeerd zodra iets vrouwelijk wordt. </p><p>Een meisje in blauw: niets aan de hand. Een jongen in roze: compleet ander verhaal. Dat zegt uiteindelijk net zoveel over onze waardering van vrouwelijkheid als over gender zelf.</p><p>We ontvangen als vrouw-zijnde allemaal dezelfde boodschappen:</p><ul><li><p>Anti-aging</p></li><li><p>Age reversal</p></li><li><p>Preventative/baby Botox</p></li><li><p>Collageen</p></li><li><p>Stevigheid</p></li><li><p>Elasticiteit</p></li><li><p>Lifting</p></li><li><p>Correcting</p></li><li><p>Preventing</p></li><li><p>Vooral voorkomen dat iemand kan zien dat er leven heeft plaatsgevonden</p></li></ul><p>Ik zou mijn jaren als twintiger en dertiger absoluut niet willen inruilen. Juist niet, die jaren brengen mij nu hier en ik had vroegah dus &#233;cht niet geloofd dat ik me nu zou voelen zoals ik me voel.</p><p>Ik ga de laatste jaren weer veel vaker op stap en vind dat heerlijk. Ook zit ik veel vaker in het weekend thuis, lekker op de bank met een stapeltje boeken. Net waar ik zin in heb. </p><p>Wat me misschien nog wel het meest heeft verrast, is hoeveel nieuwe vrouwen er juist n&#250; mijn leven binnenkomen. Ik had daar nooit bewust een theorie over, maar kennelijk zat ergens in mijn hoofd toch het idee dat je de belangrijkste vriendinnen vroeg verzamelde en daarna vooral onderhoud ging plegen. En wat een verijking en verrassing is dit!</p><p>Sommige vriendschappen groeien uit elkaar, soms groei jij weg, soms iemand anders, soms vind je elkaar later weer en ondertussen kan er gewoon iemand binnenlopen die precies past bij de versie van jou die vandaag bestaat. Misschien komen vrouwen rond deze levensfase elkaar inderdaad ook op een ander niveau tegen; met meer geschiedenis, minder bewijsdrang en een beter idee van waar ze wel en geen zin in hebben.</p><p>Ik vind dat echt een van de leukste verrassingen van ouder worden: je kring hoeft niet langzaam dicht te groeien. Er kunnen gewoon nieuwe mensen bij.</p><p>PARELS heet trouwens PARELS door een vriendin. Zij noemde mij steeds Parel, ik haar terug en toen er in de jaren daarna een groep vrouwen om ons heen ontstond, waren we op een gegeven moment allemaal parels. </p><p>Ik vind die naam nu eigenlijk steeds mooier worden. Niet vanwege iets keurigs en glanzends in een sieradendoosje, maar juist vanwege de vrouwen zelf. Hun geschiedenis. Humor. Tegendraadsheid. Heeeerlijke eigenaardigheden. Tegenstellingen. De dingen die ze twintig jaar geleden deden en waar je ze nog steeds mee kunt lastigvallen. En zeker niet in de laatste plaats omdat, heel clich&#233; ik weet het, Parels ontstaan door wrijving. </p><p>Sommige intimiteit kan alleen bestaan doordat tijd voorbijgaat. Een vriendin kan je pas twintig jaar kennen nadat jullie twintig jaar hebben geleefd. Een grap kan pas zestien jaar geschiedenis hebben nadat er zestien jaar voorbij zijn.</p><p>En tegelijkertijd kan morgen iemand binnenkomen die over vijf jaar onmisbaar is.</p><p>Dat is toch fan-tas-tisch?</p><p>Je wereld hoeft niet langzaam dicht te groeien. Kan wel natuurlijk, juist een kleiner leven. Maar juist alles is mogelijk op dit punt. Dat &#237;s het punt.</p><p>Ook zeker qua werk. Ook d&#225;&#225;r zit zo&#8217;n vreemd idee onder dat je ergens vroeg kiest <em>wat je bent</em> en vervolgens vooral beter moet worden in die gekozen versie.</p><p>Waarom eigenlijk?</p><p>Je verandert voortdurend. De wereld verandert, altijd. Je leert waar je goed in bent en soms vooral waar je helemaal geen zin (meer) in hebt. Werk dat op je 28e perfect bij je paste hoeft dat op je 42e niet meer te doen, en iets waarvan je op je dertigste niet eens wist dat het bestond kan later ineens exact het werk zijn dat je wilt maken.</p><p>Ik voel dat zelf heel sterk. Dat is ook gewoon heel logisch?</p><p>We accepteren probleemloos dat iemand op zijn achttiende nog in ontwikkeling is en houden dat dan tegen een bepaalde standaard aan van je hebt nog niet genoeg ervaring dus&#8230; En dan later als je wat meer levenservaring hebt ben je ineens &#8216;te oud&#8217;. Het is dus nooit volmaakt. En daar moet je lekker lak aan hebben. Ook dat komt echt met de leeftijd dus is het heel raar als ik zeg dat ik ondertussen echt wel heel actief uitkijk naar nog meer jaren achter mij met een soort van nieuwe onbevangenheid ook voor de jaren die nog voor me liggen? I think not&#8230;</p><p>Onderzoek naar ondernemerschap maakt trouwens het clich&#233;beeld van jeugd ook aardig belachelijk. Bij de snelst groeiende Amerikaanse nieuwe ondernemingen lag de gemiddelde oprichtersleeftijd rond de 45. En ik zie en hoor het om mij heen ook enorm veel. Ervaring blijkt voor het bouwen van iets nieuws dus bepaald geen hinderlijke afwijking te zijn. </p><p>Het grappige is dat precies rond die leeftijd een vrouw online ook steeds nadrukkelijker wordt verteld hoe ze moet voorkomen dat iemand kan zien dat ze die leeftijd heeft.</p><p>Vijfenveertig jaar kennis, werk, mensen, mislukkingen, vaardigheden en geschiedenis verzameld?</p><p>Heel goed, top.</p><p><em>Heb je je nek al gezien?</em></p><div class="captioned-button-wrap" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/ouder-worden-vrouw-jong-compliment-midlife?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="CaptionedButtonToDOM"><div class="preamble"><p class="cta-caption">Ken je iemand die dit even moet lezen? Stuur haar een PAREL. &#128156;</p></div><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/ouder-worden-vrouw-jong-compliment-midlife?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/p/ouder-worden-vrouw-jong-compliment-midlife?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Share</span></a></p></div><p>We praten over midlife alsof het een soort tussenstation richting oud is, terwijl het voor iemand die het geluk heeft tachtig of ouder te worden letterlijk midden in een enorm volwassen leven ligt.</p><p>Als je volwassenheid heel simpel vanaf achttien telt en tachtig mag worden, heb je 62 volwassen jaren. Op je 42e zijn daar 24 van voorbij.</p><p>Dan heb je dus <strong>meer volwassen jaren v&#243;&#243;r je dan achter je</strong>. Je gaat het op dit punt natuurlijk ook nooit weten, hoe oud je gaat worden. </p><p>Maar dit rekensommetje vind ik lekker bevrijdend. </p><p>Waarom zouden we het enorme stuk volwassen leven dat mogelijk nog volgt behandelen als een soort uitloop? Nee joh!</p><p>Misschien is <em>coming of age</em> daarom ook zo&#8217;n grappige term.</p><p>We hebben bibliotheken vol verhalen over de eerste overgang naar volwassenheid. Eerste liefde, eerste seks, eerste huis, eerste baan, vertrekken, ontdekken wie je bent.</p><p>En daarna? Ben je gevonden? Ben je klaar als mens?</p><p>Ik vind <em>coming of middle age</em> veel leuker.</p><p>Als erkenning dat je halverwege helemaal opnieuw kunt opkijken.</p><p>Wie ben ik inmiddels geworden zonder dat ik het merkte? Want echte groei gaat vaak ongemerkt. Je hoeft jezelf echt niet continu te &#8216;<a href="https://www.parelsmag.nl/p/rust-nemen-healing-zelfoptimalisatie-cultuur">optimaliseren</a>&#8217; om die uitkomst te krijgen hoor, dat doet het leven met je. Gratis en vanzelf.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;5ac2b828-5365-433b-9b2d-d69c0a9faada&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;We praten meer dan ooit over mentale gezondheid. En terecht.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Waarom alles ineens &#8216;healing&#8217; moet zijn. En waarom dat zo vermoeiend kan worden.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-04-18T13:30:48.239Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!PIwp!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5ad3d4ea-4365-4110-b30c-99cf61404ca5_1080x1080.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/rust-nemen-healing-zelfoptimalisatie-cultuur&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:194598747,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:21,&quot;comment_count&quot;:16,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>Welke dingen doe ik omdat ik ze echt graag doe en welke ben ik ooit gaan doen omdat ze zo vanzelfsprekend waren dat ik nooit bedacht dat ik ook kon stoppen?</p><p>Welk werk wil ik nu? Welke mensen wil ik om me heen? Waar wil ik mijn tijd eigenlijk aan uitgeven? <a href="https://www.parelsmag.nl/p/gatekeeping-seksisme-norm">Welke norm</a> heb ik jarenlang aangezien voor mijn persoonlijkheid?</p><p>Daar komt een lekkere vorm van vrijheid in.</p><p>Niet de Instagramvrijheid waarin je op je 42e eindelijk volledig geheeld, ontwaakt en ongevoelig voor meningen bent. Ik ben nog gewoon een mens, helaas.</p><p>Ik hoef niet dezelfde vrouw te blijven alleen omdat ik lang genoeg mijn best heb gedaan om haar te worden. Je ontgroeit jezelf ook. </p><p>Met werk gebeurt eigenlijk hetzelfde. We doen alsof je vroeg kiest &#8216;wat je bent&#8217; en daarna vooral beter moet worden in die gekozen versie. Waarom?</p><p>Werk dat op je 28e precies paste, hoeft op je 42e niet meer te passen. Je bent veranderd, de wereld is veranderd en er bestaan inmiddels beroepen en mogelijkheden waar je twintig jaar geleden niet eens uit had kunnen kiezen.</p><p>Ik merk zelf dat ik nu m&#233;&#233;r ambitie heb dan vroeger, maar heel anders. Minder interesse in h&#233;t antwoord op de vraag wat ik wil gaan doen en veel meer zin om iets te bouwen dat bij mijn leven n&#250; past. In de volle wetenschap dat dat echt wel weer kan veranderen en waarschijnlijk ook gaat doen. Waarom onszelf vaak zo beperken?</p><p>Mijn 23-jarige zelf reisde een jaar door Zuid-Amerika en kon zich waarschijnlijk onmogelijk voorstellen wat ik vandaag aan het doen ben. Mijn 32-jarige zelf verhuisde met twee piepkleine kinderen naar Brussel, onderschatte volkomen hoe moeilijk dat zou zijn en gaf zichzelf daar de schuld van. Tien jaar later zie ik dezelfde ervaring anders. Het was achteraf niet ineens makkelijk, maar je kunt pas later zien wat het je &#243;&#243;k heeft gebracht. Perspectief.</p><p>Dat is volgens mij het heerlijke aan jaren hebben: je krijgt niet alleen meer ervaringen, je krijgt ook nieuwe perspectieven op je oude ervaringen.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!U_Rx!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febd59c36-ed9a-429d-bee6-35f56c766641_1536x1475.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!U_Rx!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febd59c36-ed9a-429d-bee6-35f56c766641_1536x1475.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!U_Rx!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febd59c36-ed9a-429d-bee6-35f56c766641_1536x1475.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!U_Rx!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febd59c36-ed9a-429d-bee6-35f56c766641_1536x1475.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!U_Rx!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febd59c36-ed9a-429d-bee6-35f56c766641_1536x1475.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!U_Rx!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febd59c36-ed9a-429d-bee6-35f56c766641_1536x1475.jpeg" width="1456" height="1398" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ebd59c36-ed9a-429d-bee6-35f56c766641_1536x1475.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1398,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:146069,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/217778295?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febd59c36-ed9a-429d-bee6-35f56c766641_1536x1475.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!U_Rx!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febd59c36-ed9a-429d-bee6-35f56c766641_1536x1475.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!U_Rx!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febd59c36-ed9a-429d-bee6-35f56c766641_1536x1475.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!U_Rx!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febd59c36-ed9a-429d-bee6-35f56c766641_1536x1475.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!U_Rx!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Febd59c36-ed9a-429d-bee6-35f56c766641_1536x1475.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Hier had ik de handleiding zeker nog niet gevonden.</figcaption></figure></div><p>Dat is leven.</p><p>En ineens begrijp ik mijn vader steeds beter.</p><p>&#8216;Er is ook geen alternatief.&#8217; </p><p>Ouder worden is een privilege om de meest ongezellige reden denkbaar: het alternatief is doodgaan. Wie jong sterft ontmoet die nieuwe vriendin niet. Begint die onderneming niet. Verandert niet alsnog van mening. Kan niet terugkijken naar haar 42-jarige zelf en denken: <em>zo, wat wist ze toen nog weinig.</em></p><p>Ik wil dus helemaal niet &#8216;jong blijven&#8217;.</p><p>Dat betekent niet dat ik geen zin heb om gezond te blijven of zo lang mogelijk mee te gaan. Graag zelfs.