Dit stuk gaat over pornografie, seksueel geweld en wurging.
We vertellen meisjes dat een man die je slaat geen liefde is. Dat vernedering geen zorg wordt omdat iemand daarna zegt dat hij van je houdt en dat een hand om je keel in ieder geval geen romantisch gebaar is.
Tegelijk laat mainstream porno vrouwen op grote schaal slaan, wurgen en vernederen - én laat diezelfde vrouwen vervolgens zien dat ze ervan genieten.
Ik denk dat we veel te makkelijk het woord seks over die tegenstelling hebben gelegd.
Want zodra dezelfde hand om dezelfde keel in een seksuele context verschijnt, verandert niet alleen de naam. Ook het hele gesprek verandert. Dan vragen we of zij het wilde. Of ze het lekker vond. En natuurlijk of het consensueel was. En als het antwoord ja is, wordt verder nadenken al snel behandeld alsof je haar keuze niet respecteert.
Dat vind ik op z’n zachts gezegd vreemd.
Natuurlijk kan een vrouw rough sex oprecht lekker vinden. Dat is niet het interessante probleem van dit stuk. Het probleem begint juist daarna: waarom produceren duizenden zogenaamd individuele voorkeuren zo consequent dezelfde uitkomst? Waarom is de persoon die pijn veroorzaakt zo vaak een man, degene die haar ontvangt zo vaak een vrouw, en wordt haar ‘plezier’ vervolgens hét bewijs dat er niets meer te analyseren valt?
In het stuk ‘Echte mannen eten vlees. Wie heeft dit bedacht?’ schreef ik al: een statistiek vertelt je wat mensen doen, niet wie het script schreef. Blijkbaar moest die vraag uiteindelijk ook mee naar bed.
De klap gaat bijna altijd dezelfde kant op
Onderzoekers bekeken 4.009 heteroseksuele scènes op Pornhub en XVideos. In 45 procent van de Pornhub-scènes en 35 procent van de XVideos-scènes kwam minstens één vorm van fysieke agressie voor. Minstens. Spanking, gagging, slaan, haren trekken en choking behoorden tot de meest voorkomende handelingen.
Maar het getal waardoor ik bleef hangen is niet eens 45 procent.
In de scènes waarin agressie voorkwam, was in 97 procent een vrouw het doelwit. Haar reactie werd meestal neutraal of positief weergegeven en maar zelden negatief. Mannen waren in 76 procent van die scènes degene die agressie tegen een vrouw uitvoerden.
Zevenennegentig procent.
Op een gegeven moment houdt “persoonlijke voorkeur“ toch echt op een verklaring te zijn voor een patroon. Als iedereen zogenaamd volledig individueel uit een oneindig seksueel buffet kiest, is het op zijn minst merkwaardig dat het bord en het mes zo vaak bij dezelfde mensen terechtkomen.
Een nieuwere analyse van 255 populaire Pornhub-video’s uit de periode 2000–2024 maakt het moeilijker om dit af te doen als een oud cliché. In 43,9 procent kwam zichtbare fysieke agressie voor. Tussen het eerste en het laatste onderzochte decennium was dat aandeel bijna verdrievoudigd. Vooral spanking nam toe, maar ook slaan en choking werden significant vaker afgebeeld.
En dan staat er iets in dat onderzoek wat op het eerste gezicht geruststellend klinkt: expliciet niet-consensuele agressie was zeldzaam.
Volgens mij is dat juist de clue.
Het dominante beeld is dus niet noodzakelijk een vrouw die zichtbaar vecht terwijl een man doorgaat. Dat bestaat uiteraard ook maar is niet waar dit stuk over gaat. Het is, onderaan de streep in porno, veel vaker een vrouw tegen wie agressie wordt gebruikt terwijl de scène haar laat zien als iemand die dat wil en ervan geniet. Maakt dat dan ook dat we hier blind voor worden? Of inmiddels al een heel eind zijn?
Het geweld verdwijnt dus niet. Het geweld krijgt doodleuk erotische grammatica.
Een klap is niet langer alleen een klap; hij wordt onderdeel van goede seks. Een hand om een keel is niet alleen risico; hij wordt intensiteit en vertrouwen. Vernedering wordt avontuur en kan zelfs als empowering worden verkocht: kijk hoe vrij zij is, ze durft dit allemaal. En de reactie van de vrouw in al dit beeldmateriaal doet een cruciaal deel van het culturele werk: kijk, ze vindt het heerlijk.
