‘Don’t be weird about this.’
Alexandria Ocasio-Cortez kijkt in haar telefoon, zet een naald tegen haar buik en dient zichzelf de eerste hormonen toe voor het invriezen van haar eicellen. Ze is zesendertig, zit inmiddels bijna acht jaar in het Amerikaanse Congres en weet heel goed wat er gebeurt zodra een bekende vrouw iets over haar lichaam openbaar maakt. Toch neemt ze haar volgers mee door het proces. Juist omdat het volgens haar belangrijk is dat leiders over dit soort dingen praten, zeker met werkende vrouwen voor wie vruchtbaarheid, tijd, geld en carrière helemaal niet netjes na elkaar komen.
En ja hoor. Iedereen werd er weird over.
Niet alleen over eicellen of vruchtbaarheid. Haar leeftijd kwam voorbij, haar carrière, haar mogelijke kinderwens en natuurlijk 2028, want AOC wordt inmiddels serieus genoemd als iemand die ooit voor de Senaat of het presidentschap zou kunnen gaan. Zelf houdt ze die opties open.
Ik moest meteen denken aan een ander filmpje van haar.
Het is november 2018. Ocasio-Cortez is negenentwintig en nog niet eens beëdigd wanneer bijna vierduizend mensen op Instagram naar haar kijken terwijl ze zwartebonensoep maakt. Ze draagt een donker Teamsters-shirt, snijdt chipotlepepers en beantwoordt ondertussen vragen over marihuana, een federale banengarantie en wie de Speaker of The House zou moeten worden.
Op papier hebben een pan soep en ingevroren eicellen niet zoveel met elkaar te maken. Bij haar wel degelijk.
Ze heeft een opvallend talent om iets waar veel afstand, jargon, schaamte of politiek theater omheen is gebouwd terug te brengen tot menselijke afmetingen. Niet kleiner dan het is, niet simpeler, wel dichterbij. Alsof ze een groot instituut even optilt en laat zien dat er onder die marmeren sokkel gewoon mensen zitten die regels maken.
Dat vind ik veel interessanter dan het woord authentiek, waar inmiddels ongeveer alles mee wordt verkocht wat toevallig niet in een studio gefilmd lijkt.
We zijn afstand namelijk nogal eens gaan verwarren met gezag. Politieke macht hoort blijkbaar thuis in gebouwen waar je de weg niet kent, in zinnen met vier bijzinnen en bij mensen die op televisie heel lang kunnen praten zonder per ongeluk een antwoord te geven. Het pak helpt. De vlag ook. Een afkorting die niemand buiten de commissie begrijpt doet wonderen.
AOC arriveerde in Washington en begon haar volgers juist de gangen te laten zien. Ze filmde procedures, haar appartement, eten, muziek, de praktische onhandigheid van nieuw zijn in het Congres. Ze wilde, zei ze destijds, de overheid menselijker maken.
Daarmee verdween de complexiteit van politiek natuurlijk niet. Dat hoeft ook helemaal niet.
Maar ingewikkeld en onbegrijpelijk zijn twee verschillende dingen.
En voor de duidelijkheid: dat is niet alleen charisma of socialemediatalent. Ocasio-Cortez is gewoon een bijzonder scherpe, analytische denker. Ze studeerde cum laude af in internationale betrekkingen en economie, en wie haar in hoorzittingen ziet werken, ziet hoe snel ze een ingewikkeld dossier kan terugbrengen tot een paar vragen waar iemand ineens veel moeilijker omheen kan praten. Macht leesbaar maken is óók denkwerk.
Dat vind ik dus echt indrukwekkend: ingewikkeld genoeg kunnen denken om het daarna helder te durven zeggen.
Het is een verschil waar macht nogal bij gebaat kan zijn dat we het vergeten.
Ocasio-Cortez kende bovendien meer dan één kant van die macht. Haar moeder kwam uit Puerto Rico en werkte onder meer als huishoudelijk werker, haar vader runde een klein bedrijf. Na zijn dood kwam het gezin financieel onder druk te staan en werkte AOC onder meer als bartender en serveerster. Toen ze in 2018 Joe Crowley versloeg, een gevestigde Democraat die al sinds 1999 in het Huis zat, lag het sprookje voor het oprapen: bartender werkt zich omhoog naar het Congres.