</p><p>Alleen wil ik niet doen alsof het bewijs dat dat lukt eruit bestaat dat niemand kan zien hoeveel jaren ik inmiddels heb geleefd. Wat is dat toch?</p><p>Ik ben 42. Dat is gewoon mijn leeftijd. Geen compliment, geen probleem en vooral geen stadium waar ik &#8216;nog goed voor&#8217; moet zijn.</p><p>Wie jong sterft ontdekt niet hoe 42 voelt. Of 52. Of 67. </p><p>Dat vooruitzicht vind ik oneindig aantrekkelijker dan het idee dat ik mezelf ooit eindelijk &#8216;gevonden&#8217; zou hebben.</p><p>Niet in de zoete betekenis waarin we verplicht dankbaar naar iedere lichamelijke verandering moeten kijken en iedere rimpel een rivier van wijsheid noemen.</p><p>Soms is iets gewoon kut. Punt. Het privilege zit in iets veel fundamentelers.</p><p>Ontdekken, steeds maar weer, lijkt me veel leuker.</p><p><strong>Coming of Middle Age.</strong></p><p>Heerlijk.</p><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XOyB!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe2d53e54-8f5a-45f5-ab1d-efcc3a708104_1100x220.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XOyB!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe2d53e54-8f5a-45f5-ab1d-efcc3a708104_1100x220.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XOyB!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe2d53e54-8f5a-45f5-ab1d-efcc3a708104_1100x220.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XOyB!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe2d53e54-8f5a-45f5-ab1d-efcc3a708104_1100x220.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XOyB!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe2d53e54-8f5a-45f5-ab1d-efcc3a708104_1100x220.png" width="1100" height="220" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/e2d53e54-8f5a-45f5-ab1d-efcc3a708104_1100x220.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:220,&quot;width&quot;:1100,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:61135,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/217778295?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe2d53e54-8f5a-45f5-ab1d-efcc3a708104_1100x220.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XOyB!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe2d53e54-8f5a-45f5-ab1d-efcc3a708104_1100x220.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XOyB!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe2d53e54-8f5a-45f5-ab1d-efcc3a708104_1100x220.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XOyB!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe2d53e54-8f5a-45f5-ab1d-efcc3a708104_1100x220.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XOyB!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe2d53e54-8f5a-45f5-ab1d-efcc3a708104_1100x220.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><div><hr></div><p>Nog even verder verdwalen? </p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;bbfc54c3-c8a4-432a-b2d0-2fc076f073df&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Op de foto boven dit stuk sta ik in een enorm landschap met twee zwarte veren in mijn handen. Ik zie eruit alsof ik zojuist de bewoonde wereld heb afgezworen en voortaan uitsluitend op intu&#239;tie, frisse lucht en vulkanisch gesteente zal leven.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;lg&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Ik wilde minder social media. Nu zit ik hier.&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-08-30T06:32:03.579Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!qQhZ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F919130b8-90eb-4cf2-95da-d6dc23a28cff_560x315.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/substack-social-media-performativiteit&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:212973094,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:20,&quot;comment_count&quot;:8,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;d215c864-68c0-4e1f-9304-46fc92b7c761&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Er zijn complimenten waar vaak werk in verstopt zit.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;lg&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Onzichtbaar seksisme, mental load en de stille verschuiving van het leven na je 40e&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-04-08T07:38:13.657Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!BfBp!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7b38baca-5fa1-45c9-89d5-85bbab4aba01_2000x2000.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/onzichtbaar-seksisme-mental-load&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:193548446,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:18,&quot;comment_count&quot;:8,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p><strong>Nog niet bij PARELS?</strong></p><p>Meld je gratis aan en krijg direct je eerste PAREL.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe now&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/subscribe?"><span>Subscribe now</span></a></p><p></p><p style="text-align: center;"><strong>PARELS doorgeven?</strong></p><p style="text-align: center;">Twee nieuwe lezers = iets leuks in je mail.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/leaderboard?&amp;utm_source=post&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Refer a friend&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/leaderboard?&amp;utm_source=post"><span>Refer a friend</span></a></p><p style="text-align: center;"></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Hij krijgt een toekomst. Zij niet. Zij krijgt de gevolgen.]]></title><description><![CDATA[Zijn leeftijd. Zijn studie. Zijn sociale omgeving. Zijn behandeling. Zijn toekomst. De vrouwen krijgen &#8216;gevolgen&#8217; - &#233;n de verantwoordelijkheid.]]></description><link>https://www.parelsmag.nl/p/sam-van-z-verkrachtingen-utrecht-himpathy</link><guid isPermaLink="false">https://www.parelsmag.nl/p/sam-van-z-verkrachtingen-utrecht-himpathy</guid><dc:creator><![CDATA[Raquel Castanon]]></dc:creator><pubDate>Wed, 07 Oct 2026 05:12:42 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/4115a17c-2676-4540-9183-329619c4ddc8_360x240.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KQM-!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9b61beb-1fb8-4501-8494-3d529befe760_360x240.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KQM-!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9b61beb-1fb8-4501-8494-3d529befe760_360x240.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KQM-!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9b61beb-1fb8-4501-8494-3d529befe760_360x240.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KQM-!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9b61beb-1fb8-4501-8494-3d529befe760_360x240.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KQM-!,w_2400,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9b61beb-1fb8-4501-8494-3d529befe760_360x240.jpeg" width="1200" height="800" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/e9b61beb-1fb8-4501-8494-3d529befe760_360x240.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:false,&quot;imageSize&quot;:&quot;large&quot;,&quot;height&quot;:240,&quot;width&quot;:360,&quot;resizeWidth&quot;:1200,&quot;bytes&quot;:30480,&quot;alt&quot;:&quot;Vrouw in profiel terwijl meerdere handen met uitgestoken wijsvingers naar haar wijzen.&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/218900886?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9b61beb-1fb8-4501-8494-3d529befe760_360x240.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:&quot;center&quot;,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-large" alt="Vrouw in profiel terwijl meerdere handen met uitgestoken wijsvingers naar haar wijzen." title="Vrouw in profiel terwijl meerdere handen met uitgestoken wijsvingers naar haar wijzen." srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KQM-!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9b61beb-1fb8-4501-8494-3d529befe760_360x240.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KQM-!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9b61beb-1fb8-4501-8494-3d529befe760_360x240.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KQM-!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9b61beb-1fb8-4501-8494-3d529befe760_360x240.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KQM-!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9b61beb-1fb8-4501-8494-3d529befe760_360x240.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div></div></div></div><figcaption class="image-caption">Zijn toekomst krijgt context. Zij krijgt vragen over haar gedrag, haar keuzes, haar karakter.</figcaption></figure></div><p><em>Dit stuk gaat over seksueel geweld. En ik ben boos.</em></p><p>Er lag deze week eigenlijk een heel ander stuk open. Ik had bronnen verzameld, halve alinea&#8217;s geschreven en was ongeveer aangekomen op het moment waarop ik mezelf moet verbieden om n&#243;g een onderzoek te openen.</p><p>Toen kwam Sam van Z. binnen.</p><div class="callout-block" data-callout="true"><p style="text-align: center;">Twee verkrachtingen bewezen. Een derde aangifte betrouwbaar bevonden, maar te weinig steunbewijs. Nog vijf vrouwen legden vergelijkbare verklaringen af. Acht vrouwen in beeld. Het topje van een ijsberg.</p><p style="text-align: center;">En ook het bezit en verspreiden van materiaal van seksueel kindermisbruik bewezen.</p></div><p>Dertig maanden gevangenisstraf, waarvan 23 maanden voorwaardelijk. De zeven maanden die hij al in voorarrest zat worden afgetrokken, dus hij hoeft niet opnieuw naar de gevangenis. </p><p>En toen begon ik te lezen <em>waarom</em>.</p><p>Zijn &#8216;jeugdige&#8217; leeftijd telde mee. Moet er niet toe doen. Als je oud genoeg bent om te verkrachten, ben je oud genoeg om de volledige consequenties te dragen. Deze man is 25.</p><p>Ik lees dus over een man van 25 rond wie zelfs n&#225; twee bewezen verkrachtingen de grootste zorg ontstaat voor alles wat h&#237;j nog kan verliezen. Arme jongen.</p><p>Hij was ook nog student in Utrecht geweest. USC. Hij had zijn studie gestaakt. Hij had zijn sociale omgeving in Utrecht achtergelaten. De strafzaak had gevolgen voor zijn leven gehad. Hij volgde behandeling. De reclassering adviseerde hem niet opnieuw vast te zetten. Het hof legde een meldplicht, behandeling en controles op alcohol- en drugsgebruik op. Zielig h&#232;? Leven we wel genoeg met h&#233;m mee?</p><p>Over de vrouwen zei het hof tijdens de uitspraak dat het hun gevolgen &#8216;echt&#8217; ziet. Sure. We zien het, maar het boeit ons verder niet. Dat is de heldere boodschap. </p><p><strong>Het woord &#8216;gevolgen&#8217; deed ook veel hier.</strong></p><p>Want een gevolg is geen leven. Een gevolg heeft geen tentamen op dinsdagochtend, geen huis waar je naartoe moet, geen lichaam waarmee je later weer seks probeert te hebben, geen route die je voortaan anders fietst, geen vriend die niet begrijpt waarom je ineens bevriest, geen studie die vertraging oploopt, geen werkdag na een slapeloze nacht, geen toekomst waar iemand zorgvuldig voor hoeft te waken. Ad infinitum.</p><p>Zijn leven verschijnt in detail. Wordt extra menselijk gemaakt en het hare wordt samengevat als gevolg.</p><p>En ondertussen krijgt zij &#243;&#243;k nog de verantwoordelijkheid. Had ze gedronken? Ging ze mee? Wilde ze eerst wel? Was haar nee duidelijk genoeg? Had ze zich voldoende verzet?</p><div class="callout-block" data-callout="true"><p style="text-align: center;">Even voor de duidelijkheid: nee = nee is te zwak. De norm is ja = ja. En zelfs een ja kan onder druk of dwang tot stand komen. Klaar.</p></div><p>En daar zit voor mij de obsceniteit van deze zaak.</p><p>Bij hem wordt zijn menselijkheid een reden om zorgvuldig te wegen. Bij haar wordt menselijkheid iets wat eerst uit het woord &#8216;slachtoffer&#8217; moet worden teruggehaald. Wat vinden we voor de een menselijk en de ander niet? </p><p>En dus ben ik niet teruggekomen bij dat andere artikel.</p><p>Totaal niet belangrijk ook.</p><p>Want ik wil weten waarom onze samenleving z&#243; goed kan zien wat een veroordeling een man kost en zo ontzettend geoefend is geraakt in het behandelen van wat seksueel geweld een vrouw kost als iets waar zij vervolgens zelf mee moet leren leven.</p><p>Dan heb ik het dus vooral over de Nederlandse man. Waar is jullie woede?</p><p>En kom me niet vertellen wat je zou doen &#8216;als dit mijn dochter was&#8217;. Zij hoeft niet jouw dochter, vrouw of zus te zijn voordat haar verkrachting jouw woede waard is.</p><p>Trouwens, als al die &#8216;als het mijn dochter was&#8217;-woede werkelijk bestond, zouden we die overal zien. Verkrachting is daar veel te gewoon voor.</p><p>Waarom zijn we hier met z&#8217;n allen niet veel kwader over? En specifieker: waar zijn de mannen? Die zijn hartstikke onzichtbaar.