Daarmee wordt vrouwelijke onderwerping niet ondanks haar genot verkocht, maar via haar genot.
En dit is hoe een norm het liefst werkt. Niet als een geheime vergadering waarin mannen besluiten wat vrouwen voortaan lekker moeten vinden, maar als grammatica: de man handelt, de vrouw reageert; hij doet iets, haar lichaam levert het bewijs dat het goed was. Als zo'n verdeling vaak genoeg terugkomt, hoeft niemand haar nog uit te leggen. Ze ziet eruit als gewoon seks. In Gatekeepers schreef ik al hoe efficiënt een norm wordt zodra ze niet meer als norm hoeft te worden verdedigd. Hier gebeurt iets vergelijkbaars, alleen zonder pak en vergadertafel.
Als individuele voorkeuren steeds hetzelfde genderscript opleveren, is ‘voorkeur’ geen eindpunt van de analyse.
Dat is ook waarom ik hier geen genoegen neem met “maar sommige vrouwen willen het”. Natuurlijk willen sommige vrouwen het. Mijn smaak is óók echt wanneer de cultuur eraan heeft meegeschreven. Bij eten, kleding, schoonheid, succes en romantiek vinden we dat de normaalste zaak van de wereld. Niemand denkt dat zijn interieurstijl rechtstreeks uit zijn maagdelijke ziel is komen wandelen.
Waarom zou seksualiteit uitgerekend de enige plek zijn waar cultuur beleefd haar schoenen bij de slaapkamerdeur uittrekt en buiten blijft?
✦ Nog een PAREL voor erbij
Bij de grotere PARELS leg ik voor abonnees nog iets extra’s op tafel dat ermee spreekt — iets wat ik zelf las, keek of tijdens het graven tegenkwam.
Bij dit stuk: vier minuten Cindy Gallop — Make Love, Not Porn. Uit 2009.
PARELS is gratis. Schrijf je in en voortaan krijg je deze extra PARELS gewoon bij de grotere stukken.
Porno werd een platform
Misogynie begon natuurlijk niet bij Pornhub en hardhandige seks is niet uitgevonden toen iemand breedband kreeg. De feministische ruzie over porno is ouder dan het internet.
Wat wél radicaal veranderde, was de gehele infrastructuur.
Tot relatief kort geleden zat er echte frictie tussen nieuwsgierigheid en pornografie. Je moest iets kopen, huren, downloaden of daadwerkelijk ergens vandaan halen. Rond 2006 verschenen de eerste pornografische tube-sites, gebouwd volgens dezelfde Web 2.0-logica als YouTube: direct streamen, enorme hoeveelheden video, gebruikersuploads en vooral veel gratis en makkelijk toegankelijk materiaal. Een gigantisch verdienmodel. Pornhub volgde in 2007. Het betaalmuurmodel waarop een groot deel van de industrie had gedraaid werd in een paar jaar opengebroken. Daarna kwam de smartphone.
Wat ooit een apart pornoproduct was, werd een vrijwel eindeloze beeldbank die in je broekzak zat. De Britse onafhankelijke Pornography Review beschrijft hoe grote tube-sites inmiddels werken als andere platforms: een homepage vol selectie, categorieën, trending materiaal en aanbevelingen; gratis aanbod naast premiumcontent; inkomsten uit onder meer advertenties, pay-per-click, gebruikersdata en systemen die mensen richting betaalde content sturen.
En dat laatste lijkt misschien technische achterkant, maar het verandert de culturele vraag echt fundamenteel.
Want een tube-site is geen bibliotheek waarin alle seksuele fantasieën neutraal op alfabet staan. Het is een platform.
Onderzoekers verzamelden 1.600 varianten van Pornhub-homepages en 25.000 aanbevolen video’s voor verschillende genderprofielen en zagen dat de site content segmenteert, verdeelt en aanbeveelt op basis van gebruikersprofilering. Hun conclusie: de infrastructuur en aanbevelingen reproduceren daarbij een heteronormatief beeld van verlangen, seksualiteit en gender.