Daar heb ik niet zoveel mee. Juist omdat dit de uitzondering op de regel is, bewijst het het sprookje niet.
Het bewijst namelijk niet dat iedereen gewoon hard genoeg zijn best moet doen en dan vanzelf in Washington eindigt. Dat is hetzelfde meritocratische sprookje dat we vaker vertellen, alleen dit keer met rode lippenstift.
Interessanter is dat zij een hypotheek, een salaris, zorg en werk niet alleen kende als onderwerpen uit een beleidsnotitie. Ze wist hoe beleid eruitziet nadat het het Capitool heeft verlaten en op iemands keukentafel belandt.
Misschien verklaart dat een deel van haar behoefte om de moeilijke kamer minder mysterieus te maken.
Alleen bleek al snel dat zij zelf in die kamer nooit zo neutraal gelezen zou worden als veel mensen die haar voorgingen. Naturally…
In 2019 zei Donald Trump dat vier Democratische congresvrouwen van kleur, onder wie AOC, maar terug moesten gaan naar de landen waar ze vandaan kwamen. Ocasio-Cortez was geboren in New York. Drie van de vier vrouwen waren überhaupt in de Verenigde Staten geboren. Het Huis nam daarna een resolutie aan waarin Trumps uitspraken als racistisch werden veroordeeld.
Dat moment zegt iets wat je met alleen het woord seksisme mist.
Een witte politicus kan zijn land keihard bekritiseren en nog steeds vanzelfsprekend tot dat land behoren. Bij een vrouw van kleur kan kritiek ineens gebruikt worden om de aanwezigheid van de spreker zelf ter discussie te stellen.
Niet alleen: ben jij wel competent genoeg voor deze kamer?
Maar juist: van wie denk jij eigenlijk dat deze kamer is?
Dat verschil verdwijnt niet doordat iemand verkiezingen wint.
En daar bovenop ligt nog de oude, taaie, superscheve meetlat voor vrouwen met macht. Hoe boos mag je klinken zonder hysterisch te worden? Hoe verzorgd zonder ijdel te lijken? Hoe ambitieus zonder verdacht ambitieus te zijn? Hoe toegankelijk zonder dat toegankelijkheid wordt gelezen als gebrek aan statuur?
Een man met macht heeft een pak. Een vrouw met macht heeft een outfit, een look. En zelfs die rode lip is bij haar niet zomaar decoratie. Bij haar beëdiging combineerde ze rode lipstick met gouden hoops als knipoog naar Sonia Sotomayor, die voor haar benoemingshoorzittingen ooit het advies kreeg neutralere nagellak te dragen om minder aandacht te trekken. Sotomayor hield haar rood. AOC hield het ook.
Later noemde ze zelfliefde in een cultuur die vrouwen voortdurend vertelt dat ze niet goed genoeg zijn zelfs een kleine vorm van protest. Ik vind het nogal mooi dat de look waar anderen eindeloos betekenis aan geven, door haarzelf allang betekenis had gekregen.
Kleine sidenote: rood op de lip heeft trouwens een eigen geschiedenis als verzetssymbool. Suffragettes droegen het al demonstratief. Niet omdat lipstick vanzelf feministisch is, maar omdat iets wat als frivool, te vrouwelijk of ongepast wordt weggezet óók bewust kan worden toegeëigend.
Bij AOC werken die meetlatten bovendien niet netjes los van elkaar. Ze wordt niet de ene dag als vrouw bekeken en de volgende als Latina politicus. Jong, vrouw, Latina, afkomstig uit een werkend gezin en openlijk ambitieus komen tegelijk de kamer binnen. Daardoor kan precies hetzelfde gedrag meer betekenissen krijgen dan bij iemand die dichter bij het oude beeld van politieke macht staat. Boosheid wordt karakter. Kleding wordt klasse. Kritiek wordt de vraag of je hier wel hoort. En ambitie wordt, niet in de laatste plaats, een persoonlijkheidstest.
De lat ligt dus niet alleen hoger. Er liggen meerdere latten tegelijk.