</p><p style="text-align: center;"><em>Vind je dat dit soort stukken er moeten zijn? Steun PARELS door je gratis te abonneren.</em></p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><strong>Ja. Ik steun PARELS &#10022;</strong></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><h2 style="text-align: center;">Een ja heeft geen houdbaarheidsdatum</h2><p>Het hof week af van de gebruikelijke ori&#235;ntatiepunten voor vergelijkbare zaken. Een van de omstandigheden die daarbij expliciet werd meegewogen: bij beide verkrachtingen was er aanvankelijk wederzijdse instemming.</p><p>Sam van Z. (en ja, ik ga zijn naam in dit artikel heel vaak noemen, samen met zijn verkrachtingen en andere bewezen strafbare feiten) ging daarna hardhandig door toen de vrouwen aangaven dat zij wilden stoppen. Volgens het hof maakte dat deze zaken anders dan verkrachtingen waarbij vanaf het begin sprake is van dwang.</p><p>Waarom? Wat verandert die eerdere ja precies aan de nee die erop volgt?</p><p>En voor de duidelijkheid: dit gaat niet over seks. Dit gaat over verkrachting. Over onderdrukking, macht en controle.</p><p>Ik heb die formulering inmiddels zo vaak gelezen dat de woorden bijna betekenisloos beginnen te worden.</p><p><em>Aanvankelijk wederzijdse instemming.</em></p><p>Ze wilde eerst wel. Zeggen ze, dus ook daar kun je al je vraagtekens bijzetten, maar goed. Neem dat maar mee dan.</p><p>En toen wilde ze niet meer. Niet zo moeilijk, toch?</p><p>Daar eindigt de ingewikkeldheid voor mij eigenlijk vrij abrupt.</p><p>Waarom is het hof zo bang dat Sam van Z. zijn leven niet gaat zoals gepland door een &#8216;fout&#8217; van zijn kant? We horen vaak dat het leven van een man verpest kan worden door een valse beschuldiging. Het omgekeerde is echter waar:</p><p>het leven van een man die een vrouw verkracht wordt meestal juist niet verpest door een daadwerkelijke verkrachting. </p><p>Gaslighting pur sang is dit.</p><p>Consent is geen contract voor de rest van de avond. Of ook maar de volgende fucking minuut. </p><p>Een ja om 23.17 uur is geen tegoedbon die om 23.42 uur nog geldig is. Je kunt mee naar huis gaan, zoenen, je uitkleden, beginnen met seks, genieten van een deel ervan en vervolgens willen stoppen. Vrouwen zijn mensen, en we hoeven dit ook helemaal niet verder toe te lichten. Ik heb dit zelf z&#243; vaak gedaan en ik koop niet dat mannen dit niet weten en snappen. Bestaat niet. Het moment waarop iemand niet meer wil is geen fucking voetnoot bij alles wat eraan voorafging. Het &#237;s het moment waarop de ander moet stoppen.</p><p>Een vrouw zegt nee. Een vrouw zegt stop. Een vrouw huilt en zegt dat het pijn doet. Hij gaat door. <strong>Ik noem dat sadistisch gedrag.</strong></p><p>En ik weiger mee te gaan in een verhaal waarin een volwassen man van 25 ineens wordt behandeld als een willoos en incompetent wezen.</p><p>Mannen zijn geen incompetente dieren of kleuters, toch?</p><p>Als gelijkheid ooit ergens moet beginnen, misschien gewoon daar: <strong>mannen serieus genoeg nemen om ze volledig verantwoordelijk te houden voor wat ze doen. </strong></p><p>Dit gaat niet over een man die seks verwacht. Hij neemt controle. Hij is een verkrachter. Groot verschil.</p><p>Er gebeurt eerst iets vrijwilligs. We blijven daar vanuit gaan. Daarna zegt ze LETTERLIJK nee. En vervolgens krijgt alles v&#243;&#243;r dat nee alsnog betekenis bij de vraag hoe we het geweld erna moeten wegen.</p><p>Dat vind ik belangrijk, omdat dit niet alleen een juridisch probleem is. Het is een cultureel script dat we allemaal kennen.</p><ul><li><p>Ze ging toch mee?</p></li><li><p>Ze kende hem toch?</p></li><li><p>Ze had toch gedronken?</p></li><li><p>Ze wilde eerst toch wel?</p></li><li><p>Ze hadden toch al seks?</p></li></ul><div class="comment" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://open.substack.com/&quot;,&quot;commentId&quot;:349388685,&quot;comment&quot;:{&quot;id&quot;:349388685,&quot;date&quot;:&quot;2026-09-30T11:36:37.550Z&quot;,&quot;edited_at&quot;:null,&quot;body&quot;:&quot;What If We Treated Every Victim This Way?\n\nWatch this sketch from Tracey Ullman's Show. A man reports being mugged, and he's asked what he was wearing, whether he'd been drinking, and why he didn't scream. Nobody would ask a robbery victim these questions, but they're routine for women who report rape.\n\nI'm sharing it because many men honestly don't see the pattern until it's flipped onto something they'd never be blamed for. Once it lands, it's hard to unsee. It also explains why so many women stay quiet. We've learned what the questions will be.\n\nSo I'll ask you: Did this change how you see it? And if you're a woman, what were you asked, or what did you fear being asked?&quot;,&quot;body_json&quot;:{&quot;type&quot;:&quot;doc&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;schemaVersion&quot;:&quot;v1&quot;},&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;marks&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;italic&quot;}],&quot;text&quot;:&quot;What If We Treated Every Victim This Way?&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;text&quot;:&quot;Watch this sketch from &quot;,&quot;type&quot;:&quot;text&quot;},{&quot;text&quot;:&quot;Tracey Ullman's Show&quot;,&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;marks&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;italic&quot;}]},{&quot;text&quot;:&quot;. A man reports being mugged, and he's asked what he was wearing, whether he'd been drinking, and why he didn't scream. Nobody would ask a robbery victim these questions, but they're routine for women who report rape.&quot;,&quot;type&quot;:&quot;text&quot;}]},{&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;I'm sharing it because many men honestly don't see the pattern until it's flipped onto something they'd never be blamed for. Once it lands, it's hard to unsee. It also explains why so many women stay quiet. We've learned what the questions will be.&quot;}],&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;},{&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;So I'll ask you: &quot;},{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;marks&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;bold&quot;}],&quot;text&quot;:&quot;Did this change how you see it? And if you're a woman, what were you asked, or what did you fear being asked?&quot;}],&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;}]},&quot;restacks&quot;:1731,&quot;reaction_count&quot;:4692,&quot;children_count&quot;:78,&quot;attachments&quot;:[{&quot;id&quot;:&quot;a0c68a57-fe37-4ca7-b38b-f79591b3a44d&quot;,&quot;user_id&quot;:32662791,&quot;comment_id&quot;:349388685,&quot;type&quot;:&quot;video&quot;,&quot;media_upload_id&quot;:&quot;08f4523b-0191-47a4-bbec-c9f571042f58&quot;,&quot;mediaUpload&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;08f4523b-0191-47a4-bbec-c9f571042f58&quot;,&quot;name&quot;:&quot;6F269F86-6C8A-4DC7-AFDE-A54ABC440C2A-23357-00001BA92018C619.mp4&quot;,&quot;created_at&quot;:&quot;2026-09-30T11:35:19.762Z&quot;,&quot;uploaded_at&quot;:&quot;2026-09-30T11:36:33.780Z&quot;,&quot;publication_id&quot;:null,&quot;state&quot;:&quot;transcoded&quot;,&quot;post_id&quot;:null,&quot;user_id&quot;:32662791,&quot;duration&quot;:106.933334,&quot;height&quot;:744,&quot;width&quot;:720,&quot;thumbnail_id&quot;:1,&quot;preview_start&quot;:null,&quot;preview_duration&quot;:null,&quot;media_type&quot;:&quot;video&quot;,&quot;primary_file_size&quot;:67954104,&quot;is_mux&quot;:true,&quot;mux_asset_id&quot;:&quot;j5bfDn58NiiGxzXOYE01D1PlDMwl0000uq2TqvgsPygkmE&quot;,&quot;mux_playback_id&quot;:&quot;fZg00ORU9pTJOLmXaTEDKkfBTzbs01UBV801s302UbpOAB8&quot;,&quot;mux_preview_asset_id&quot;:null,&quot;mux_preview_playback_id&quot;:null,&quot;mux_rendition_quality&quot;:&quot;high&quot;,&quot;mux_preview_rendition_quality&quot;:null,&quot;explicit&quot;:false,&quot;copyright_infringement&quot;:null,&quot;src_media_upload_id&quot;:null,&quot;live_stream_id&quot;:null}}],&quot;name&quot;:&quot;Addy&#127482;&#127480;&#127468;&#127463;&quot;,&quot;user_id&quot;:32662791,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/46f37f4b-d0ec-4bc5-a017-46a523d36f86_1008x1010.png&quot;,&quot;user_bestseller_tier&quot;:null,&quot;userStatus&quot;:{&quot;bestsellerTier&quot;:null,&quot;subscriberTier&quot;:null,&quot;leaderboard&quot;:null,&quot;vip&quot;:false,&quot;badge&quot;:null,&quot;subscriber&quot;:null}},&quot;source&quot;:null,&quot;forumChannel&quot;:null}" data-component-name="CommentPlaceholder"></div><p>Dit zijn precies de soorten aannames die onderzoekers onder <em>rape myths</em> scharen: idee&#235;n over hoe een &#8216;echte&#8217; verkrachting hoort te verlopen, hoe een &#8216;echt&#8217; en &#8216;volwaardig&#8217; slachtoffer zich gedraagt en hoeveel schuld of verantwoordelijkheid bij een vrouw terechtkomt wanneer de situatie niet overeenkomt met het bekende beeld van een vreemde man in een donker steegje. Uiteindelijk wordt verkrachter Sam van Z. behandeld als het slachtoffer. Fuck off.</p><p>Een systematische review en meta-analyse uit september 2026 bekeek twintig moderne mock-jurystudies met in totaal 7.682 deelnemers. Mensen die sterker in zulke rape myths geloofden, legden aanzienlijk meer verantwoordelijkheid bij het slachtoffer en oordeelden iets minder snel dat de verdachte schuldig was. Vooral idee&#235;n over alcohol, eerder contact, gedrag na het geweld en het ontbreken van zichtbare dwang blijven terugkomen in hoe slachtoffers worden beoordeeld. Ik zie dit ook iedere dag gebeuren op allerlei enorm nonchalante manieren en 9 van de 10 keer met de disclaimer: maar we bedoelen hetzelfde. </p><p>Nee, Johan en Brenda, dat bedoelen we absoluut niet.</p><p>Dat onderzoek bewijst verder niets over de persoonlijke denkwereld van de drie rechters in Arnhem. Het laat wel zien dat de omgeving waarin wij allemaal naar seksueel geweld kijken allesbehalve neutraal is.</p><p>En alcohol laat die scheve vloer bijna g&#234;nant helder zien.</p><p>Wanneer h&#237;j drinkt en vervolgens seksueel geweld pleegt, kan alcohol onderdeel worden van de context rond zijn gedrag: verminderd inzicht, middelenproblematiek, behandeling, controles, iets wat gemonitord en beheerst moet worden. Lachen, gieren brullen en sorry.</p><p>Wanneer z&#237;j drinkt en wordt verkracht, verandert dezelfde alcohol razendsnel in een onderzoek naar haar verantwoordelijkheid. Hoeveel had ze op? Kon ze nog duidelijk aangeven wat ze wilde? Waarom ging ze met hem mee? Had ze beter moeten weten?</p><p>Bij hem wordt alcohol iets wat behandeld en beheerst moet worden. Bij haar wordt alcohol iets wat ze kennelijk beter had moeten voorkomen.</p><p>Hij krijgt een behandelplan. Zij krijgt achteraf <em>gedragsadvies.</em></p><p>En dat is zo&#8217;n absurd verschil dat we het bijna niet meer zien. Van hem accepteren we ineens het verhaal dat alcohol zijn inzicht, zijn interpretatie of zijn zelfbeheersing vertroebelde. Van haar verwachten we ondertussen dat zij precies genoeg drinkt, ieder risico vooruitziet, iedere grens perfect communiceert en haar eigen veiligheid de hele avond managet.</p><p>Hij mag minder controle hebben gehad. Zij had juist m&#233;&#233;r controle moeten hebben.</p><p>Hoe dan?</p><p>En kijk nog eens heel goed wat we daarmee impliciet over mannen zeggen.</p><p>Dit gebeurt niet alleen bij drank of een eerdere ja. Zodra verantwoordelijkheid voor een man echte consequenties krijgt, verschijnt opvallend vaak een versie van hem met minder agency. Hij las het verkeerd. Hij begreep de signalen niet. Hij dacht dat ze het wilde. Hij was dronken. Hij verloor de controle.</p><p>De vrouw wordt ondertussen behandeld als de hypercompetente risicomanager van twee volwassen mensen.</p><p>Zij had haar alcohol &#233;n de zijne, haar grenzen &#233;n zijn reactie, haar veiligheid, het risico, de sfeer en het moment moeten managen.</p><p>En dan gebeurt n&#243;g iets bizars: h&#237;j wordt als mens serieuzer genomen terwijl zijn handelingsvermogen kleiner wordt gemaakt. Zij krijgt juist m&#233;&#233;r verantwoordelijkheid toegeschreven terwijl haar woord minder vanzelfsprekend telt.</p><p>Minder agency, m&#233;&#233;r menselijkheid voor hem.</p><p>M&#233;&#233;r verantwoordelijkheid, m&#237;nder geloofwaardigheid voor haar.</p><p>Kijk hoe handig dat uitkomt.</p><p>Dat is geen pro-man framing. Het infantiliseert mannen precies op het moment dat volledige volwassen verantwoordelijkheid consequenties krijgt.</p><p>Als we mannen werkelijk serieus nemen, houden we ze ook volledig verantwoordelijk voor wat ze doen.</p><p>Oplossing: mannen lekker binnen blijven na 18.00 uur?</p><p>Binnen dezelfde logica eigenlijk het meest voor de hand liggende antwoord. Toch komt bijna niemand daarop.</p><p>Waarom?