We hebben porno tot infrastructuur gemaakt: gratis, direct, eindeloos, gerangschikt en aanbevolen. Een tube-site is geen neutrale kast waarin iedere menselijke fantasie alfabetisch naast de andere staat; het is een commercieel platform dat selecteert, profileert en verkeer stuurt.
Daarmee hebben tube-sites choking niet uitgevonden en ik ga ook niet doen alsof een algoritme eigenhandig de seksuele cultuur heeft geschreven. Maar precies in de periode waarin die distributiemachine enorm schaalde, zien onderzoekers in populaire porno fysieke agressie toenemen. Dat bewijst geen simpele oorzaak-en-gevolglijn. Het maakt het wel behoorlijk ongeloofwaardig om distributie vervolgens te behandelen alsof die niets te maken heeft met wat miljoenen mensen steeds opnieuw leren herkennen als gewone seks.
Porno heeft het patriarchaat niet uitgevonden. Het internet heeft de seksuele scripts ervan wel een distributiesysteem gegeven dat nooit eerder bestond.
En dan nog iets wat dit voor mij minder theoretisch maakt. Uit Nederlands onderzoek van UvA en Tilburg University bleek eind september dat de weerstand tegen partnergeweld hier juist is afgenomen. Iets meer dan 84 procent zegt nu dat het nooit gerechtvaardigd is dat een man zijn vrouw slaat; in 2012 was dat 88 procent. Onder vrouwen is de afwijzing bovendien duidelijk groter dan onder mannen.
Dat bewijst natuurlijk niet dat porno die verschuiving veroorzaakt. Maar ik vind het wel een vreemde maatschappelijke achtergrond voor een commerciële seksuele beeldcultuur waarin vrouwelijke pijn steeds gewoner én erotischer wordt gemaakt.
Soms komt het beeld vóór de voorkeur
Dat zou al reden genoeg zijn om kritischer te kijken wanneer alle kijkers eerst jarenlang een eigen seksleven hadden opgebouwd. Alleen werkt de tijdlijn niet zo.
In Nederland keek volgens Rutgers 73 procent van de jongens tussen 13 en 17 jaar in het voorafgaande halfjaar online porno. Bij meisjes was dat 31 procent. Bij kinderen van 9 tot en met 12 jaar heeft ongeveer één op de acht al online seksbeelden gezien; zij zoeken die doorgaans niet zelf op maar komen ze ongevraagd tegen.
Jongeren zijn niet dom. In Seks onder je 25e zegt 96 procent dat echte seks heel anders is dan porno. Tegelijk noemt 46 procent porno leerzaam voor wat je tijdens seks moet doen.
Die antwoorden spreken elkaar helemaal niet tegen. Je kunt uitstekend begrijpen dat iets geënsceneerd is en er tóch een beeld aan overhouden van hoe seks eruit hoort te zien. We doen eigenlijk nergens anders alsof media alleen invloed kunnen hebben wanneer iemand gelooft dat wat hij ziet een documentaire is.
58% ZAG PORNO MET WURGING VÓÓR HUN 18E.
6% HAD ER ZELF NAAR GEZOCHT.
Vóór hun achttiende. Als 58 procent iets ziet en 6 procent ernaar zoekt, kun je moeilijk volhouden dat het verlangen altijd eerst kwam en het beeld daarna.
Het beeld kwam blijkbaar nogal eens eerst.
Ze leren dus niet alleen: wurging bestaat tijdens seks. Ze zien ook bij welk lichaam de hand opvallend vaak hoort en bij welk lichaam de keel.
Dat is wat een seksueel script is. Geen magische hersenspoeling waarbij iemand een filmpje ziet en de volgende ochtend exact hetzelfde uitvoert, maar een beeldbank van wat herkenbaar wordt als geil, normaal, mannelijk, vrouwelijk, spannend of saai.
Een Britse literatuurstudie die negentien onderzoeken diepgaand bekeek vond over verschillende methodes heen verbanden tussen pornogebruik en het objectiveren van vrouwen, porn-like seksuele verwachtingen, houdingen die seksuele agressie ondersteunen en seksueel agressief gedrag. Die verbanden waren veel sterker bij gewelddadige porno. De onderzoekers zeggen óók duidelijk dat dit geen simpele rechtstreekse causale keten bewijst; menselijk gedrag ontstaat uit meer factoren dan één mediaproduct. Prima.