Dat betekent niet dat iedere aanval op haar seksistisch of racistisch is. Het betekent dat zij politiek bedrijft op een veld dat nooit, nunca, neutraal is geweest. De lijnen waren al getrokken in een politieke cultuur waarin wit en mannelijk veel langer als vanzelfsprekende norm golden.
Bij Ocasio-Cortez werd zelfs een oude video waarin ze als student danst ingezet als aanval. Dat is toch niet te doen? Why??? Haar huur, haar kleding en haar lipstick werden materiaal voor verhalen over wat voor soort vrouw (lees: niet mens) zij was en dus kennelijk ook wat voor soort politicus. Dat is niet toevallig. Onderzoek naar politici die buiten de witte mannelijke politieke norm vallen laat zien dat media hun gender of etniciteit veel vaker expliciet maken, terwijl witte mannen makkelijker gewoon als politieke positie of ideologie worden gelezen. De norm, de standaard. De rest is bijzaak en mag blij zijn er “überhaupt bij te mogen zijn.
AOC bleek alleen opvallend bedreven in het terugkaatsen van die blik.
Een van mijn favoriete voorbeelden blijft Ted Yoho:
In 2020 sprak het Republikeinse congreslid haar agressief aan op de trappen van het Capitool. Een journalist hoorde hem daarna een seksistische belediging gebruiken. Toen Yoho zich publiek verdedigde, verwees hij onder meer naar het feit dat hij een vrouw en dochters had.
De logica is bekend: ik heb een vrouw en dochters, dus hoe zou ik een probleem met vrouwen kunnen hebben?
“Having a daughter does not make a man decent. Having a wife does not make a decent man.”
— Alexandria Ocasio-Cortez - 2020
Alsof nabijheid tot vrouwen een keurmerk is waarmee seksisme technisch onmogelijk wordt. De onderliggende logica is eigenlijk nog gekker: alsof vrouwen pas als volwaardig mens in beeld komen zodra je kunt zeggen dat ze jouw vrouw, dochter of vriendin zijn.
Wat wil iemand die dit zegt hier nou mee bereiken? Niet wat hij denkt waarschijnlijk.
Ocasio-Cortez gebruikte haar reactie in het Huis niet vooral om uit te leggen hoe gekwetst zij was. Ze ontleedde de verdediging. Een vrouw of dochters hebben maakt iemand niet automatisch fatsoenlijk; vrouwen met waardigheid behandelen wel.
En ineens stond daar geen ingewikkelde politieke controverse meer.
Er lag gewoon een raar bewijsstuk op tafel.
Dat is volgens mij wat ze op haar beste momenten doet. Ze legt de truc uit terwijl hij gebeurt. Laat het in real-time zien.
Dat maakt haar in 2026 misschien nog interessanter dan in 2018, want inmiddels staat ze niet meer alleen buiten tegen de ramen te tikken. Ocasio-Cortez is een van de bekendste Democratische politici van het land. Er wordt over 2028 gesproken en ze hoeft zich niet meer voor te stellen voordat ze een kamer binnenloopt.
En daar ontstaat een nieuwe spanning.
In augustus leende ze op ABC lachend een zin van de New Yorkse politicus Chi Ossé: ‘Woke 1 was crazy.’ Ze werd bevraagd over oude uitspraken van andere democratic socialists en haar bredere punt was simpel: kijk ook naar wat een kandidaat nu zegt.
Natuurlijk volgde onmiddellijk de volgende vraag: schuift AOC naar het midden? Herpositioneert ze zichzelf voor 2028? Is dit strategie?
Misschien. Misschien heeft ze sommige dingen gewoon anders leren zien.
Politici mogen tenslotte van mening veranderen. Sterker nog, het zou behoorlijk zorgelijk zijn als acht jaar nationale politiek helemaal niets met iemands ideeën deed.
Wat me meer interesseert, is hoe snel zo’n verandering bij iemand als AOC ook een karaktertest wordt. De buitenstaander moet radicaal genoeg blijven om te bewijzen dat ze niet is opgeslokt, maar verstandig genoeg worden om te laten zien dat ze kan regeren. Ze moet institutionele macht verwerven zonder ooit te institutioneel te worden, strategisch handelen zonder berekend te lijken en veranderen zonder haar authenticiteit te verliezen.