</p><p>En precies daarom interesseert het me wanneer <em>aanvankelijk instemming</em> zoveel gewicht krijgt. Wat maakt het uit? In eerdere rechtszaken kreeg dit juist minder gewicht. En terecht. Wat is dit voor een farce? Welke boodschap geven we hier?</p><p>En snappen we nu beter waarom vrouwen g&#233;&#233;n aangifte doen? Want ook dat, doe normaal.</p><h2 style="text-align: center;">Het leven van de jongens</h2><p>Toen kwam Cornell.</p><p>Een voormalige studente van Cornell University beschuldigt zeven leden van studentenvereniging Chi Phi ervan haar in 2024 te hebben gedrogeerd en seksueel te hebben misbruikt. Dit is op dit moment een civiele zaak; er zijn (nog) geen strafrechtelijke veroordelingen. Cornell deed wel een eigen Title IX-onderzoek. Uit interne dossiers blijkt dat de universiteit twee mannen uitsloot, terwijl anderen onder meer schorsingen, disciplinaire proeftijd, trainingen en verplichte &#8220;reflection papers&#8221; kregen. De strafrechtelijke zaak, die aanvankelijk niet werd vervolgd, is inmiddels opnieuw geopend. </p><p>Die essays werden online het symbool van de zaak.</p><p>Een vrouw zegt dat ze urenlang (7!!) is gedrogeerd en seksueel misbruikt en ergens aan de andere kant van het institutionele proces verschijnt de opdracht om over je gedrag te reflecteren. Joe.</p><p>De faculteit Feminist, Gender &amp; Sexuality Studies van Cornell formuleerde in een open brief precies wat daaraan wringt: kennis over consent kan nuttig zijn voor degene die de training krijgt, maar waar blijft de verantwoordelijkheid tegenover degene die het geweld onderging en haar herstel?</p><p>Judith Dayal schreef er op Substack een stuk over met de titel <strong>They Had to Write a Fucking Essay</strong>.</p><p>Ook hier verschijnt dezelfde beweging. De mannen blijven studenten die kunnen leren, reflecteren, terugkeren en verdergaan. <em>Hun</em> toekomst bestaat nog uit werkwoorden.</p><p>De vrouw wilde Cornell vrijwel direct verlaten. Alleen kreeg ze haar collegegeld niet terug en bleef ze daardoor nog een semester op de universiteit voltooien. Inmiddels studeert ze daar niet meer en heeft ze haar opleiding niet afgemaakt. Zomaar &#233;&#233;n van de vele gevolgen voor uitsluitend haar.</p><p>En terwijl dit volgens haar civiele klacht boven gebeurde, verscheen om 1.42 uur in de Snapchatgroep &#8216;Chi Phi Actives&#8217; de boodschap: &#8216;free pussy upstairs&#8217;.</p><p>Later vroeg iemand: <strong>&#8216;Shop still open?&#8217;</strong></p><p>Antwoord: <strong>&#8216;Yea.&#8217;</strong></p><p>Andere mannen kwamen de kamer binnen terwijl zij naakt onder de dekens probeerde te verdwijnen.</p><p>Deze Snapchatgroep van Chi Phi telde 57 actieve leden. En we zien inmiddels openbaar wat er in die groepschat werd gezegd.</p><p><strong>Geen: &#8216;is zij ok&#233;?&#8217;</strong></p><p><strong>Wel: &#8216;Shop still open?&#8217;</strong></p><p>Dat is geen misverstand. Dat is een <em>cultuur</em>.</p><p>Zevenenvijftig mannen in die groep. 57. Niemand die het meldde.</p><p>Zij verdween uiteindelijk van Cornell.</p><p>Waarom moest h&#225;&#225;r toekomst wijken?</p><p>Dat is &#243;&#243;k een toekomst. Alleen eentje waar het instituut opvallend minder moeite voor hoefde te doen. Want waar komen deze mannen straks terecht? Juist.</p><p><a href="https://www.parelsmag.nl/p/alexandria-ocasio-cortez-macht-vrouwen-politiek">Alexandria Ocasio-Cortez</a> stond op 27 september in Ithaca en begon haar reactie op deze zaak exact hier: Jane Doe verloor haar opleiding.</p><p>Niet bij wat de beschuldigingen met de toekomst van de mannen zouden kunnen doen. <strong>Bij wat zij al kwijt was.</strong></p><p>En een paar dagen geleden stonden meer dan duizend mensen op Cornell voor haar op de campus. D&#225;&#225;r is die woede dus wel.</p><p>We noemen het bij haar dan ook direct trauma. Lekker overzichtelijk en haalt ook de schuld weg bij de daders. Een trauma klinkt alsof het iets is dat zich &#237;n haar bevindt. Waar zij lekker aan moet gaan werken. Lekker alles accepteren, rustig worden en wegpuffen. Niet te moeilijk doen. Laten we het gewoon gezellig houden en zit jezelf vooral niet zo in de weg.</p><p>Zij kan lekker voor altijd in therapie en aan zichzelf werken. Waar gaat die woede naartoe?</p><div class="callout-block" data-callout="true"><p style="text-align: center;"><strong>Trauma kunnen we individualiseren. Woede is lastiger. Verdriet kan netjes bij haar blijven. Woede zoekt een adres.</strong></p></div><p>En dat is waarom vrouwen zo ontzettend vaak wordt geleerd hun woede te beheersen. Rustig blijven. Niet schreeuwen. Niet verbitterd raken. Niet &#8216;alle mannen&#8217;. Helen. Verwerken. Loslaten. Puffen. Door. </p><p>Want zodra een vrouw boos blijft, blijft &#243;&#243;k de oorzaak in beeld.</p><p>Wat als woede hier niet het bewijs is dat een vrouw haar trauma niet goed genoeg heeft verwerkt, maar het bewijs dat ze heel precies begrijpt wat haar is aangedaan?</p><p>Rust is hier niet neutraler dan woede. Rust is alleen een stuk comfortabeler voor iedereen die graag wil dat het weer gezellig wordt.</p><p>Ik wil niet dat vrouwen dit allemaal n&#243;g beter leren wegpuffen.</p><p>Ik wil weten waar die woede naartoe gaat.</p><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9DDF!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ebfdcab-ca63-4b73-bc0f-23c8ee611bfa_426x240.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9DDF!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ebfdcab-ca63-4b73-bc0f-23c8ee611bfa_426x240.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9DDF!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ebfdcab-ca63-4b73-bc0f-23c8ee611bfa_426x240.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9DDF!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ebfdcab-ca63-4b73-bc0f-23c8ee611bfa_426x240.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9DDF!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ebfdcab-ca63-4b73-bc0f-23c8ee611bfa_426x240.jpeg" width="426" height="240" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/0ebfdcab-ca63-4b73-bc0f-23c8ee611bfa_426x240.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:240,&quot;width&quot;:426,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:18544,&quot;alt&quot;:&quot;Close-up van een vrouw met tape over haar mond.&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/218900886?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ebfdcab-ca63-4b73-bc0f-23c8ee611bfa_426x240.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Close-up van een vrouw met tape over haar mond." title="Close-up van een vrouw met tape over haar mond." srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9DDF!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ebfdcab-ca63-4b73-bc0f-23c8ee611bfa_426x240.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9DDF!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ebfdcab-ca63-4b73-bc0f-23c8ee611bfa_426x240.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9DDF!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ebfdcab-ca63-4b73-bc0f-23c8ee611bfa_426x240.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9DDF!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ebfdcab-ca63-4b73-bc0f-23c8ee611bfa_426x240.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div><figcaption class="image-caption">Haar woede is niet het probleem.</figcaption></figure></div><p>De mechanismen die dat trauma hebben geproduceerd blijven dus weer lekker compleet buiten beeld en zijn bezig met h&#250;n toekomst. De tweederangsburger kan het lekker zelf uitzoeken.</p><p>Ik bleef verder lezen.</p><p>In India verminderde het Hooggerechtshof afgelopen zomer in een gangrapezaak een straf van levenslang zonder re&#235;le mogelijkheid tot vervroegde vrijlating naar twintig jaar gevangenisstraf. Het hof woog hier ook onder meer de &#8216;jonge leeftijd&#8217; van de dader, het ontbreken van een strafblad, goed gedrag in de gevangenis en de mogelijkheid tot hervorming mee. Dat is twintig jaar gevangenisstraf en dus bepaald geen tik op de vingers. Het is interessant omdat precies dezelfde taal opnieuw opduikt: proportionaliteit, jonge leeftijd, hervorming, toekomst. En steeds weer: geslacht. Wie krijgt ruimte om te hervormen, en wie moet haar leven aanpassen?</p><p>En vrijwel tegelijkertijd gingen in India vrouwelijke studenten massaal de straat op na een reeks verkrachtingszaken. Hun protest richtte zich onder meer tegen een bekend antwoord op geweld tegen vrouwen: m&#233;&#233;r toezicht op vrouwen, m&#233;&#233;r beperkingen, eerder thuiskomen, veiliger routes nemen, jezelf beschermen. Zij vroegen waarom vrouwen opnieuw hun vrijheid moeten aanpassen aan het geweld van mannen. Terwijl we allang weten dat dit niks uitmaakt. Je blijft het probleem niet alleen verleggen naar vrouwen, je haalt het ook actief weg bij de verkrachters. </p><p>Verkrachters als Sam van Z. Bewezen verkrachters. Het maakt niet uit of je onder de invloed van iets bent of juist niet. Of je een burka draagt of een bikini. Een spacesuit of een gekke carnavals-outfit. Het is een machts- en controlemiddel. Een oorlogswapen van alle tijden en we blijven het probleem bij de vrouwen neerleggen. Wereldwijd. Dus ja, wij ook. En zeker niet in de laatste plaats.</p><p>Daar begon voor mij ook iets anders samen te vallen.</p><p>Niet alleen in de rechtszaal.</p><p>Ook juist daarna.</p><ul><li><p>Waar ga je nog alleen naartoe?</p></li><li><p>Hoe laat fiets je naar huis?</p></li><li><p>Hoeveel drink je?</p></li><li><p>Wie app je wanneer je aankomt?</p></li><li><p>Welke straat vermijd je?</p></li><li><p>Wie vertrouw je?</p></li><li><p>Stop je je sleutels tussen je vingers?</p></li><li><p>Hoe zorg je dat dit je niet nog een keer overkomt?</p></li></ul><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dYo8!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F840868e3-6ba4-4ae7-ac0e-f8072cf0d27c_1285x1536.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dYo8!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F840868e3-6ba4-4ae7-ac0e-f8072cf0d27c_1285x1536.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dYo8!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F840868e3-6ba4-4ae7-ac0e-f8072cf0d27c_1285x1536.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dYo8!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F840868e3-6ba4-4ae7-ac0e-f8072cf0d27c_1285x1536.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dYo8!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F840868e3-6ba4-4ae7-ac0e-f8072cf0d27c_1285x1536.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dYo8!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F840868e3-6ba4-4ae7-ac0e-f8072cf0d27c_1285x1536.jpeg" width="1285" height="1536" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/840868e3-6ba4-4ae7-ac0e-f8072cf0d27c_1285x1536.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1536,&quot;width&quot;:1285,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:296652,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/218900886?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F840868e3-6ba4-4ae7-ac0e-f8072cf0d27c_1285x1536.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dYo8!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F840868e3-6ba4-4ae7-ac0e-f8072cf0d27c_1285x1536.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dYo8!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F840868e3-6ba4-4ae7-ac0e-f8072cf0d27c_1285x1536.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dYo8!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F840868e3-6ba4-4ae7-ac0e-f8072cf0d27c_1285x1536.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dYo8!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F840868e3-6ba4-4ae7-ac0e-f8072cf0d27c_1285x1536.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p></p><div class="captioned-button-wrap" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/sam-van-z-verkrachtingen-utrecht-himpathy?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="CaptionedButtonToDOM"><div class="preamble"><p class="cta-caption">Herken je deze lijst? Stuur dit door.</p></div><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/sam-van-z-verkrachtingen-utrecht-himpathy?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/p/sam-van-z-verkrachtingen-utrecht-himpathy?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Share</span></a></p></div><h2 style="text-align: center;">Himpathy: de krankzinnige hoeveelheid empathie voor zijn toekomst</h2><p>Er bestaat een woord voor dat verschuiven van empathie. Of verschuiven niet eens. Dat zou impliceren dat er ook nog wat empathie bij haar blijft liggen. Nee, vrij weinig. Maar de eerste reflexen (en alle opvolgende trouwens) qua bezorgheid gaan direct naar hem toe. Hoe oud was hij? Hij was dronken. Hij had het niet door. Hij heeft zijn hele leven nog voor zich. Hij weet niet beter. </p><p>Echt, als mijn ogen n&#243;g harder konden rollen zou ik al mijn oogspieren verrekken en blind zijn nu.