We hoeven hier niet te bewijzen dat één video één verkrachting veroorzaakt.
Dat is een merkwaardig hoge bewijslat die we bij vrijwel geen ander massamedium gebruiken voordat we bereid zijn over culturele invloed te praten.
We onderzoeken reclame, films, nieuws, beautybeelden, algoritmes en kinderboeken omdat herhaling helpt bepalen wat vanzelfsprekend voelt. Alleen bij porno verlangen we soms ineens een laboratorium waarin filmpje A rechtstreeks misdrijf B veroorzaakt voordat we mogen zeggen dat miljoenen terugkerende seksuele beelden misschien iets leren.
En die beelden landen uiteraard niet in een wereld waarin seks al perfect gelijk verdeeld is.
Met de laatste sekspartner kwam 85 procent van de jongens meestal of altijd klaar, tegenover 49 procent van de meisjes. Vier procent van de jongens en twintig procent van de meisjes zegt ooit gedwongen te zijn tot seksuele handelingen die ze niet wilden.
En nee, dat bewijst niet dat porno deze verschillen veroorzaakt. Het vertelt je wél in welke seksuele wereld die beeldbank terechtkomt.
En daar wordt de richting ineens meer dan behoorlijk relevant.
In LUST schreef ik over spectatoring: de vrouw die tijdens seks niet alleen voelt, maar zichzelf tegelijk van buitenaf bekijkt. Hoe zie ik eruit? Klink ik geil genoeg? Geniet ik overtuigend genoeg?
Porno veroorzaakt die blik niet in zijn eentje. Wel een duidelijke beeldbank. En die leert niet alleen hoe een vrouw eruit hoort te zien tijdens seks, maar ook hoe haar reactie eruit hoort te zien wanneer er iets met haar gebeurt. Daarmee wordt de performance groter dan mooi of begeerlijk zijn. Je moet ook overtuigend genieten van wat je ontvangt. Dat is de internalisatie van de male gaze op volle kracht: eerst staat de camera buiten je lichaam, daarna neem je hem zelf mee naar bed.
Porno is dus heus niet de enige plek waar ze die beelden vindt. Het is wel een efficiënte.
Consent is de bodem, niet de verklaring
Ik ben blij dat consent veel centraler is geworden in hoe we over seks praten. Een ja moet vrij zijn, kan veranderen en geeft nooit met terugwerkende kracht toestemming voor wat daarna gebeurt. Bij Sam van Z. bleek vorige week nog hoe noodzakelijk het kennelijk is om zelfs dat hardop, non-stop te blijven zeggen en zelfs dan is het niet genoeg.
Alleen hebben we van consent soms iets gemaakt wat het niet kan zijn: een complete verklaring van seks.
Consent vertelt ons of iets mocht. Het vertelt ons niet hoe het op het menu kwam.
Een ja vertelt niet waarom choking in een generatie zo herkenbaar werd. Het vertelt niet welk beeld iemand daarvan als eerste zag. Het vertelt niet waarom de ene sekse de handeling veel vaker uitvoert en de andere haar ontvangt. En het maakt de lichamelijke risico’s ook niet kleiner. Dat onderscheid is ook belangrijk voor BDSM. Geïnformeerde volwassenen die bewust afspraken maken over macht, pijn, risico, grenzen en stoppen zijn iets anders dan een riskante handeling die als vanzelfsprekend seksueel repertoire is gaan circuleren zonder dat mensen überhaupt weten wat ze lichamelijk doen. Het is nogal ironisch om dat onderscheid uit naam van seksuele vrijheid weg te poetsen.
Ik gebruik hier daarom bewust naast choking ook het woord wurging. Dat Engelse woord klinkt inmiddels bijna alsof er ergens een speciale kinky luchtpijp bestaat die het allemaal sportiever opvat. Die hebben we helaas niet.
Een medische review uit 2026 beschrijft seksuele wurging als fysiologisch onvoorspelbaar en wijst op risico’s als bewustzijnsverlies, hersenletsel en overlijden. De auteurs zijn daar opvallend ondubbelzinnig over: er bestaat geen medisch veilige vorm van seksuele wurging. Zodra iemand buiten bewustzijn raakt, kan diegene uiteraard ook geen consent meer geven of intrekken.