Dat is een nogal bijzondere opdracht. Onmogelijk zelfs.
Onderzoek naar vrouwen in de politiek beschrijft precies zulke double binds: eigenschappen die nodig zijn om als leider te worden gezien botsen geregeld met verwachtingen over hoe vrouwen zich horen te gedragen, terwijl ook het klassieke gezinsplaatje politieke kosten en verwachtingen anders over vrouwen kan verdelen.
Bij AOC komen daar ras, klasse en leeftijd nog bij. Ze hoeft van mij daarom niet eeuwig de negenentwintigjarige buitenstaander met de Instant Pot te blijven. Ook dat zou uiteindelijk een hokje zijn waarin we haar vastzetten.
En dan zijn daar ineens die eicellen.
Ze had het geld ervoor moeten sparen en vertelde publiek dat haar verzekering de behandeling niet dekte. Wat voor haar een manier is om wat meer ruimte in haar eigen leven te maken, werd vrijwel onmiddellijk onderdeel van verhalen over ambitie, moederschap en haar mogelijke politieke toekomst.
Er zit iets wrangs in. Iets heel naars en donkers.
Een vrouw neemt een medische beslissing om haar toekomstige mogelijkheden groter te maken, en die beslissing wordt vervolgens materiaal waarmee anderen haar mogelijkheden gaan interpreteren. Reproductieve autonomie is voor mij ook dát: niet alleen zelf over je lichaam mogen beslissen, maar ook niet verplicht worden die beslissing voor de buitenwereld te laten bepalen wie je bent, wat je wilt of hoe serieus je ambitie genomen mag worden.
Toch zette zij zelf de camera aan.
Niemand is ons dat verschuldigd. Maar ze deed het wel, ook als voorbeeld om als vrouw de regie te pakken waar dat kan en wat voor jou goed voelt.
En het past bij iets wat ze al vanaf het begin doet. Ze haalt dingen uit de sfeer van het abstracte. Het Congres werd een gebouw met gangen waar iemand de weg moest leren. Seksisme werd een argument dat je uit elkaar kon halen. Fertiliteitszorg werd een injectie, een rekening, een paar weken in een echt leven.
Macht werkt vaak andersom. Die heeft juist baat bij woorden die klinken alsof ze geen menselijke maker meer hebben: procedure, haalbaarheid, traditie, marktwerking, partijdiscipline, realisme.
Dit is nu eenmaal hoe het werkt.
Tot iemand vraagt wie ‘het’ eigenlijk heeft gebouwd.
En ja: ik kijk naar haar op.
Niet omdat ze foutloos is (godzijdank niet!) of omdat ze voor altijd precies dezelfde politicus of mens moet blijven. Dat zou opnieuw een absurd hogere lat zijn.
Ik vind Alexandria Ocasio-Cortez een PAREL omdat ze scherp denkt, publiek durft te leren en macht niet indrukwekkender maakt dan nodig. En omdat ze, juist als vrouw die zelf zo nadrukkelijk wordt bekeken, die blik zo goed en vaak terugdraait naar het systeem dat kijkt.
In 2018 liet ze zien waar de gangen liepen. Nu kent ze de gangen zelf.
De vraag is dus niet of ze buitenstaander genoeg kan blijven. Ik ben veel nieuwsgieriger naar wat ze doet nu ze steeds minder buiten staat: of ze nog steeds aanwijst waar de deuren zitten, waarom sommige mensen er gemakkelijker doorheen komen dan andere en welke menselijke keuze verborgen ligt achter al die dingen die ons als onvermijdelijk worden verkocht.
Ze hoeft de kamer niet af te wijzen om haar leesbaar te blijven maken.
Misschien wordt het juist nu interessant.
Ik ben benieuwd. En ik heb er eerlijk gezegd gewoon veel vertrouwen in dat ze ook van binnenuit blijft aanwijzen waar macht zich verstopt.
Ik kende haar niet goed, maar ik ben blij dat ik dit stuk gelezen heb! Parel van een stuk en parel van een vrouw! Het geeft ook wel wat hoop, als er meer van deze vrouwen durven zijn. Want het is durven. Omdat ze werkt in een fucking slangenkuil, wij allemaal, maar daar al helemaal.