</p><p>De Amerikaanse filosoof Kate Manne noemt het <strong>himpathy</strong>. Een heerlijk en zeer treffend woord. De disproportionele sympathie dus die naar een mannelijke dader of beschuldigde kan stromen, juist ten opzichte van de vrouw die door zijn gedrag is geraakt. Het klassieke voorbeeld is de angst dat een beschuldiging, veroordeling of straf zijn studie, carri&#232;re, reputatie of verdere leven zal verpesten. </p><p>Ik kende het begrip al. Het heeft nu n&#243;g veel meer lading gekregen.</p><p>Een studie uit 2024 naar juristen en verkrachtingszaken in Zweden beschrijft hoe het beeld van de <strong>geru&#239;neerde toekomst van de beschuldigde man</strong> in juridische argumentatie kan worden ingezet om sympathie te produceren: zijn reputatie, zijn schaamte, zijn familie, de impact van het label verkrachter, alles wat een veroordeling hem nog kan kosten. Tegelijk kan diezelfde beweging twijfel naar de vrouw verplaatsen en haar geloofwaardigheid zwaarder belasten. De onderzoekers noemen dit expliciet een <em>male fear defence</em>. </p><p>Want dat is precies wat me aan meervoudig verkrachter en kindermisbruiker Sam van Z. bleef storen.</p><p>Niet &#233;&#233;n verzachtende omstandigheid. De resolutie.</p><p>Hoe moeiteloos zijn complete menselijkheid terugkeert zodra we kijken naar wat een straf hem kan kosten: studie, reputatie, sociale omgeving, behandeling, werk, toekomst. Terwijl de levens van de vrouwen vrijwel onmiddellijk worden samengevouwen tot &#233;&#233;n woord.</p><p>Gevolgen.</p><p>We weten dondersgoed dat de gevolgen van seksueel geweld jaren kunnen doorlopen in lichamelijke en psychische gezondheid, relaties, werk en onderwijs. In het huidige nationale beleid noemt de Nederlandse overheid zelf de mogelijke gevolgen voor studies, carri&#232;res, gezinnen, vriendschappen en relaties. Dit zijn dus geen zachte randzaken naast het echte leven.</p><p>Dit <strong>is</strong> het echte leven.</p><p>En daar begint gelijkheid. Niet bij doen alsof ieder mens in deze zaak dezelfde positie heeft. Dat hebben ze niet.</p><p>Sam van Z. heeft twee vrouwen verkracht. Dat is bewezen.</p><p>En dan is er die derde vrouw. Haar verklaring werd betrouwbaar gevonden. Niet ongeloofwaardig. <em>Betrouwbaar.</em> Alleen was er juridisch te weinig steunbewijs om hem &#243;&#243;k voor haar verkrachting te veroordelen. Zijn woord weegt hier dus altijd meer.</p><p>Zelfs wanneer haar woord dus volkomen geloofwaardig is, is haar woord nog steeds niet genoeg. Laat dat even bezinken.</p><p>Hoeveel zijn er nog die dit, compleet begrijpelijk, niet willen of durven?</p><p>En als je w&#233;l naar politie, zorg of justitie stapt, begint er n&#243;g een ronde van vertellen, herinneren, bewijzen, bevraagd worden en opnieuw verantwoordelijk gemaakt worden.</p><p>Ook daarvoor bestaat een begrip: secondary victimization.</p><p>Of nog treffender: second rape.</p><p>Het systeem waar je na seksueel geweld hulp en recht zoekt, kan je dus gewoon opnieuw beschadigen.</p><p>En dan moeten we doen alsof alleen de eerste twee vrouwen iets over het patroon zeggen? Nee.</p><p>Gelijkheid betekent hier dat een vrouwenleven even volledig telt als een mannenleven. Super simpel. Het leven van ieder zou gelijk moeten zijn.</p><p>Bij hem wordt menselijkheid een reden om zorgvuldig te wegen: zijn leeftijd, studie, vrienden, drank, behandeling, werk en toekomst.</p><p>Bij haar worden vrijwel dezelfde menselijke omstandigheden materiaal waarmee haar gedrag kan worden onderzocht: wat ze dronk, waar ze was, waarom ze meeging, hoe duidelijk ze nee zei, hoeveel ze zich verzette, hoe betrouwbaar haar herinnering is.</p><p>Hij blijft een mens die iets heeft gedaan. Zij <em>wordt </em>wat haar is aangedaan.</p><p>Dat is een krankzinnig verschil.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;87603361-59ef-46c5-a63e-b6ff806fa181&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Er is iets wonderlijks aan een toelatingsexamen dat gewoon doorgaat nadat de kandidaat de halve examencommissie inmiddels heeft overtroffen.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;De gatekeepers van de norm&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-08-21T09:54:15.929Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!J-EP!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faf742be7-6c71-4b49-8e80-fbdae55ff68b_1024x768.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/gatekeeping-seksisme-norm&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:212106799,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:13,&quot;comment_count&quot;:4,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>Hier gebeurt precies hetzelfde. Zijn menselijkheid hoeft nergens bewezen te worden. Dat is de norm en die komt gratis mee.</p><p>De vrouwen moeten hun menselijkheid uit het woord &#8216;slachtoffer&#8217; terug zien te krijgen. Ook d&#225;t werk ligt weer bij hen.</p><h2 style="text-align: center;">Evenredig</h2><p>De Nederlandse strafrechter hoort bij de strafoplegging naar meer te kijken dan alleen het aantal bewezen feiten. Persoonlijke omstandigheden, behandeling, recidiverisico en proportionaliteit horen bij het systeem. De rechter bepaalt geen straf door een tabelletje af te lezen en maanden bij elkaar op te tellen.</p><p>Dat weet ik. Dat weten we vast allemaal al wel.</p><p>En dan kun je de meest cynische grap bijna niet verzinnen: we hebben rechtvaardigheid verbeeld als Vrouwe Justitia. Een vrouw. Met een weegschaal.</p><p>Een vrouw als symbool van zorgvuldig wegen, terwijl vrouwenlevens op diezelfde schaal hier zo makkelijk verdwijnen achter &#233;&#233;n woord.</p><p>Gevolgen.</p><p>Dus: wat leggen we eigenlijk op die weegschaal?</p><p>Alles wat Sam van Z. door zijn eigen toedoen al verloren heeft en alles wat opnieuw vastzetten hem nog zou kosten. Lekker belangrijk.</p><p>Aan de andere kant staan twee bewezen verkrachtingen en twee vrouwenlevens die in de publieke uitleg grotendeels verdwijnen achter &#233;&#233;n verzamelwoord: gevolgen.</p><p><strong>Dan is de weegschaal al scheef v&#243;&#243;r iemand het aantal maanden begint uit te rekenen.</strong></p><p>De vraag is voor mij inmiddels nog groter geworden dan Sam van Z. Sam van Z., de serieverkrachter.</p><p>Hij bracht me o.a. bij Cornell, bij India, bij onderzoeken naar rape myths, bij verhalen van vrouwen die jaren later nog beschrijven wat seksueel geweld met hun lichaam, relaties en vertrouwen heeft gedaan. En uiteindelijk bij een patroon dat zo normaal is dat je er bijna overheen leest. We weten dit allemaal ook wel. Maar in de waan van alledag zijn sommige dingen z&#243; genormaliseerd dat het echt moeite kost om even stil te staan bij wat we nou in godsnaam aan het doen zijn met z&#8217;n allen.</p><p>Wij zijn heel goed geworden in het beschermen van de mogelijkheid dat een man na seksueel geweld nog m&#233;&#233;r kan zijn dan wat hij heeft gedaan.</p><p>Onze menselijkheid blijkt hier verbazingwekkend ruim. Alleen nogal eenzijdig verdeeld.</p><p>Hij kan fout hebben gedaan en toch jong zijn. Hij kan een misdaad hebben gepleegd en toch een student zijn. Hij kan iemand hebben beschadigd en toch behandeling verdienen. Hij kan verantwoordelijk zijn en toch een toekomst hebben. Kijk eens hoeveel ruimte daarin zit.</p><p>Hij, hij, hij. Het gaat enkel om hem. Hij wordt altijd gecentreerd. </p><p>En ondertussen gebruiken we voor degene aan de andere kant een woord dat een complete levensloop kan samenvouwen tot &#233;&#233;n administratieve categorie.</p><p><strong>Slachtoffer.</strong></p><p>Alsof haar toekomst na het geweld simpelweg verderloopt en alleen hij degene is bij wie iedere interventie zorgvuldig moet worden afgewogen tegen alles wat nog komen kan.</p><p>En daarom wil ik helemaal aan het einde niet meer weten of wij voldoende begrip hebben voor &#8216;Sam van Z.&#8217;. Die dus ook gewoon van anonimiteit kan genieten en verder kan met zijn leven.</p><p>Ik wil weten waarom we zoveel slechter zijn in het zien van de vrouwen als mensen wier toekomst door zijn keuzes eveneens is veranderd. Niet door h&#250;n keuzes. Door de zijne.</p><p>Want zodra we werkelijk over evenredigheid willen praten, kunnen we niet &#233;&#233;n leven in hoge resolutie op die weegschaal leggen en het andere samenvatten als gevolgen.</p><p><strong>Hij krijgt een toekomst.</strong></p><p><strong>Zij </strong><em><strong>had</strong></em><strong> er ook een.</strong></p><div class="captioned-button-wrap" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/sam-van-z-verkrachtingen-utrecht-himpathy?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="CaptionedButtonToDOM"><div class="preamble"><p class="cta-caption">Stuur het door. </p></div><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/sam-van-z-verkrachtingen-utrecht-himpathy?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/p/sam-van-z-verkrachtingen-utrecht-himpathy?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Share</span></a></p></div><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RS_7!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ebe2bc8-cde9-4d34-b464-a1addefbec21_1100x220.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RS_7!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ebe2bc8-cde9-4d34-b464-a1addefbec21_1100x220.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RS_7!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ebe2bc8-cde9-4d34-b464-a1addefbec21_1100x220.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RS_7!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ebe2bc8-cde9-4d34-b464-a1addefbec21_1100x220.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RS_7!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ebe2bc8-cde9-4d34-b464-a1addefbec21_1100x220.png" width="1100" height="220" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/9ebe2bc8-cde9-4d34-b464-a1addefbec21_1100x220.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:220,&quot;width&quot;:1100,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:61135,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/218900886?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ebe2bc8-cde9-4d34-b464-a1addefbec21_1100x220.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RS_7!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ebe2bc8-cde9-4d34-b464-a1addefbec21_1100x220.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RS_7!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ebe2bc8-cde9-4d34-b464-a1addefbec21_1100x220.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RS_7!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ebe2bc8-cde9-4d34-b464-a1addefbec21_1100x220.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!RS_7!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ebe2bc8-cde9-4d34-b464-a1addefbec21_1100x220.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><div><hr></div><p><a href="http://parelsmag.nl">PARELS</a> is gratis en onafhankelijk. Met je gratis abonnement steun je dit werk &#233;n krijg je direct de extra PAREL onder dit stuk: de vraag wie eigenlijk vanzelf recht krijgt op een menselijk vervolgverhaal.</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption">Ik steun PARELS &#10022;</p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p></p><p><strong>PS. Ken je iemand die bij &#8216;maar zijn toekomst&#8230;&#8217; onmiddellijk denkt: en die van haar dan? Stuur PARELS door. &#10022;</strong></p><p>Vanaf 2 referrals krijg je automatisch het eerste PARELS-extraatje.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/leaderboard?&amp;utm_source=post&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Refer a friend&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/leaderboard?&amp;utm_source=post"><span>Refer a friend</span></a></p><p><strong>Verder graven:</strong> <a href="https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111">Sara Uhnoo, &#197;sa Wettergren &amp; Moa Bladini</a> onderzochten hoe precies die angst voor de &#8216;geru&#239;neerde toekomst&#8217; van een mannelijke verkrachtingsverdachte als bron van himpathy kan werken in de rechtszaal.