Dat maakt iedere volwassene die het toch wil niet dom en mij niet haar moeder. Juist niet. Het maakt alleen het culturele proces waardoor een medisch onveilige handeling gewone seksuele vocabulaire wordt wel heel relevant. En consent heeft hier nog een tweede blinde vlek.
Wanneer jij een pornofilm aanklikt, kun je zien wat er vóór de camera gebeurt. Je kunt niet automatisch zien wat erachter is gebeurd: welke afspraken zijn gemaakt, of iedereen precies met deze handelingen instemde, hoe oud iemand aantoonbaar was, of toestemming ook gold voor distributie en of materiaal later tegen iemands wil online bleef staan.
Dat is geen theoretische zorg. GirlsDoPorn bleek uiteindelijk geen klein obscuur hoekje van het internet maar een miljoenenbedrijf dat volgens de Amerikaanse justitie honderden jonge vrouwen via leugens, manipulatie en dwang de porno in trok. De site verdiende minstens 17 miljoen dollar en gebruikte clips op Pornhub om publiek naar de volledige video’s te lokken. Veel van die video’s werden miljoenen keren bekeken. Eigenaar Michael Pratt kreeg vorig jaar 27 jaar gevangenisstraf voor sex trafficking.
Nog ongemakkelijker: Pornhub-moeder Aylo erkende later geld te hebben ontvangen waarvan het wist of had moeten weten dat het uit die sex-trafficking-operatie kwam. Al in 2017 wist het bedrijf dat vrouwen in een civiele zaak zeiden dat zij waren misleid en gedwongen en dat hun video’s zonder hun toestemming op Pornhub stonden.
Dat zegt niet dat iedere pornofilm uit uitbuiting voortkomt. Vast niet. Het zegt iets wat voor een kijker veel lastiger is: ik kan aan het beeld niet zien wat eraan voorafging.
Consent voor seks is niet automatisch consent voor iedere handeling. Consent voor een opname is niet automatisch consent voor wereldwijde publicatie. En een glimlach in een video is geen certificaat van een ethische productieketen.
En ik wil hier ook niet de makkelijke afslag naar individuele schuld nemen. Ik heb geen interesse in jouw browsergeschiedenis en ik ga je niet vertellen dat één klik bewijst dat jij een slecht mens bent. Zodra iedere systeemvraag verandert in maar zeg je nu dat ík fout ben?, wordt het gesprek heel klein en kan de structuur zelf rustig buiten beeld blijven.
Dat mechanisme kom ik bij PARELS vaker tegen. Bij klimaat. Bij consumptie. Bij werk. Bij seks. Bij feminisme. Individuele keuzes bestaan, natuurlijk, maar ze worden gemaakt binnen systemen die voorselecteren, belonen, verbergen en normaliseren.
Ik wil dus niet dat je je schuldig voelt. Ik wil dat we beter weten waar we eigenlijk aan bijdragen.
Want ‘gratis’ betekent ook hier niet dat er geen transactie plaatsvindt. We willen inmiddels weten wie onze kleding maakte, waar koffie vandaan kwam en onder welke omstandigheden goud werd gewonnen. Bij een video met echte lichamen lijkt de productieketen ineens een beetje ‘ongezellig’.
De vraag is dus niet of jij persoonlijk schuldig bent aan GirlsDoPorn omdat je ooit Pornhub hebt geopend. De vraag is veel fundamenteler: als je aan het beeld niet kunt zien wat eraan voorafging, hoeveel zekerheid heb je dan eigenlijk over waar je naar kijkt en waar je aandacht geld naartoe stuurt?
Dat lijkt me een volwassenere vraag dan elkaar individueel schuldig of onschuldig verklaren en vervolgens het systeem onaangeraakt laten.
Ik wil niet minder seksuele vrijheid. Ik wil meer.
Dus is porno slecht?
Ik ga hier niet eindigen met het is allemaal heel complex en een zorgvuldig opgetrokken rookgordijntje waardoor uiteindelijk niemand nog ergens iets van hoeft te vinden.
Mijn conclusie is harder:
de dominante gratis online pornocultuur zoals die nu is ingericht is schadelijk. Punt.