</p><div><hr></div><h2 style="text-align: center;">Bronnen </h2><ul><li><p><strong>Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 1 oktober 2026, ECLI:NL:GHARL:2026:6297</strong> &#8212; primaire uitspraak: twee verkrachtingen bewezen; bezit en verspreiding van seksueel kindermisbruikmateriaal; 30 maanden waarvan 23 voorwaardelijk; bijzondere voorwaarden. <a href="https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:GHARL:2026:6297">Uitspraak Rechtspraak.nl</a></p></li><li><p><strong>ANP/RD &#8212; &#8220;Hof: verkrachting Utrechtse studentes bewezen, maar geen cel meer&#8221;, 1 oktober 2026</strong> &#8212; mondelinge strafmotivering: aanvankelijke wederzijdse instemming, jeugdige leeftijd, studie/sociale omgeving, gevolgen van de zaak voor Van Z. en de uitspraak dat het hof de gevolgen voor de slachtoffers &#8220;echt&#8221; ziet. <a href="https://www.rd.nl/artikel/hof-verkrachting-utrechtse-studentes-bewezen-maar-geen-cel-meer">RD / ANP</a></p></li><li><p><strong>NH Nieuws &#8212; &#8220;Drie jaar cel voor Hilversummer (23) die twee vrouwen verkrachtte&#8221;, 11 maart 2024</strong> &#8212; derde aangifte betrouwbaar maar onvoldoende aanvullend bewijs; vijf andere vrouwen met vergelijkbare verklaringen; bewezen kindermisbruikmateriaal; behandeling en middelenproblematiek. <a href="https://www.nhnieuws.nl/nieuws/333222/drie-jaar-cel-voor-hilversummer-23-die-twee-vrouwen-verkrachtte">NH Nieuws</a></p></li><li><p><strong>Kiah Bouillaut, William Hinton, Lucy Fitton &amp; Peter Beazley (2026), &#8220;Rape myths and juror decision-making in sexual assault cases: An updated systematic review and meta-analysis&#8221;, International Journal of Law, Crime and Justice 86, 100887</strong> &#8212; 20 studies, N=7.682; meer rape-myth-acceptatie hing samen met meer victim blaming en lagere guilt judgments. DOI: 10.1016/j.ijlcj.2026.100887. <a href="https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1756061626000649">Open-access onderzoek</a></p></li><li><p><strong>Sara Uhnoo, &#197;sa Wettergren &amp; Moa Bladini (2024), &#8220;It could be my son! &#8216;Himpathy&#8217; and the male fear defence in rape trials&#8221;, Journal of Law and Society 51(4), 562&#8211;585</strong> &#8212; himpathy, male fear defence en het geconstrueerde beeld van de &#8220;ruined future&#8221; van de mannelijke verdachte. DOI: 10.1111/jols.12508. <a href="https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jols.12508">Open-access onderzoek</a></p></li><li><p><strong>Rebecca Campbell (2008), &#8220;The psychological impact of rape victims&#8221;, American Psychologist 63(8), 702&#8211;717</strong> &#8212; secondary victimization door juridische, medische en hulpverleningssystemen; bespreekt de term &#8220;second rape&#8221;. DOI: 10.1037/0003-066X.63.8.702. <a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19014228">PubMed</a></p></li><li><p><strong>Cornell-dossier:</strong> Cornell Daily Sun over de civiele klacht en de Snapchatberichten; Cornell&#8217;s disciplinaire sancties; de open brief van Feminist, Gender &amp; Sexuality Studies; en AOC&#8217;s Ithaca-reactie van 27 september. <a href="https://www.cornellsun.com/article/2026/09/tccsuykuvb4z">Civiele klacht en Snapchat</a> <a href="https://www.cornellsun.com/article/2026/10/records-reveal-cornell-s-punishments-for-seven-chi-phi-defendants?utm_source=chatgpt.com">Disciplinaire sancties</a> <a href="https://fgss.cornell.edu/news/open-letter-sexual-assault-violence-cornell?utm_source=chatgpt.com">FGSS open brief</a> <a href="https://www.cornellsun.com/article/2026/09/aoc-denounces-culture-of-rape-chi-phi?embed=true&amp;utm_source=chatgpt.com">AOC in Ithaca</a></p></li><li><p><strong>Cornell-rally, Reuters, 6 oktober 2026</strong> &#8212; meer dan duizend demonstranten; heropend strafrechtelijk onderzoek; Letitia James aangesteld als special prosecutor. <a href="https://www.reuters.com/legal/government/cornell-students-stage-anti-rape-rally-2026-10-06">Reuters</a></p></li><li><p><strong>Supreme Court of India, Ehsaan v. State of NCT of Delhi, 20 juli 2026, 2026 INSC 720</strong> &#8212; vermindering van levenslang tot twintig jaar; proportionaliteit, leeftijd, antecedenten, gedrag in detentie en hervormingsperspectief. <a href="https://indiankanoon.org/doc/34243114">Uitspraak Supreme Court India</a> <a href="https://www.reuters.com/world/india/hundreds-protest-indias-capital-after-teenager-reports-gang-rape-2026-09-23/?utm_source=chatgpt.com">Reuters over de protesten</a></p></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Waarom is het zó lekker om je beha uit te doen?]]></title><description><![CDATA[Met beha ben je gewoon aangekleed. Zonder beha is het ineens een keuze, een statement of een risico. Vreemd, voor een stukje ondergoed.]]></description><link>https://www.parelsmag.nl/p/beha-hangende-borsten-tepels</link><guid isPermaLink="false">https://www.parelsmag.nl/p/beha-hangende-borsten-tepels</guid><dc:creator><![CDATA[Raquel Castanon]]></dc:creator><pubDate>Fri, 25 Sep 2026 06:03:37 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FSDq!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9fbdf677-96aa-4838-8dd2-769c0cdb867f_1568x1003.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<blockquote><p><strong>Er zijn weinig kledingstukken waarvan het uittrekken zo&#8217;n collectief moment van opluchting is als een beha.</strong></p><p><strong>Thuiskomen, jas ergens neergooien, schoenen eventueel uit, en dan die sluiting los. Heerlijk! Je hele bovenlichaam lijkt even te reageren met:</strong><em><strong> jaaaaa, dankjewel.</strong></em></p><p><strong>Dat vind ik gek. Waarom is het zo normaal om zo goed als altijd iets te dragen wat niet lekker zit en o.a. je ademhaling actief belemmert?</strong></p><p><strong>Want ik heb een beha nooit leren kennen als een merkwaardig vormgevend accessoire dat sommige mensen soms prettig vinden. Het ding zat veel dichter bij de categorie sokken. Onderbroek. Gewoon iets wat je aantrekt zodra je oud genoeg bent om borsten te krijgen, omdat borsten nou eenmaal ondersteuning nodig hebben en anders (hier kwam meestal een veelbetekenend handgebaar naar beneden) gaan hangen. Daar is trouwens geen enkel bewijs voor.</strong></p><p><strong>Geen idee wanneer ik dat precies geleerd heb. Het zat er wel gewoon in.</strong></p></blockquote><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FSDq!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9fbdf677-96aa-4838-8dd2-769c0cdb867f_1568x1003.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset image2-full-screen"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FSDq!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9fbdf677-96aa-4838-8dd2-769c0cdb867f_1568x1003.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FSDq!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9fbdf677-96aa-4838-8dd2-769c0cdb867f_1568x1003.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FSDq!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9fbdf677-96aa-4838-8dd2-769c0cdb867f_1568x1003.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FSDq!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9fbdf677-96aa-4838-8dd2-769c0cdb867f_1568x1003.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FSDq!,w_5760,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9fbdf677-96aa-4838-8dd2-769c0cdb867f_1568x1003.jpeg" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/9fbdf677-96aa-4838-8dd2-769c0cdb867f_1568x1003.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:false,&quot;imageSize&quot;:&quot;full&quot;,&quot;height&quot;:931,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:232193,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/217202767?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9fbdf677-96aa-4838-8dd2-769c0cdb867f_1568x1003.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:&quot;center&quot;,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-fullscreen" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FSDq!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9fbdf677-96aa-4838-8dd2-769c0cdb867f_1568x1003.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FSDq!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9fbdf677-96aa-4838-8dd2-769c0cdb867f_1568x1003.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FSDq!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9fbdf677-96aa-4838-8dd2-769c0cdb867f_1568x1003.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FSDq!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9fbdf677-96aa-4838-8dd2-769c0cdb867f_1568x1003.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption"><strong>De borst, maar dan in het juiste model.</strong> Perma-Lift, jaren vijftig: <em>&#8220;The lift that never lets you down.&#8221;</em></figcaption></figure></div><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em>Als je graag ontdekt hoeveel &#8216;normaal&#8217; eigenlijk gewoon ooit bedacht is: PARELS - gratis in je inbox.</em></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p>En dus begon ik, mede omdat ik zelf dat heerlijke <em>eindelijk-uit</em>-moment behoorlijk goed ken, te zoeken naar wat een beha eigenlijk medisch doet wanneer je hem niet gebruikt om met grote borsten tien kilometer hard te lopen, maar gewoon voor het normale bestaan. Een beetje rondlopen op aarde, en zitten want dat doen we ook gewoon veel.</p><p>Een paar zoekopdrachten later was ik beland bij een Franse sportarts die jarenlang vrouwenborsten stond op te meten.</p><h2 style="text-align: center;">Voorkomt een beha eigenlijk hangende borsten?</h2><p>Een Fransman met een schuifmaat, aka Jean-Denis Rouillon, werkte als sportarts en onderzoeker in Besan&#231;on en werd in 2013 wereldwijd nieuws nadat hij vertelde dat hij jarenlang honderden vrouwen had gevolgd die weinig of geen beha droegen. De krantenkoppen maakten er uiteraard onmiddellijk van: <strong>FRANSE WETENSCHAPPER BEWIJST DAT BEHA&#8217;S NUTTELOOS ZIJN. </strong>En terecht, bewijs voor het tegendeel bestaat namelijk niet. Er is meer bewijs voor deze stelling dan andersom.</p><p>Nog interessanter: in hetzelfde sportmedische laboratorium zijn twee academische onderzoeken terug te vinden. In 2003 stopten 33 jonge sportieve vrouwen een jaar met een beha; in een latere thesis werden 50 vrijwillige sportieve vrouwen drie jaar gevolgd. In beide onderzoeken werd geen toename van ptosis gevonden; de borsten werden juist steviger gemeten. Kleine, zelfgeselecteerde groepen dus - (nog) geen universele borstwet.</p><p>Maar daarmee ontstaat wel een nogal omgekeerde bewijslast.</p><p>Want voor de boodschap die miljoenen meisjes w&#233;l ongeveer als universele borstwet meekrijgen - <strong>draag een beha, anders gaan ze hangen, oh nee de horror!</strong> (voor wie eigenlijk?) - is het bewijs &#243;&#243;k gewoon afwezig.</p><p>Dit sloopt heel veel aannames die wij over het algemeen doen. Namelijk de vanzelfsprekendheid waarmee het tegenovergestelde verhaal aan miljoenen meisjes wordt verteld.</p><p>Want waar is eigenlijk het grote onderzoek dat laat zien dat een vrouw die haar hele volwassen leven braaf een beha draagt daardoor later aantoonbaar minder hangende borsten krijgt?</p><p>Dat bestaat niet.</p><div class="callout-block" data-callout="true"><p style="text-align: center;"><strong>Klein zijpad, want dit vind ik dan weer prachtig:</strong> hangende borsten hebben een keurige medische naam: <em>ptosis</em>. Er bestaan dan ook meerdere classificaties om behoorlijk precies vast te leggen h&#243;&#233; een borst hangt. Over de oorzaken weten we, uiteraard, een stuk minder. De borst nog niet helemaal begrijpen, maar wel alvast de mankementen documenteren.</p></div><p>Er is uiteraard heel erg weinig onderzoek naar borstweefsel en beweging bij vrouwen &#252;berhaupt. Sowieso naar het vrouwelijk lichaam maar dat is een ander verhaal en in oktober kom ik hier nog full-force op terug. </p><p>Een wetenschappelijke review uit 2020 opent trouwens met de constatering dat ongeveer de helft van de wereldbevolking borsten ontwikkelt en dat we desondanks dat nog maar beperkt onderzoek hebben naar hun structuur en beweging.</p><p>We weten wel het een en ander over welke factoren samenhangen met ptosis, het medische woord voor hangende borsten. Leeftijd bijvoorbeeld en een grotere borstomvang. Veel gewichtsverlies. Zwaartekracht dus, een natuurverschijnsel waar we allemaal mee te maken hebben voor ons hele lijf; niet enkel borsten. Dit is allemaal weinig spectaculair als je bedenkt dat huid, bindweefsel, volume en zwaartekracht gedurende een mensenleven nu eenmaal niet bevroren blijven.</p><p>Wat we n&#237;&#233;t hebben, is een stevig bewijsblok waarop staat: <em>dagelijks beha dragen voorkomt dit proces. </em>We gaan hier veelal gewoon vanuit, staan er verder weinig bij stil. Of is dit gewoon onze preutsheid ook? Best aanstootgevend als je een tepel door een shirt heen zou zien, niet?</p><p>De bewijslast is dus cultureel precies omgekeerd terechtgekomen. Een vrouw zonder beha krijgt de vraag of dat wel goed is voor haar borsten. Een vrouw m&#233;t beha hoeft niet uit te leggen welke gerandomiseerde dubbelblinde studie ten grondslag ligt aan de beugel onder haar borsten. Terwijl hier een ontzettend seksistisch iets ten grondslag ligt toch? Op het &#233;&#233;n word je nu eenmaal ook anders aangekeken dan voor het ander.</p><h2 style="text-align: center;">Van ondersteunen naar corrigeren</h2><p>Dat een beha iets kan ondersteunen is natuurlijk niet verzonnen. </p><p>Alleen zijn we ergens onderweg een nogal grote stap verder gegaan.</p><p>Kijk eens naar wat beha&#8217;s allemaal beloven. Ze liften, pushen, minimizen, smoothen, shapen en contouren. Waarom zouden we dit eigenlijk willen? Ze brengen samen wat blijkbaar niet samen genoeg zat, tillen op wat kennelijk te laag hing, maken kleiner wat te aanwezig was en voegen volume toe waar volgens de producent nog wat te weinig vrouw zat. Daarnaast is het ook heul belangrijk dat je de naden niet onder je kleding door ziet.</p><p>Een borst heeft in onze cultuur een bijzonder smalle bandbreedte waarbinnen hij gewoon met rust gelaten kan worden.</p><p>En dat is historisch gezien juist ook geen nieuw idee. Het Victoria &amp; Albert Museum trekt in zijn collectie letterlijk de lijn van korsetten via bandeau- en bullet-bra&#8217;s naar moderne shapewear: ondergoed heeft al eeuwen niet alleen een praktische functie gehad, maar ook het vrouwenlichaam gevormd naar het silhouet dat op dat moment als mooi en fatsoenlijk gold.</p><p>Een moderne beha is natuurlijk geen Victoriaans korset. Maar ze hebben toch wel zoveel overeenkomsten dat het nogal een uitdaging is om ze los van elkaar te zien. </p><p>Dezelfde onderliggende gedachte is wel dit: het vrouwenlichaam komt binnen zoals het uit de fabriek rolt en daarna begint de kuisheids- en kwaliteitscontrole.</p><p>In de reacties op mijn note hier op Substack kwam zelfs de kuisheidsgordel voorbij. Helemaal raak en ik zag direct waarom dat beeld opkwam. Beha&#8217;s zijn namelijk niet bedoeld om seks te verhinderen, maar er hangt bij dit soort zaken altijd weer een intiem object tussen vrouwenlichaam en buitenwereld waar een hele verzameling idee&#235;n over fatsoen, seksualiteit en beheersing aan vastzit. </p><div class="comment" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://open.substack.com/&quot;,&quot;commentId&quot;:340024074,&quot;comment&quot;:{&quot;id&quot;:340024074,&quot;date&quot;:&quot;2026-09-19T17:03:00.204Z&quot;,&quot;edited_at&quot;:&quot;2026-09-19T19:23:51.278Z&quot;,&quot;body&quot;:&quot;Ik heb een vraag.\n\nAls een beha zo noodzakelijk en ondersteunend is als we allemaal hebben geleerd&#8230;\n\nwaarom is hem uitdoen dan voor zoveel vrouwen een van de lekkerste momenten van de dag?\n\nIk ben ondertussen bij een Franse sportarts beland die jarenlang borsten stond op te meten.\n\nNatuurlijk. Snel meer. &#128075;&quot;,&quot;body_json&quot;:{&quot;type&quot;:&quot;doc&quot;,&quot;attrs&quot;:{&quot;schemaVersion&quot;:&quot;v1&quot;},&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ik heb een vraag.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Als een beha zo noodzakelijk en ondersteunend is als we allemaal hebben geleerd&#8230;&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;marks&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;bold&quot;}],&quot;text&quot;:&quot;waarom is hem uitdoen dan voor zoveel vrouwen een van de lekkerste momenten van de dag?&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Ik ben ondertussen bij een Franse sportarts beland die jarenlang borsten stond op te meten.&quot;}]},{&quot;type&quot;:&quot;paragraph&quot;,&quot;content&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;text&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Natuurlijk. Snel meer. &#128075;&quot;}]}]},&quot;restacks&quot;:0,&quot;reaction_count&quot;:9,&quot;children_count&quot;:4,&quot;attachments&quot;:[],&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;user_id&quot;:421648599,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;user_bestseller_tier&quot;:null,&quot;userStatus&quot;:{&quot;bestsellerTier&quot;:null,&quot;subscriberTier&quot;:null,&quot;leaderboard&quot;:null,&quot;vip&quot;:false,&quot;badge&quot;:null,&quot;subscriber&quot;:null}},&quot;source&quot;:null,&quot;forumChannel&quot;:null}" data-component-name="CommentPlaceholder"></div><p>Je zou hier heel gemakkelijk kunnen denken dat dit vooral heerlijke reclame-archeologie is. Dat vrouwenborsten in 1953 blijkbaar nog openlijk moesten worden gelift, gevormd en op de juiste hoogte gemonteerd en dat we daar inmiddels gelukkig voorbij zijn.</p><p>Volgens mij is er vooral iets anders gebeurd: <em>enkel het vocabulaire kreeg een rebrand.</em></p><p>Perma-Lift kon nog zonder g&#234;ne beloven dat een borst omhoog en in model moest. De moderne markt verkoopt <em>support</em>, <em>smooth</em>, <em>shape</em>, <em>coverage</em> en natuurlijk mijn persoonlijke favoriet: <em>confidence</em>. Nike belooft letterlijk dat ik in <em>total confidence</em> kan bewegen dankzij padding voor <em>shaping and coverage</em>. Spanx verkoopt een dagelijkse beha onder de naam <em>SPANXsupersmooth</em> die ondersteunt, lift, zich naar mijn lichaam vormt en vooral netjes op zijn plek blijft. De ondertoon is hier vooral: schaam je voor je &#233;chte lijf.</p><p>Want ondersteuning voor m&#237;jn comfort snap ik uitstekend. Maar ergens is ondersteuning &#243;&#243;k gaan betekenen dat een borst glad onder kleding hoort te liggen, liefst niet te veel beweegt en vooral niet via een T-shirt mag verraden dat er aan het uiteinde daadwerkelijk een tepel zit. Buiten de &#8216;anders gaan ze hangen&#8217;-retoriek om natuurlijk.</p><p>En daar komt nog iets bij wat volgens mij veel te vaak als natuurwet wordt behandeld: een vrouwenborst is niet automatisch een seksueel object. Hij k&#225;n seksueel zijn. Natuurlijk. Mijn mond ook. Mijn dijen ook. Dat betekent nog niet dat ze buiten die context permanent als seksueel materiaal behandeld hoeven worden.</p><p>Toch hebben we bij borsten precies dat gedaan. Eerst verklaren we ze tot seksueel object en daarna krijgt de vrouw zelf de taak de gevolgen daarvan te managen: bedekken, gladmaken, ondersteunen, niet laten bewegen, nipple covers erop wanneer je eigenlijk g&#233;&#233;n beha wilt dragen. De blik wordt daarmee een gegeven en haar lichaam het probleem dat erop moet worden aangepast.</p><p>Dus als mijn borst beweegt wanneer ik beweeg, lager zit dan een advertentie heeft bedacht of door katoen heen verraadt dat er inderdaad een tepel op zit, is mijn zelfvertrouwen dan werkelijk het probleem?</p><p>Of hebben we het corrigeren van een vrouwenlichaam gewoon voorzien van betere copy?</p><div class="captioned-button-wrap" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/beha-hangende-borsten-tepels?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="CaptionedButtonToDOM"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em>Ken je iemand die ook wantrouwig wordt van het woord <strong>confidence</strong> zodra het op een vrouwenlichaam wordt geplakt?</em></p></div><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/beha-hangende-borsten-tepels?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/p/beha-hangende-borsten-tepels?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Share</span></a></p></div><p>En dan hebben we het nog niet eens over het meest ontregelende en rebelse lichaamsdeel dat ooit onder een T-shirt heeft geprobeerd te bestaan.</p><p>De tepel.</p><h2 style="text-align: center;">O nee. Een vrouwentepel.</h2><p>Ik vind de omgang met vrouwelijke tepels werkelijk een van de stomste collectieve afspraken die we hebben gemaakt.</p><p>Iedereen weet dat ze er zitten. <em>Iedereen. </em>Zelfs baby&#8217;s.</p><p>Toch kan exact dezelfde vrouw in exact dezelfde trui van volledig aangekleed naar &#8216;<em>oei, kan dat hier?&#8217;</em> verschuiven zodra de stof verraadt dat zich onder die stof inderdaad een lichaamsdeel bevindt waarvan iedereen al wist dat die er zat. En die de hele wereldbevolking ook heeft. <em>Iedereen.</em></p><p>Bij mannen gebeurt er lekker niets. Een tepel kan dwars door een overhemd heen staan seinen zonder dat de afdeling HR wordt gebeld. Je kunt ook gewoon in je blote bovenlijf rondlopen wanneer je daar zin in hebt. Must be nice.</p><p>Bij een vrouw moet hij bij voorkeur eerst verdwijnen onder foam, padding, een gevoerde cup of tegenwoordig zelfs speciale nipple covers wanneer je w&#233;l zonder beha wilt maar de samenleving nog niet emotioneel voorbereid acht op de vorm van je eigen, echte lichaam.</p><p>We hebben dus een product ontwikkeld waarmee vrouwen zonder beha kunnen lijken alsof ze een beha dragen.</p><p>Koekoek.</p><p>En het wordt nog vreemder zodra je naar de ontwikkeling zelf kijkt. <strong>Voor de uitwendige geslachtsontwikkeling is vrouwelijk daadwerkelijk de default-route.</strong> Het vroege embryo heeft dezelfde uitgangsstructuren; voor een mannelijk uiterlijk moet daarna actief een androgeenroute op gang komen. Zonder die androgenen ontwikkelen die structuren zich langs de vrouwelijke route.</p><p>De borst- en tepelontwikkeling begint bovendien al v&#243;&#243;r die hormonale vermannelijking. Mannentepels zitten er dus omdat dat deel van het bouwplan al onderweg is voordat het lichaam onder invloed van androgenen mannelijk differentieert.</p><p>En uitgerekend <strong>de tepel zonder voedingsfunctie</strong> mag vervolgens ongehinderd door ieder overhemd heen staan seinen.</p><p>Wat zou hier nu seksueler moeten zijn? Die van ons hebben gewoon ook een daadwerkelijke functie. Een tepel <em>kan</em> bovendien deel zijn van seksualiteit en plezier, ok, maar dat maakt hem nog niet permanent een seksueel object. Een mond kan ook zeer seksueel worden gebruikt en toch vragen we niemand tijdens een teamoverleg zijn lippen onzichtbaar te maken.</p><p>Bij borsten hebben we die scheiding veel minder goed onder de knie.</p><p>Onderzoek naar borstvoeding in het openbaar laat die botsing trouwens erg pijnlijk zien. In een grote systematische review van onderzoek uit twaalf landen kwam de seksualisering van borsten steeds opnieuw terug als bron van schaamte, ongemak en sociale controle; vrouwen probeerden zich af te schermen of weken uit naar priv&#233;plekken omdat een lichaamsdeel dat op dat moment heel saai een baby aan het voeden was door de omgeving toch als seksueel werd gelezen. En dit is echt iets van ons, wij hebben hier deze waarde aan gegeven. Dit is geen voldongen feit.</p><p>Sterker nog: we hebben de vrouwenborst z&#243; succesvol geseksualiseerd dat zelfs zijn meest voor de hand liggende biologische functie dus g&#234;nant kan worden zodra iemand hem ziet.</p><div class="captioned-button-wrap" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/beha-hangende-borsten-tepels?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="CaptionedButtonToDOM"><div class="preamble"><p class="cta-caption"><em>Stuur dit naar iemand die ook nooit helemaal heeft begrepen waarom een mannentepel gewoon een tepel is en een vrouwentepel ineens een heel karakter.</em></p></div><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/beha-hangende-borsten-tepels?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/p/beha-hangende-borsten-tepels?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Share</span></a></p></div><p></p><p>We hebben die preutsheid inmiddels zelfs geautomatiseerd. Onderzoek naar platformmoderatie beschrijft hoe vrouwelijke borsten en tepels routinematig als seksueel worden behandeld. Een recente studie onder feministische makers op Instagram laat vervolgens zien wat dat in de praktijk doet: content verdwijnt, makers censureren zichzelf en zichtbaarheid wordt ingeperkt.</p><p>En het werkt natuurlijk twee kanten op. De borst moet sexy genoeg zijn wanneer zij sexy hoort te zijn, maar professioneel onzichtbaar wanneer hij niet aan het werk is als seksueel object. Vol, maar niet te aanwezig. Rond, maar liever niet bewegend. Een decollet&#233; kan prachtig zijn, totdat precies dezelfde hoeveelheid borst op een moment verschijnt waarop niemand er toestemming voor heeft gegeven. En te allen tijde; HOLD THE NIPPLE!</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!rHDc!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa6a61df6-6ea5-43b4-a476-dfce617177a6_1024x768.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!rHDc!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa6a61df6-6ea5-43b4-a476-dfce617177a6_1024x768.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!rHDc!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa6a61df6-6ea5-43b4-a476-dfce617177a6_1024x768.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!rHDc!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa6a61df6-6ea5-43b4-a476-dfce617177a6_1024x768.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!rHDc!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa6a61df6-6ea5-43b4-a476-dfce617177a6_1024x768.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!rHDc!