Niet omdat ieder seksueel beeld schade doet en ook niet omdat iedere kijker hetzelfde leert. Wel omdat we inmiddels een commerciële beeldcultuur hebben waarin agressie tegen vrouwen op enorme schaal als seksuele opwinding wordt verkocht, jongeren die beelden soms zien voordat ze er zelf naar zoeken, medisch onveilige handelingen onderdeel van gewone seksuele vocabulaire zijn geworden en de productieketen achter een gratis video voor de kijker nauwelijks te controleren is.
Dat is meer dan genoeg om porno niet langer te behandelen als een neutraal raam waardoor we alleen maar naar reeds bestaande verlangens kijken.
Dat raam heeft een kader, een camera, een platform, een businessmodel en een geschiedenis.
Ik neem seksuele vrijheid te serieus om iedere keuze van een vrouw automatisch feministisch te noemen zodra zij er ja tegen zegt. Dat is ongeveer de doodlopende straat van keuzefeminisme: een keuze bestaat, dus de machtsanalyse kan naar huis.
Nee.
Een voorkeur wordt niet nep omdat cultuur eraan heeft meegeschreven. Maar ze wordt ook niet apolitiek omdat ze geil voelt.
In SEKS deel 2 - SPELEN probeerde ik daarom juist eens het tegenovergestelde te doen: niet beginnen bij hoe seks hoort te gaan, maar bij nieuwsgierigheid. Wat gebeurt er als prestatie even verdwijnt, als je iets kunt proberen zonder vooraf te weten of je het geweldig vindt, als je lichaam antwoord mag geven voordat een cultureel script de vraag al heeft ingevuld?
Ik wil helemaal niet terug naar minder seks, minder lust of minder fantasie. Ik wil een grotere seksuele vrijheid dan dat. Eentje waarin een vrouw niet hoeft te bewijzen hoe bevrijd ze is door steeds meer pijn, vernedering of risico te kunnen erotiseren. Waarin saai seksueel ook gewoon een geldige smaak is. Lekker vanilla. Waarin je iets halverwege kunt proberen en denken: mwah, nee. Waarin geen enkele handeling een toelatingsexamen voor open-mindedness wordt.
Maar vooral wil ik dat we porno eindelijk behandelen zoals we ieder ander massaal cultureel product behandelen: niet alleen vragen of mensen het willen, maar ook onderzoeken welke wereld erin wordt herhaald, wie daarin handelt, wie ondergaat, wie eraan verdient en wat na genoeg herhaling zo normaal is geworden dat we vergeten dat het ooit aangeleerd moest worden.
We vertellen meisjes al dat een man die je slaat geen liefde is.
Misschien moeten we dan ook durven vragen waarom een cultuur diezelfde klap zo gemakkelijk seks is gaan noemen.
Verder in SEKS: LUST → SPELEN → PORNO
✦ Meer PARELS
Gratis. Direct in je mailbox en bij de grotere stukken ligt er ook nog een extra PAREL voor je klaar.
Bronnen & verder lezen:
Fritz e.a., A Descriptive Analysis of the Types, Targets, and Relative Frequency of Aggression in Mainstream Pornography — 4.009 scènes; agressie, targets en reacties.
Shor & Liu, The Rise of Spanking, Hitting, and Strangulation — populaire Pornhub-video’s 2000–2024.
Rutgers, Kennisdossier online pornografie — Nederlandse kinderen en jongeren.
De Graaf & Van Bohemen, Porno kijken voor je 18e: verbieden of begeleiden? — Rutgers/Soa Aids Nederland, september 2026.
Rutgers & Soa Aids Nederland, Seks onder je 25e — plezier, orgasme en seksuele grensoverschrijding.
Children’s Commissioner for England, Sex is kind of broken now — blootstelling, leeftijd, geweld en wurging.
Government Equalities Office, literatuurreview naar pornografie en schadelijke seksuele attitudes/gedrag tegenover vrouwen.
Finnish medical review, And then I got strangled — medische risico’s van seksuele wurging.
Bertin, Creating a Safer World — The Challenge of Regulating Online Pornography — platformen, businessmodellen en regulering.
Rama e.a., onderzoek naar de algoritmische/platformmatige organisatie van Pornhub.
U.S. Department of Justice, Aylo/Pornhub en GirlsDoPorn deferred prosecution agreement.