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa6a61df6-6ea5-43b4-a476-dfce617177a6_1024x768.png" width="1024" height="768" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/a6a61df6-6ea5-43b4-a476-dfce617177a6_1024x768.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:768,&quot;width&quot;:1024,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:100852,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/217202767?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa6a61df6-6ea5-43b4-a476-dfce617177a6_1024x768.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!rHDc!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa6a61df6-6ea5-43b4-a476-dfce617177a6_1024x768.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!rHDc!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa6a61df6-6ea5-43b4-a476-dfce617177a6_1024x768.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!rHDc!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa6a61df6-6ea5-43b4-a476-dfce617177a6_1024x768.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!rHDc!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa6a61df6-6ea5-43b4-a476-dfce617177a6_1024x768.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Dit zijn enkel illustraties, algoritme!</figcaption></figure></div><p>De vrouw blijft degene die hier dus de temperatuur moet regelen want we bemoeien ons nou eenmaal graag met vrouwen.</p><p>Als je hier vaker leest dan mag dit mechanisme inmiddels wel duidelijk zijn. In <em>LUST</em> schreef ik over spectatoring: dat merkwaardige vermogen om in je eigen lichaam te zitten en het tegelijkertijd van buitenaf te bekijken. <em>Hoe zie ik eruit? Wat ziet de ander? Doe ik vrouwelijkheid op de juiste manier?</em></p><p></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;1968d4e5-e7ae-4a67-a080-635b360c0eb7&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Wie kijkt er mee als jij seks hebt?&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;SEKS deel 1 - LUST; Ben je echt geil of d&#243;e je geil?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:421648599,&quot;name&quot;:&quot;Raquel Castanon&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Ik schrijf PARELS en ben chronisch nieuwsgierig naar wat we normaal zijn gaan vinden. Meestal wordt het daar niet normaler van. Over vrouwen, macht, cultuur, taal en seks. Ik blijf kijken tot zichtbaar wordt wat &#8216;gewoon&#8217; buiten beeld houdt.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13f7fd2b-4393-49b1-b6ab-536046f48d74_1080x1321.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-08-09T15:38:38.059Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9T8C!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcff41248-2c86-470d-82b6-899ce7086b65_1024x768.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;cover_image_crop&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/p/lust-spectatoring-vrouwelijk-verlangen&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:210435028,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:9,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:7153954,&quot;publication_name&quot;:&quot;PARELS&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!wWZ0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2e2bdda9-58f4-49dc-89c8-642eb0a54a42_1280x1280.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p></p><p>Een beha past daar heel soepel tussen. </p><h2 style="text-align: center;">En daarom voelt uitdoen misschien zo lekker</h2><p>Ik wil het fysieke deel hier trouwens niet romantiseren. Een band rond je ribbenkast blijft een band rond je ribbenkast. Nooit lekker natuurlijk. Slecht passende beha&#8217;s zijn trouwens ook extreem gewoon helaas en aan de orde van de dag. Bij sportbeha&#8217;s is bovendien aangetoond dat een strakke onderband tijdens hardlopen de ademarbeid kan verhogen. Yep. Daaruit volgt van alles en een bewegende ribbenkast heeft gewoon een fysiologische functie.</p><p>Dus ja, het is niet heel mysterieus dat losmaken prettig kan zijn.</p><p>Maar ik denk dat er nog iets anders mee uitgaat. Heel even hoeft de borst nergens naartoe.</p><p>Hoeft lekker niet hoger. Niet dichter bij elkaar. Niet gladder onder je kleding. Niemand hoeft beschermd te worden tegen het verontrustende en aanstootgevende beeld dat er een tepel zit. De ene borst mag iets groter zijn dan de andere, want dat is nu eenmaal bij heel veel vrouwen zo. Ze mogen bewegen wanneer jij beweegt, omdat ze aan je lichaam vastzitten &#233;n deel zijn van jou.</p><p>Er verdwijnt voor een paar uur een instructie. En volgens mij verklaart dat ook waarom het onderwerp zo snel iets groters werd dan een kledingstuk.</p><p>Ik begon bij: <em>waarom voelt mijn beha uitdoen zo lekker?</em></p><p>En eindigde bij een vraag die inmiddels vaker op <a href="http://parelsmag.nl">PARELS</a> terugkomt: hoeveel dingen zijn we aan vrouwenlichamen gaan corrigeren voordat we vergaten dat we ze ooit zelf tot probleem hadden verklaard?</p><p>Er wordt zo ontzettend veel gevonden altijd, over vrouwen(lijven). Wat mag je wel aan? Wat niet? Heb je het dan niet te warm, of te koud? Dat slankt af, dat andere maakt je breder, zit het wel lekker? Mooi maar is dat niet te bloot? Is dat niet te conservatief? De regels veranderen voortdurend. Wat hetzelfde blijft, is dat het vrouwenlichaam blijkbaar altijd &#8216;gewoon&#8217; ter beoordeling ligt.</p><p>In een ander, eerder artikel, <a href="https://www.parelsmag.nl/p/rust-nemen-healing-zelfoptimalisatie-cultuur">&#8216;Waarom alles ineens &#8216;healing&#8217; moet zijn. En waarom dat zo vermoeiend kan worden&#8217;</a><em>,</em> ging het over hetzelfde soort verdwijntruc in een andere vorm: eerst ontstaat een norm, daarna leren we onszelf langs die norm te bekijken en tenslotte ontstaat er een complete markt die ons behulpzaam verkoopt hoe we het verschil kunnen repareren.</p><p>Lingerie kan prachtig zijn. Ik heb werkelijk geen enkel principieel bezwaar tegen zwart kant, push-up, satijn, beugels of iets met zoveel bandjes dat je eerst moet uitzoeken hoe het werkt. Maar dat is het punt natuurlijk niet.</p><p>Waar ik inmiddels wel bezwaar tegen heb, is het idee dat mijn natuurlijke borst de afwijking is en het gecorrigeerde silhouet gewoon &#8216;aangekleed&#8217; heet. Mogen we dat alsjeblieft zelf bepalen?</p><p>Daar is veel minder wetenschap voor dan de stelligheid waarmee we het meisjes vertellen doet vermoeden.</p><p>Bij <a href="https://www.parelsmag.nl/p/ouder-worden-vrouw-jong-compliment-midlife">ouder worden gebeurt trouwens iets vergelijkbaars</a>: eerst maken we jeugd de norm, daarna verkopen we vrouwen manieren om zichtbaar leven te corrigeren.</p><h2 style="text-align: center;">Hou hem aan. Doe hem uit.</h2><p>En nu dreigt natuurlijk de volgende val: dat beha-loos ineens de nieuwe goede vrouw wordt.</p><p>Daar krijg ik &#243;&#243;k jeuk van. Lastig om mij te zijn zeg.</p><p>Ik heb weinig behoefte aan bevrijding die begint met vrouwen vertellen wat ze vanaf nu weer moeten uittrekken. Zwart kant, een sportbeha, push-up tot je sleutelbenen: als jij er blij van wordt, vooral doen. Geen beha omdat je daar veel lekkerder in rondloopt: exact hetzelfde.</p><p>Het hele punt is juist dat geen van beide keuzes een moreel of medisch verdedigingsschrift nodig zou moeten hebben.</p><p>Wat ik na dit alles niet meer serieus kan nemen is de zekerheid waarmee meisjes wordt verteld dat hun borsten zonder dagelijkse externe ondersteuning vanzelf achteruitgaan. Die zekerheid loopt ver voor het bewijs uit.</p><p>Borsten worden ouder. Ze bewegen. Ze zijn vaak niet symmetrisch. Ze veranderen door gewicht, zwangerschap en tijd en ja, sommige gaan hangen. Dat is niet het gevolg van een gebrek aan vrouwelijke discipline. Dat is een lichaam dat een leven heeft.</p><p>Misschien mag de beha daarom terug naar een veel minder belangrijke functie: <strong>kledingstuk</strong>. Soms handig, soms mooi, soms irritant en soms precies wat je wilt.</p><p>En als je hem niet wilt, is je borst niet ineens een medisch project, een stylingfout of een publieke discussie.</p><p>Hij zit gewoon aan je lijf.</p><p>Met tepel en al.</p><p>Ik ga nu lekker mijn hemdje ook uitdoen.</p><p><strong>Nog geen abonnee?</strong> Gratis abonneren geeft je meteen de extra&#8217;s bij dit stuk &#233;n bij andere PARELS-artikelen. De dingen die ik tijdens het schrijven tegenkom en te goed, raar of nuttig vind om onderaan in een bronnenlijst te laten verstoffen.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe now&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.parelsmag.nl/subscribe?"><span>Subscribe now</span></a></p><div class="captioned-image-container"><figure><div class="image-link image2" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!S4XZ!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F98ce8799-6c62-485b-8556-241baa66db72_1100x220.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!S4XZ!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F98ce8799-6c62-485b-8556-241baa66db72_1100x220.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!S4XZ!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F98ce8799-6c62-485b-8556-241baa66db72_1100x220.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!S4XZ!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F98ce8799-6c62-485b-8556-241baa66db72_1100x220.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!S4XZ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F98ce8799-6c62-485b-8556-241baa66db72_1100x220.png" width="1100" height="220" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/98ce8799-6c62-485b-8556-241baa66db72_1100x220.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:220,&quot;width&quot;:1100,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:61135,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.parelsmag.nl/i/217202767?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F98ce8799-6c62-485b-8556-241baa66db72_1100x220.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!S4XZ!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F98ce8799-6c62-485b-8556-241baa66db72_1100x220.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!S4XZ!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F98ce8799-6c62-485b-8556-241baa66db72_1100x220.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!S4XZ!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F98ce8799-6c62-485b-8556-241baa66db72_1100x220.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!S4XZ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F98ce8799-6c62-485b-8556-241baa66db72_1100x220.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></div></figure></div><h3 style="text-align: center;">Bronnen</h3><p><a href="https://books.google.com/books/about/Evolution_du_sein_apr%C3%A8s_l_arr%C3%AAt_du_por.html?id=npi-OgAACAAJ">Pierrot 2003 &#8212; 33 sportieve vrouwen, &#233;&#233;n jaar zonder beha</a></p><p><a href="https://books.google.com/books/about/Facteurs_de_l_%C3%A9volution_morphologique_d.html?id=82PpXwAACAAJ">Roussel 2009 &#8212; 50 vrouwen, drie jaar zonder beha</a></p><p><a href="https://www.lefigaro.fr/flash-actu/2013/04/10/97001-20130410FILWWW01005-le-soutien-gorge-inutile-selon-une-etude.php">AFP / Le Figaro 2013 &#8212; Rouillon en circa 320 gevolgde vrouwen</a></p><p><a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32027563/">McGhee &amp; Steele 2020 &#8212; Breast Biomechanics: What Do We Really Know?</a></p><p><a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20354434/">Rinker et al. &#8212; Breast ptosis: causes and cure</a></p><p><a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37302244/">2023 systematic review &#8212; classificaties en metingen van breast ptosis</a></p><p><a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38350462/">Kipp et al. 2024 &#8212; sport-bh-onderband en ademhalingsmechanica</a></p><p><a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32402811/">Hauck et al. &#8212; Women&#8217;s experiences with breastfeeding in public</a></p><p><a href="https://doi.org/10.1080/14680777.2026.2684667">Cordova &amp; Happer 2026 &#8212; Instagrammoderatie en feministische makers</a></p><p><a href="https://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/books/NBK279001/">Endotext / NCBI &#8212; Sexual Differentiation</a></p><p><a href="https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12633513/">Developmental basis of male nipple loss and retention in mammals</a></p><p><a href="https://www.vam.ac.uk/articles/shaping-the-body-from-corsets-to-bullet-bras">V&amp;A &#8212; Shaping the body: from corsets to bullet-bras</a></p><p><a href="https://www.nike.com/nl/en/t/zenvy-light-support-padded-longline-sports-bra-1RCfyTrJ/IB9861-502">Nike Zenvy &#8212; total confidence / shaping and coverage</a></p><p><a href="https://spanx.com/en-nl/products/spanxsupersmooth-brava-unlined-bra">SPANXsupersmooth BraVa</a></p>]]></content:encoded></item></channel></rss>